kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Urkeklik (Tetraogallus caspius)
VS
Seçildi Sülün (Phasianus colchicus)

Urkeklik

Tetraogallus caspius

Takım Galliformes
Familya Sülüngiller (Phasianidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Doğu Anadolu yüksek dağlarında yaşayan iri gri tavukgil; yükselen ıslığı ve uçuşta parlayan beyaz kanat-kuyruk altıyla ayrılır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Urkeklik (Tetraogallus caspius), iri ve ağır gövdeli bir yüksek dağ tavuğudur. Gri başı, beyaz boğazı ve ince kestane çizgili yanları ayırıcıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Başın tepesi ve boynun arkası gridir. Gözün önünden başlayan beyaz çizgi, beyaz çene ve boğazla birlikte baş desenini oluşturur. Göğüs, gövdenin koyu grisine göre daha açık ve küçük siyah beneklidir. Yanlarda ince kestane renkli çizgiler seçilir.

Türkiye’deki tauricus alt türü, Madge ve McGowan’ın rehberinde türün en koyu biçimi olarak tanımlanır. Ermenistan’ın doğusu ve İran’ın kuzeyindeki caspius daha açık boz ve kirli sarı tonludur. Zagros Dağları’ndaki semenowtianschanskii ise daha açık ve genel olarak daha kirli sarı tonludur; soluk gri boğaz bandı kahverengi işaretlerle kesilir. Türkiye’deki koyu kuşlar ile İran’daki bu açık biçim aynı türün farklı alt türleridir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel gri giysiyi taşır; dişi genellikle daha küçük ve daha donuk görünür. Gürcistan için 2022’de sunulan Borjomi-Kharagauli izleme raporu, dişide yan çizgilerinin daha zayıf, göğüs beneklerinin daha az ve desen karşıtlığının daha düşük olduğunu belirtir. Bunlar görünüşteki genel eğilimlerdir; tek bir uzak kuşta benek sayarak güvenilir eşey ayrımı yapılamaz.

Porter ve Aspinall’ın rehberinde dişinin tepe ve boğazı, erkeğinkine göre daha kirli sarı tonlu anlatılır. Baş ve boğazdaki bu ton farkı, aynı temel gri giysinin iki eşeyde bütünüyle özdeş olmadığı ayrıntılardan biridir.

Madge ve McGowan’ın rehberinde genç kuş erişkinden daha küçük ve daha silik desenli anlatılır. Yanlardaki çizgiler daha belirsizdir. İlk kışta erişkin görünümüne yaklaşır; rehberde tam erişkin giysisinin ikinci kışa kadar tamamlanmayabildiği belirtilir.

Rusça derlemede, İran’da 1 Temmuz 1844’te alınmış tek bir müze yavrusunun sırt ve kuyruğu gençlik tüyleriyle, başı ve alt tarafı ise hâlâ hav tüyleriyle kaplıdır. Bu örneğin yumurtadan çıkış günü bilinmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanatlardaki belirgin beyaz alanlar ortaya çıkar. Porter ve Aspinall’ın Orta Doğu saha rehberi, kuyrukta koyu kahverengi zemin ve kızıl uç tarif eder. Bu görünüm, kuyruğun bütünüyle beyaz olduğu anlamına gelmez.

Ses ve Davranış

Ötüşü yalnız tek biçimli bir ıslıktan oluşmaz. Porter ve Aspinall, özellikle gün doğumu çevresinde duyulan, uzaklara taşınan ve son notası çok incelen yükselen bir ıslık tarif eder. Rehberde ayrıca önce hızlanıp ardından hafifçe alçalan, fokurdamayı andıran bir ses dizisi de bulunur. Alarm çağrısı kısa ve kesik “çok-çok-çok” benzeri seslerdir; yerdeyken de uçuşta da çıkarılabilir. Bu farklı seslerin hepsini “yükselir ve aniden kesilir” diye tek kurala indirmek, türün ses çeşitliliğini eksik anlatır.

İnsana yaklaşmak yerine çoğunlukla koşarak uzaklaşan, ürkek bir kuştur. Orta Doğu saha rehberi, çevresini dikkatle gözetlerken gövdesini dikleştirdiğini belirtir. Kuşu yürütmek veya havalandırmak için üzerine gidilmez.

Ermenistan’daki 2003–2019 izlemesinde kuşlar güneşli günlerde sabah erken saatlerde ve akşam etkin görülmüştür; bulutlu havalarda etkinlik gün içine daha çok yayılmıştır. Aynı Ermenistan izlemesinde kuluçka mayıs-haziranda, yuvadan ayrılmış yavrular ise temmuz-eylül arasında görülmüştür.

Yuva, dik yamaçta bir kayanın altına veya otların arasına gizlenmiş sığ bir zemin çukurudur. BirdLife’ın 2016 tür derlemesi genellikle 5–9 yumurta bildirir. Rusça 1987 tür hesabı, Khanmamedov’un 1966 çalışmasına dayanarak kuluçkayı 28–29 gün verir. Yumurtalar gri-yeşilimsi ve kahverengi beneklidir.

Üreme zamanı dağın koşullarına göre değişebilir. Rusça derlemenin Küçük Kafkaslar için aktardığı bilgilerde, daha alçak topluluklarda yumurtlama nisanın ikinci yarısı ile mayıs başına, en yükseklerde ise mayısın son bölümüne rastlar. Aynı dağ sisteminde bile yaklaşık bir aylık fark görülebilmiştir. Üreme dışında küçük gruplar oluşturabilir.

Kayalar arasında saklanan bir Urkeklik’i görmek ile dağdaki sayısını hesaplamak farklı işlerdir. Ermenistan’da 2003–2019 boyunca yürütülen izlemede, başka gözlemlere ek olarak belirli güzergâhlarda öten erkekler sayılmıştır. Nicel nüfus ve eğilim hesabı 10 güzergâha dayanır; bunların her biri 3 kilometredir. Dolayısıyla sonuç, ülkedeki bütün kuşların tek tek görüldüğü bir sayım değildir. Sayımlar, gözlemcinin yavaşça yürüdüğü güzergâhlarda sabah 07.00–11.00 arasında yapılmıştır.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kınalı Keklik (Alectoris chukar), kırmızı gagası ve bacaklarıyla ayrılır. Beyaz yanak ve boğazını çevreleyen siyah çizgi, göz üzerinden alna uzanır. Yanlarında beyaz, siyah ve kestane renkli geniş bantlar vardır; kuyruğun dış tüyleri kızıldır. Uzaklık büyüklük algısını bozabildiğinden, yalnız iri görünmesine dayanarak karar verilmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Ağaç sınırının üstündeki taşlık yamaçlar, kaya çıkıntıları ve aralarındaki otlu alanlar başlıca yaşam ortamıdır. BirdLife’ın Avrupa popülasyonu için verdiği tanım, çoğunlukla 2.400–4.000 metreyi, zaman zaman da 1.800 metreye inen kayıtları kapsar. Kayalarla bitki örtüsünün birlikte bulunması önemlidir; yükseklik tek başına uygun habitatı açıklamaz.

Yuva Yeri

Yuva çukuru kuru yaprak ve ot saplarıyla döşenir; derlemede az miktarda dişinin karın tüyünün de kullanıldığı belirtilir.

Günlük Alan Kullanımı

1987 Kafkasya derlemesinde, kışın karın az olduğu yerlerde kuşların yaklaşık aynı yükseklikte kalabildiği ve güneye bakan yamaçları daha fazla kullandığı anlatılır.

Yerel arazi yapısı önemlidir. Gürcistan’ın Borjomi-Kharagauli alanındaki rapor, Urkeklik’in uygun habitat parçalarını küçük ve birbirinden kopuk bulmuştur. Bu, her yüksek dağ topluluğunun aynı ölçüde yalıtılmış olduğunu göstermez; o koruma alanında haritalanan parçaların durumudur.

Dünya Yayılışı

Urkeklik, Batı Asya’nın dağlarına bağlıdır. AviList’in v2025b sürümünde üç alt tür bulunur: tauricus Türkiye’nin güney ve doğusu, Gürcistan’ın güneyi ve Ermenistan’ın batısında; caspius Ermenistan’ın orta kesimlerinden kuzey İran’a ve Türkmenistan’ın güneybatısına uzanan dağlarda; semenowtianschanskii ise İran’ın güneybatısındaki Zagros Dağları’nda gösterilir. Dağ toplulukları bu ülkelerin yüksek kesimlerinde bulunur; aradaki ovalar aynı yaşam alanının devamı değildir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yalnız Doğu Anadolu’ya sıkışmış değildir. Kirwan ve arkadaşlarının 2007–2011 dönemini ele alan İngilizce Türkiye Kuş Raporu, yerleşik yayılışının batıda ana Toros silsilesine ulaştığını belirtir. Aladağlar’daki Demirkazık ve Doğu Karadeniz’deki Sivrikaya, raporda düzenli bilinen alanlar arasında anılır. Aynı kaynak batı sınırının ayrıntılarının belirsiz olduğunu da vurgular. Raporda ayrıca 16 Haziran 2008’de Artvin’in Şavşat yöresinde iki kuş kaydı yer alır; bu tarihli kayıt güncel bir yoğunluk ölçümü değildir.

Göç Yolculuğu

Tür esas olarak yerleşiktir; düzenli, uzun mesafeli bir göç yolculuğu yapmaz. BirdLife’ın 2016 değerlendirmesi, Türkiye’de bir miktar yükseklik değişimi bildirir. Bu yerel hareketler, bütün kuşların her kış aynı tarihte aynı yönde ilerlediği bir rota olarak çizilemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Urkeklik’in besinleri arasında otsu bitkiler, özellikle baklagiller, soğanlar, çiçekler, meyveler ve tohumlar bulunur. BirdLife’ın tür hesabı bitkisel beslenmeyi vurgular.

Rusça 1987 derlemesinin aktardığı Kafkasya besin örnekleri mayıs-ekim dönemine aittir. Baklagiller, çan çiçeklerinin yaprak ve tomurcukları, olgunlaşmamış tohum kapsülleri ile buğdaygillerin yaprak ve başakları yenmiştir. Kış besini bu incelemede bilinmemektedir.

Nasıl Avlanır?

Ermenistan’daki 2003–2019 gözlemlerinde genç otlar, otsu bitkilerin kök ve soğanları ile tohumlar yenirken kaydedilmiştir. Besin arayışı, yüksek dağlarda taşlık yamaçların arasına yayılmış bitki örtüsü içinde gerçekleşir. Bu besinler, taşların arasındaki bitkili bölümlerin neden önemli olduğunu da gösterir; ancak kayıtlar ayrıntılı bir gaga veya ayak kullanma yöntemi tarif etmez.

İlginç Bilgiler

## Görülen Kuş ile Hesaplanan Nüfus Gürcistan’daki Borjomi-Kharagauli koruma alanı için Temmuz 2022’de sunulan rapor, iki dağ kuşunu bir arada araştırdı. Uygun ortam bulunan 180 adet birer kilometrekarelik kare incelendi; Urkeklik’in varlığı 48 karede doğrulandı. Bu, 48 kuş veya 48 çift sayıldığı anlamına gelmez. Gözlemin yanında ses, tüy, dışkı ve ayak izlerinden de yararlanılmıştı. Araştırmacıların ayrıca verdiği çift tahmini, yakın bir türün alan kullanımına ilişkin varsayıma dayanıyordu; doğrudan sayılmış bir Urkeklik nüfusu değildi. ## Geleceğin Dağ Habitatları 2024’te yayımlanan bir iklim çalışması, Türkiye, İran, Ermenistan ve Azerbaycan’ı da kapsayan geniş bir bölgede Urkeklik’in gelecekteki uygun alanlarını modelledi. Hatalı veya birbirine çok yakın kayıtlar ayıklandıktan sonra 257 konum kullanıldı; bu sayı 257 kuşun izlendiği anlamına gelmez. Altı iklim modelinin 2050 ve 2070 senaryoları, uygun alanların daha yükseğe kayıp daralabileceğini öngördü. Engebeli arazideki küçük serin alanların bu etkiyi hafifletebileceği yorumlandı; ancak çalışma bunu her yamaçta sıcaklık ölçerek sınamadı. Bunlar geleceğe yönelik, kullanılan veriye ve senaryoya bağlı tahminlerdir. ## Genlerden Okunan Geçmiş Genetik verilerden hesaplanan tarihler, kullanılan örnekler ve modele göre değişebilir. Ding ve arkadaşlarının 2020 çalışması, Urkeklik’i de içeren üç türlük grubun ortak atasını yaklaşık 2,28 milyon yıl öncesine yerleştirmişti. Martin Päckert’in 2021 yeniden analizi, karşılaştırma için kullanılan keklik dizilerinden birinin yanlış türe ait olduğunu saptadı. Bu dizi düzeltildiğinde aynı grubun tahmini yaşı 1,70 milyon yıla indi; modelin yüzde 95’lik belirsizlik aralığı 0,77–2,62 milyon yıldı. Urkeklik için ilk çalışmada iki mitokondri geni bulunuyordu; bütün araştırmada kullanılan dokuz genin hepsi bu türde yoktu. Bu tarihler Türkiye’deki bugünkü dağ topluluklarının birbirinden ayrılma yaşını ölçmez. ## Türkiye Tahmininin Sınırları Türkiye’de kaç Urkeklik kaldığı sorusunun yanıtı da verinin niteliğine bağlıdır. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesi, Türkiye için 2013–2019 dönemine ait 3.700–9.500 çiftlik bir tahmin verir. Kaynak bunu çok sınırlı veriye dayanan uzman görüşü olarak işaretler; ülkenin tamamında aynı yöntemle sayılmış çiftler değildir. Aynı raporun azalma yönündeki değerlendirmesi de Türkiye için uzman görüşüne dayanır. Bu eski dönem aralığı, bugün yapılmış kesin bir nüfus sayımı gibi okunmamalıdır.

Sülün

Phasianus colchicus

Takım Galliformes
Familya Sülüngiller (Phasianidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İri gövde, kısa-yuvarlak kanat, çok uzun bantlı kuyruk; güçlü eşeysel renk farkı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Sülün, iri ve dolgun gövdeli, küçük başlı bir yer kuşudur. Arkasında uzanan çok uzun, sivri kuyruk ilk ipucudur. Erkek renkli, dişi kahverengi desenlidir; dişinin de kuyruğu belirgin biçimde uzundur.

Genel Görünüm ve Duruş

Beyaz boyun halkası her erkekte bulunmaz. Türün farklı alt türlerinde halkalı ve halkasız görünümler vardır. Bu nedenle yalnız halkanın yokluğuna bakarak Sülün tanısı elenmez.

Beslenirken kuyruğunu çoğunlukla yatay taşır; koşarken yukarı kaldırabilir. Güçlü bir koşucudur. Geceyi hem yerde hem ağaçta geçirebilir; her bireyin her gece mutlaka dala çıktığı söylenemez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin başı ışığa göre parlak mavi veya yeşil görünür. Altın renkli gözünün çevresi çıplak, kırmızı deridir; başının arkasında küçük koyu yeşil tüy tutamları bulunur. Güçlü gagası boynuz renginde, ucu hafif kıvrıktır. Gövdesi bakır-kızıl ve kestane tonlarında, koyu kenarlı desenlidir.

Dişi, erkeğe göre küçüktür. Gövdesi açık kahverengi ve tarçın tonlarında; üst tarafı koyu, pullu desenlidir. Yanlarda siyah benekler görülür. Kuyruğundaki ince koyu enine bantlar, kahverengi zeminden seçilir. Bu kuyruk erkektekinden kısa olsa da dişiyi kısa kuyruklu kekliklerden ayırmada önemlidir.

Genç kuşlar dişiye benzer; daha küçük gövdeleri ve henüz kısa olan kuyruklarıyla ayrılır. Kuyruğu tam gelişmemiş bir genci yalnız kuyruk uzunluğuyla tanımak güçtür.

Uçuşta Görünüm

Kalkışı ani ve gürültülüdür; kısa, yuvarlak kanatlarını hızla vurur. Güçlü fakat çoğunlukla kısa süren bu uçuşta, iri gövdenin gerisindeki uzun sivri kuyruk belirgin kalır.

Ses ve Davranış

Erkeğin alan çağrısı sert, pürüzlü ve iki parçalıdır; başını kaldırıp seslenirken kanatlarını da sesli biçimde çırpar. Alarmda art arda takırtılı heceler duyulur. Hem erkek hem dişi, havalanırken boğuk çağrı çıkarabilir.

Erkek gösteri sırasında dişinin önünde yavaşça döner, başını alçaltır ve dişiye yakın kanadını sarkıtır. Kırmızı yüz derisi kabarır. Bir erkek birden fazla dişiyle eşleşebilir; aynı alandaki erkek-dişi grubu mutlaka tek bir yuvanın ailesi değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Kınalı Keklik (Alectoris chukar) daha kısa kuyrukludur. Kırmızı gaga ve bacaklar, yüzü dolaşan koyu çizgi ve böğürdeki siyah şeritler onu ayırır. İki eşeyin görünüşü birbirine benzer. Özellikle kahverengi bir dişi Sülünle karşılaştırırken yalnız gövde rengine değil, yüz desenine ve kuyruğa bakılır.

Bıldırcın (Coturnix coturnix) çok daha küçük, armut biçimli bir yer kuşudur. Kahverengi çizgili tüyleri ve açık kaşıyla dişi ya da genç Sülünü andırabilir; ancak erişkin Sülünün uzun kuyruk silüeti bulunmaz. Erkek Bıldırcındaki siyah boğaz çizgisi yardımcıdır. Çok küçük Sülün yavrularında yalnız büyüklük karşılaştırması yeterli olmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme döneminde açık beslenme alanlarıyla saklanacak örtünün yan yana bulunduğu tarım mozaiğini kullanabilir. Kuzeybatı İtalya’nın Po Ovasında Mayıs–Haziran başı 2015’te yapılan çalışmada 372 noktada sayım yapıldı. Erkeklerin bulunması, çayır ve kavaklıkların varlığıyla olumlu ilişkiliydi. Bu, her ekili tarlanın aynı derecede elverişli olduğunu göstermez; sonuç belirli bir tarım peyzajında, erkekler üzerinden kurulmuş bir yaşam alanı modelidir.

Yuva Yeri

Dişi, bitki örtüsü içinde yerde sığ bir çukur hazırlar; içini çevredeki bitki parçalarıyla döşer. Animal Diversity Web’in uzman derlemesinde 7–15 yumurta ve 23–28 günlük kuluçka süresi verilir. Kuluçka ve yavru bakımı dişidedir. Havla kaplı, gözleri açık çıkan yavrular yürüyerek anneyi izler ve besinlerini kendileri toplar. Erken kısa uçuşlar yapabilmeleri, anneden bağımsız oldukları anlamına gelmez. Örtünün altında yuva olabileceğinden, kuşu görmek için ot ve çalılar aralanmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Kuzey İtalya’nın Mezzano Vadisinde Mart–Eylül 1994’te radyo vericisiyle izlenen ve analize alınan 58 kuş, günün saatlerine göre farklı yerler kullandı. Sıcak saatlerde örtülü alanlarda, şafak ve alacakaranlıkta daha çok açık alanlarda bulundular. Gece kullanılan alanlar arasında ekili tarlalar öne çıktı. Bu sonuç, Sülünün mutlaka ağaçta gecelediği biçimindeki kesin anlatımı desteklemez; bu vadinin arazi düzenine ve incelenen üreme mevsimine aittir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı, Kafkasya ve Hazar çevresinden Orta Asya üzerinden Çin, Kore ve Rusya’nın Uzak Doğu bölgesine uzanır; bu geniş alanda farklı alt türler bulunur. İnsanlar Sülünü doğal alanının dışına da taşımıştır. Avrupa’nın birçok kesiminde, Yeni Zelanda’da, Hawaii’de ve Amerika kıtasının bazı bölgelerinde yerleştirilmiş topluluklar vardır. AviList, Phasianus colchicus için Common Pheasant adını kullanır; Kuzey Amerika’da yaygın Ring-necked Pheasant adı da aynı türü anlatır. Japonya’nın Phasianus versicolor türü güncel listede ayrı ele alınır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’deki köken konusunda yabancı kaynakların sınıflandırması aynı değildir. 2022’de yayımlanan bir bilimsel makalenin giriş bölümü, Türkiye’de küçük doğal topluluklardan söz ederken Birds Canada’nın Avibase ülke listesi Sülünü yerleştirilmiş tür olarak işaretler. Bu farklılık, arazide görülen her bireyin kökenini kendiliğinden açıklamaz. Halkasız bir kuş yalnız bu özelliği nedeniyle kesin doğal veya saf alt tür olarak adlandırılamaz; yerel topluluğun geçmişi ve salım kayıtları da gerekir.

Göç Yolculuğu

Sülün genel olarak yerleşiktir; düzenli bir uzun mesafe göçmeni gibi ele alınmaz. Bir yerdeki kuşların kökeni ve nüfus yapısı ise insan eliyle taşıma ve salımlardan etkilenebilir. Başka bir bölgeye bırakılan kuş ile kendi başına göç eden kuş aynı olayı temsil etmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hem bitkisel hem hayvansal besin alır. Tahıl, tohum, sürgün ve meyvelerin yanında çekirge, tırtıl, cırcır böceği ve salyangoz da yer. Kaynakta mısır, buğday ve arpa gibi tarım ürünleri de sayılır; fakat bir yerde bulunan ürünün bütün toplulukların değişmez ana besini olduğu söylenemez.

Nasıl Avlanır?

Çoğunlukla sabah erken ve akşam geç saatlerde beslenir. Güçlü ayakları ve tırnaklarıyla yumuşak toprağı eşeleyip omurgasızlara ulaşır. Büyüyen yavrular başlangıçta daha çok omurgasız yer; Oiseaux.net uzman hesabı, yaklaşık beş-altı haftalıkken besinin daha bitkisel hale geldiğini belirtir. Bu, yavrunun o gün bütün hayvansal besini bıraktığı anlamına gelmez.

İlginç Bilgiler

## Aynı Alanı İki Ölçekte İncelemek Mezzano Vadisindeki 1994 radyo-izleme çalışmasında, kuşların kullandıkları alanın çevredeki mevcut alanlarla karşılaştırılması ile kendi alanları içindeki konumlarının karşılaştırılması aynı sonucu vermedi. Analize alınan 58 kuşta eşey farkı yalnız ilk karşılaştırmada anlamlıydı; iki analizde de yaş grupları arasında anlamlı fark bulunmadı. Bu nedenle çalışmayı “yaş, eşey ve saat her durumda yaşam alanı seçimini değiştirir” diye özetlemek doğru olmaz. ## Görünüş ve Genetik Köken Sırbistan ve Macaristan’da 2014–2015’te toplanan 74 Sülün dokusuyla yapılan, 2021’de yayımlanan genetik çalışma, görünüşün neden tek başına köken belgesi olamayacağını gösterir. İncelemelerden biri 74 kuşun kalıtsal işaretlerini, diğeri 69 kuşta anneden aktarılan DNA bölümünü değerlendirdi. Anne soylarında iki ana grup bulundu; daha yaygın olan colchicus grubuydu. Coğrafi bilgi kullanan çözümlemelerde Sırbistan ve Macaristan örnekleri ayrışırken, bu bilgiyi kullanmayan çözümleme açık bir ülke ayrımı vermedi. Sonuçlar Türkiye kuşlarının genetik kökenini ölçmez; tek bir boyun halkasıyla aynı analiz yapılmış sayılmaz. ## Besin İçeriğini Sınayan Deney Almanya’nın Ruthe araştırma çiftliğinde yapılan ve 2022’de yayımlanan kontrollü deneyde 490 Sülün yavrusu beş gruba ayrıldı. Protein miktarı düşük, enerjisi yeterli yem alan grupta bazı haftalarda büyüme ve bağışıklık yanıtı ölçüsü kontrol grubundan düşüktü. Ancak büyüme farkı bütün haftalarda sürmedi; başka bir bağışıklık testinde de grupların haftalık artışları arasında anlamlı fark bulunmadı. Bu ayrıntı önemlidir: besinin içeriği gelişimi etkileyebilir, fakat tek deney bütün bağışıklık sisteminin sürekli zayıfladığını veya Türkiye’deki yabani yavru kayıplarının nedenini kanıtlamaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...