kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Batı Afrika Sumrusu (Thalasseus albididorsalis)
VS
Seçildi Kara Gagalı Sumru (Thalasseus sandvicensis)

Batı Afrika Sumrusu

Thalasseus albididorsalis

Takım Charadriiformes
Familya Martıgiller (Laridae)
IUCN Durumu -
Arazide Teşhis İpucu
Uzun, güçlü ve baştan sona sarı–turuncu gaga ile ensedeki dağınık tepelik türü kilitler; sırt ve kanat üstü soluk gri, alt taraf temiz aktır, bacaklar karadır. Üreme kılığında alın ve tepe tümüyle karadır; üreme dışında alın beyazlar ve kara yalnızca göz arkası ile ensede kalır. Kara Gagalı Sumru'nun gagası kara ve yalnızca ucu sarıdır — en hızlı ayrım budur. Tepeli Sumru daha küçük ve daha ince parlak turuncu gagalıdır. Kral Sumru daha iri, daha koyu sırtlı ve daha kalın gagalıdır, ancak farklar örtüşür ve ayrım çoğu zaman coğrafyayla yapılır. Eşeyler dıştan aynıdır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Batı Afrika Sumrusu (Thalasseus albididorsalis; West African Crested Tern), iri, çok açık renkli bir kıyı sumrusudur. Soluk gri üst tarafı, çatallı kuyruğu ve uzun sarı-turuncu gagası dikkat çeker. Üreme giysisinde başın üstü siyah; üreme dışında alın beyaz, başın arkası siyahtır.

Genel Görünüm ve Duruş

Erişkinde bacaklar siyahtır. Üreme sonrasında bazı kuşların başı neredeyse bütünüyle beyazlaşabilir; daha sonra siyah-beyaz baş deseni yeniden değişir. Bu yüzden yalnız baştaki siyahlığın büyüklüğüyle yaş ya da tür belirlenmez.

Gaganın düzenli biçimde uca doğru incelmesi önemlidir. Soluk sarı veya sarı-turuncu görünüş, üreme döneminde daha canlı turuncuya dönebilir. Işık ve duruş hem rengi hem gaganın kalınlığını etkileyebildiği için biçim ile renk birlikte değerlendirilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişiyi yalnız iriliğe bakarak ayırmak güvenli değildir. Gine-Bissau’nun Bantambur kolonisinde Nisan 2021’de incelenen 20 erişkinin eşeyi DNA ile belirlenmiştir. Dişiler ortalamada daha küçük ve hafif olsa da bütün ölçülerde erkeklerle örtüşme görülmüştür; tek kuşun görünüşünden kesin eşey tayini yapılmaz.

Genç kuşların bacakları turuncu, siyah veya açık benekli olabilir. Omuz tüylerinin merkezleri çoğunlukla dağınık gri görünür; erişkinin daha temiz giysisinden farklıdır. İlk kış kuşlarında göz arkasındaki koyu leke, koyu merkezli yeni kanat tüyleri ve daha gri kuyruk yaşın anlaşılmasına yardım eder.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta açık renkli gövde, uzun gaga ve çatallı kuyruk birlikte seçilir.

Ses ve Davranış

Yüksek ve gıcırtılı uçuş çağrıları çıkarır. Gambiya, Gana, Fas ve Senegal kayıtlarını Amerikan Kral Sumrusunun kayıtlarıyla karşılaştıran 2020 araştırmasında, Batı Afrika kuşlarının çağrıları genellikle daha tiz ve daha belirgin iniş çıkışlı bulunmuştur. Ancak incelenen ses özellikleri örtüşmüştür; her çağrının kesin ayrılabildiği gösterilmemiştir.

Karıştırılabilecek Türler

Tepeli Sumru (Thalasseus bengalensis; Lesser Crested Tern), gerçek bir karışma olasılığıdır. Batı Afrika Sumrusu ondan belirgin biçimde daha iri ve daha güçlü gagalıdır. Tepeli Sumrunun sırtı daha koyu gridir. İkisinde de kuyruk sokumu gri, gaga sarı-turuncu görünebilir; bu ortak renkler tek başına yeterli değildir.

Amerika’daki Kral Sumru (Thalasseus maximus; Royal Tern) çok benzerdir. Gagası ortalamada daha derin ve ağır görünür; Batı Afrika Sumrusununki daha ince ve düzenli daralan biçimdedir. Bu ortalama fark, bütün bireyleri kesin ayıran bir sınır oluşturmaz. Ayrıca uzun görünmek ile gerçekten daha uzun ölçülmek aynı şey değildir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Batı Afrika’da 1998–2019 arasında izlenen üreme kolonileri, Moritanya’dan Gine’ye uzanan kıyı adalarındaydı. Yuvalar çoğunlukla çıplak veya seyrek bitkili kumlukta bulunuyordu. Moritanya’daki Arel Adası’nda kayalık zemin de kullanılmıştır; türü yalnız düz kum adalarına bağlamak doğru olmaz.

Yuva Yeri

Genellikle tek yumurta bırakır ve iki eş yumurta ile yavrunun bakımına katılır. Batı Afrika kolonilerini ele alan 2022 yayınında kuluçka 25–31 gün, 2023 yayınındaki tür özetinde 28 gün olarak verilir. İkinci kaynak yavrunun uçmaya başlamasını 35–42 günle özetler. Bunlar yeni bir süre ölçüm deneyinin sonuçları olarak sunulmaz; bütün yuvalara uygulanacak tek gün sayısı değildir. Yavrunun kısa sürede yuvadan uzaklaşması, uçabildiği anlamına gelmez.

Günlük Alan Kullanımı

Tuzlu koylarda ve kıyı denizinde beslenir; açık plajlar başka sumrularla ortak dinlenme alanları olabilir. Ürediği ada, yiyecek aradığı deniz ve dinlendiği kıyı aynı işlevi görmez. Koloniye girilmeden, kuşların besin taşıdığı geçiş alanı açık bırakılarak gözlenmelidir.

Dünya Yayılışı

Güncel AviList bu türü alt türlere ayırmaz. Moritanya’dan Gine’ye uzanan Atlas Okyanusu kıyılarında ürer. Üreme dışında Fas’a kadar kuzeye, Namibya’ya kadar güneye yayılır. Amerika’da üreyen Kral Sumru günümüzde ayrı bir türdür; eski Thalasseus maximus albididorsalis adı, bu Afrika kuşunu anlatır.

Türkiye’deki Durumu

Birds Canada’nın barındırdığı Avibase’in İngilizce Türkiye listesinde nadir ve rastlantısal konuk olarak yer alır. Bu statüden düzenli ilkbahar geçidi, kışlama veya Türkiye’de üreme sonucu çıkarılamaz. Eski “Royal Tern” kayıtları da hangi taksonun kastedildiği incelenmeden bu türe aktarılmamalıdır.

Göç Yolculuğu

Gine-Bissau’nun Bantambur kolonisinde Nisan 2021’de işaretlenen kuşlardan altısının 2022’ye kadar GPS verisi alınabilmiştir. Üreme dışı dönemde üçü koloninin yakın çevresinde, ağırlıkla Gine’de kalırken üçü Nijerya ve Angola’ya kadar gitmiştir. Aynı koloniden çıkan kuşlar böylece farklı uzaklıklara dağılabilmiştir. Küçük örneklem, bütün türün yarısının uzun göç yaptığı anlamına gelmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Moritanya, Senegal, Gambiya, Gine-Bissau ve Gine’deki kolonilerde, 1998–2019 arasında yuvaların çevresinden toplanan kalıntılar balık bakımından çeşitli bir beslenmeyi göstermiştir. Araştırmacılar dışkı ve ağızdan çıkarılan topaklardaki balık kulak taşlarını incelemiştir. Bu taşlar balık türünü ayırt etmeye yardım eder. Sonuçlar, kuluçkadaki erişkinlerin yediklerini temsil eder; yavrunun menüsüyle aynı kabul edilmez.

Nasıl Avlanır?

Suyun üzerinde uçarak küçük balık arar; açık deniz ve tuzlu koylarda av peşinde görülebilir.

İlginç Bilgiler

## Kolonilerin Yer Değiştirmesi Bir adada azalma, bütün türde aynı oranda azalma demek değildir. Moritanya’dan Gine’ye kadar Batı Afrika kolonilerini 1998–2019 verileriyle inceleyen çalışmada, kolonilerin kullandığı adaların zamanla değişebildiği görülmüştür. Senegal’in Saloum Deltası’nda 1998–2006’da tek adada toplanan üreme grubu, 2011’de kısmen iki başka adaya kaymıştır. Araştırmacılar, eksik yıllar ve farklı sayım yöntemleri yüzünden toplam nüfus değişimini değerlendirmenin zor olduğunu belirtir. Tek bir koloninin sayısı, bütün türün güncel dünya sayısı yerine kullanılamaz. ## Gece Uçuşunun Anlamı Gece hareketi, doğrudan görülmüş bir avlanma değildir. Gine-Bissau’daki Bantambur kolonisinde Nisan–Mayıs 2021’de GPS ile izlenen 18 erişkinin verileri, bazı uçuşların karanlık saatlerde de yapıldığını göstermiştir. Araştırmacılar gece beslenmesinin mümkün olduğunu tartışır; cihazlar her dalışı veya yakalanan balığı göstermiyordu. Hız ve yön verileriyle yolculuk ile av aramayı güvenilir biçimde ayıramamışlardır. Bu yüzden bulgu, “kuşlar geceleri de uçtu” sonucunu destekler; her gece uçuşunu başarılı balık avı olarak saymaya yetmez. ## Başka Kolonileri Ziyaret Başka bir koloniye uğramak, orada yeniden üremek demek değildir. Gine-Bissau’da işaretlenen ve 2021–2022 boyunca izlenebilen altı kuşun hepsi, kendi kolonileri dışında en az bir üreme alanına daha gitmiştir. Bazı ziyaretler kısa sürmüş, bazı alanlar üreme dışı dönemde uzun süre kullanılmıştır. Bu ziyaretler başka adaları tanımaya yardımcı olabilir; fakat GPS noktası tek başına yeni bir yuva veya ikinci bir yavru büyütme kanıtı değildir. Araştırmacılar, bu davranışın değişken kıyı adalarında yararlı olabileceğini bir yorum olarak sunar.

Kara Gagalı Sumru

Thalasseus sandvicensis

Takım Charadriiformes
Familya Martıgiller (Laridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Sarı uçlu siyah gaga, siyah kısa bacaklar ve gri dış el teleği kaması.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kara Gagalı Sumru (Thalasseus sandvicensis), uzun ve sivri kanatlı, ince sivri gagalı bir kıyı kuşudur. Avrupa’da görülen erişkinin açık gri sırtı, beyaz alt tarafı ve siyah ense ibiği dikkat çeker. Siyah gagasının ucundaki küçük sarı alan, uygun mesafede görülebilen yararlı bir işarettir.

Genel Görünüm ve Duruş

Siyah başlığın arka ucunda uzayan tüyler dağınık bir ibik oluşturur; kuş heyecanlandığında bunlar kalkabilir. Sırt açık gri, sağrı, alt taraf ve boynun arkası çoğunlukla beyazdır. Bacaklar koyudur. Kuyruk çatallıdır; duruş ve tüylerin açılması, çatalın görünüşünü değiştirir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel görünüşü taşır. Sarı gaga ucunun büyüklüğü, ibiğin kabarıklığı veya bir kuşun daha iri görünmesi güvenilir bir eşey anahtarı değildir.

Üreme dışındaki erişkinde alın beyazlaşır; siyah tüyler başın gerisinde kalır ve ibik azalabilir. Gençlerin üst tarafı koyu desenlidir; gaga erişkindeki belirgin sarı ucu taşımayabilir. Britanya’ya ilişkin MarLIN hesabında gençler, koyu başlı ve çizgili üst taraflı olarak anlatılır. Bu yaş farkı yüzünden her kuşta erişkinin gaga desenini aramak yanıltır.

Uçuşta Görünüm

Uzun ve sivri kanatlar uçarken ince bir siluet oluşturur. Üst kanadın dışındaki koyu uçuş tüyleri, açık gri zemin üzerinde kama gibi görülebilir. Bu koyuluğun bulunması, baş ve gaga işaretleri görülmeden tek başına tanı sağlamaz.

Ses ve Davranış

Çağrısı sert ve törpülü duyulur; uçuşta yinelenen “kirrek” benzeri notalar çıkarır. Kur sırasında baş ve gaga yukarı kaldırılabilir, yerde ve havada karşılıklı gösteriler yapılır. Gagasında balık bulunan her bireyin erkek olduğu söylenemez; av taşımak tek başına eşey kanıtı değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Gülen Sumru (Gelochelidon nilotica) benzer siyah başlık taşıyabilir; ancak gagası daha kalın ve küt görünümlüdür, kuyruğu kısadır. Üreme dışındaki kuşta baş büyük ölçüde beyaz, gözün arkasında koyu bir leke bulunur. Kara Gagalı Sumrunun uzun, ince gagası ve ense ibiğiyle birlikte karşılaştırılmalıdır.

Tepeli Sumru (Thalasseus bengalensis), gövde biçimi bakımından yakındır. Erişkinin gagası turuncu veya sarı-turuncu, sağrısı gridir. Avrupa’daki Kara Gagalı Sumrunun siyah gaga gövdesi ve beyaz sağrısı, yalnız baş ibiğine bakmaktan daha yararlı ayrımlardır. “Lesser Crested Tern”, Tepeli Sumrunun İngilizce adıdır; ayrı bir ikinci tür değildir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Natural England’ın 2012 tarihli Britanya kıyılarını ele alan uzman notunda koloniler; kumullar, çakıllı kıyı uzantıları ve alçak deniz adaları üzerinde anlatılır. Yuvalar sık yerleşir; az bitkili, insan rahatsızlığının sınırlı olduğu alanlar önemlidir. Küçük koloniler bazı yıllar kullanılmayabilir veya yer değiştirebilir.

Yuva Yeri

Yuva zemindeki sığ bir çukurdur. BTO’nun Avrupa kuşlarına ilişkin üreme özetinde tipik yumurta sayısı 1–2, gözlenen aralık 1–3; iki eşin üstlendiği kuluçka 21–29 gündür. Yavrular hav tüyleriyle kaplı çıkar; uçabilir duruma gelme süresi 28–30 gün olarak verilir. Bunlar Türkiye’de ayrıca ölçülmüş süreler değildir. Yerdeki yuvalar ve yavrular nedeniyle koloni içine girilmemelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Natural England’ın Britanya özetinde, kıyı yakınındaki sığ sular, haliçlerin dış kesimleri ve açıkta bulunan kumluklar beslenme alanıdır. Arama mesafesi koloniye ve mevsime göre değişir.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b, Kara Gagalı Sumruyu sandvicensis, acuflavidus ve eurygnathus adlı üç alt türü kapsayacak biçimde ele alır. Amerika’daki kuşları “Cabot’s Tern” adıyla ayrı tür sayan yayınlar da vardır; bu sayfada güncel AviList kapsamı kullanılır. Avrupa alt türü Britanya Adaları’ndan Baltık’a, İber Yarımadası’nın doğusuna, Akdeniz, Karadeniz ve Hazar çevresine kadar kıyılarda ürer. Amerika alt türlerinin yayılışı Atlantik kıyıları, Karayipler ve Güney Amerika kıyılarını kapsar.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de üreme ve kışlama vardır. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde, 2002–2012 dönemi için uzman görüşüne ve çok sınırlı veriye dayalı 70–230 üreyen çift bildirilmiştir. Bu, günümüzdeki kesin koloni sayımı değildir.

Aynı 2021 değerlendirmesinde Türkiye’nin 2013–2019 kış topluluğu 1.000–3.000 birey olarak verilir; yöntem, sınırlı veriden yapılan çıkarımlara dayalı kısmi tahmindir. Üreme ve kış dönemi eğilimleri veri yetersizliğinden bilinmiyor olarak işaretlenmiştir. Dolayısıyla bu aralıklardan güncel artış veya azalış sonucu çıkarılmaz.

Göç Yolculuğu

Avrupa alt türünün kış alanları güneybatı Avrupa ve Akdeniz’den Afrika’ya, Basra Körfezi, Hindistan ve Sri Lanka’ya uzanır. BTO’nun Britanya ve İrlanda anlatımında çoğu kuşun sonbaharda Batı Afrika kıyılarına gittiği, az sayıda kuşun kışın bu adaların sularında kaldığı belirtilir. Bu bölgesel hareket, Türkiye’deki her kuş için aynı başlangıç ve bitiş noktası anlamına gelmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Küçük ve orta boy balıklar başlıca besinleridir. Natural England’ın Britanya özeti, özellikle ringa, çaça ve ince, uzun kum balıklarını; ayrıca küçük kalamar ve kabukluları belirtir. Kum balıkları, adları veya uzun biçimleri yüzünden gerçek yılanbalıklarıyla karıştırılmamalıdır.

Nasıl Avlanır?

Avını suya yukarıdan dalarak yakalar; dalıştan önce kısa süre havada asılı kalabilir. Yüzeyin hemen altındaki avı uçuş sırasında alma da görülür. Tek başına veya gevşek gruplarda beslenir.

İlginç Bilgiler

## Erişkinin Menüsü Nasıl Araştırılır? Belçika ve Hollanda’nın güneyindeki beş kolonide 2007–2015 arasında üreyen erişkinlerin dışkıları incelenmiştir. Her örnek 15–20 yuvanın çevresinden toplanmış, balıkların iç kulağındaki küçük sert kulak taşları ve deniz solucanlarının çene kalıntıları ayıklanmıştır. Ringa-çaça grubu ile kum balıkları baskındır; solucanlar da bütün kolonilerde bulunmuştur. Çalışma yalnız yavruya getirilen balıklara bakmanın erişkinin kendi besinini tam olarak göstermeyeceğini ortaya koyar. Ancak sert kalıntılardan tahmin edilen avlar, gözle izlenen bütün öğünlerle aynı veri değildir. ## Besin Değişimi Neyi Gösterir? Belçika ve güney Hollanda’daki bu 2007–2015 araştırmasında erişkinlerin besin bileşimi, aynı yıl içindeki komşu kolonilerden çok yıllar arasında değişmiştir. Yazarlar bunun küçük balıkların bulunabilirliğini izlemeye yardım edebileceğini önermiştir. Yine de bu gösterge, balıkların denizdeki gerçek bolluğuna ilişkin bağımsız verilerle sınanmalıdır; Türkiye kıyılarının besin oranı olarak kullanılamaz. ## Yaş Rekoru ile Beklenen Ömür BTO’nun Britanya ve İrlanda halka kayıtlarına dayanan hesabında, üreme yaşına ulaşmış bir kuş için tipik yaşam süresi 12 yıl olarak verilir; tipik ilk üreme yaşı 3 yıldır. Aynı hesapta 1998’de kaydedilmiş 30 yıl 9 ay 14 günlük bir birey bulunur. İlk sayı bütün yeni çıkmış yavruların ortalama ömrü, ikinci sayı da her bireyin ulaşacağı yaş değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...