Gaga uzun ve siyahtır; sarı yalnız küçük uç lekesidir.
Kara Gagalı Sumru
Thalasseus sandvicensis • Sandwich Tern
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Hızlı Tanı
Kara Gagalı Sumru, kıyıda görülen orta-büyük boylu, uzun ve dar kanatlı bir sumrudur. Erişkin üreme giysisinde başlığı parlak siyah, ense tüyleri hafif dağınık ve ibiksi, sırtı açık inci grisi, alt tarafı beyazdır. En belirgin gaga işareti uzun, ince ve siyah gaganın ucundaki küçük sarı lekedir. Bacaklar kısa ve siyahtır. Kuyruk orta uzunlukta ve çatallıdır; fakat Akça Sumrunun kuyruğu kadar derin çatallı ve uzun değildir. Kuşun boyu, kanat oranı, siyah bacakları, sarı uçlu siyah gagası ve kıyısal davranışı birlikte okunmalıdır.
Uçuşta üst kanat açık gri görünür; dış el teleklerinde değişken genişlikte daha koyu gri bir kama oluşabilir. Alt kanat büyük ölçüde açık renklidir, dış uçuş telekleri daha koyu seçilir. Üreme dışı erişkinin alnı beyazlaşır, siyah başlık enseye çekilir ve tepede dağınık siyah çizgiler kalabilir. Genç kuşun sırt ve kanat örtülerinde kahverengi-siyah pullu ya da dalgalı desen bulunur; gaga ucu sarılığı erişkindeki kadar belirgin olmayabilir.
Tanıda tek başına sarı gaga ucu yeterli değildir; uzaklık, ışık ve aşınma bu küçük alanı görünmez kılabilir. Güvenilir paket uzun siyah gaga, uygun açıdaysa sarı uç, siyah kısa bacak, iri ve uzun kanatlı sumru yapısı, sığ çatallı kuyruk, açık gri üst kanat ve sert çağrıdır. Kıyıda kalabalık bir grupta bulunması da destekleyicidir, ancak koloni ya da sürü içinde görülmek tür teşhisi sayılmaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövde ince, göğüs dolgun, boyun kısa görünümlü, baş büyükçe ve gaga baş uzunluğuna oranla belirgin biçimde uzundur. Dinlenirken gövde yataya yakın tutulur; kısa bacaklar nedeniyle kuş yere alçak oturmuş izlenimi verir. Kanat uçları kapalı kuyruk hizasına yaklaşır veya onu biraz geçebilir. Tepedeki siyah tüyler özellikle üreme döneminde geriye doğru dağınık bir çıkıntı oluşturur; bu görünüm rüzgâr ve duruşla değişir.
İlkbahar erişkininde alın, tepe, ense ve göz çevresi siyah başlık içinde birleşir. Gaga siyahtır ve uçtaki sarı leke küçük ama doğru ışıkta nettir. Sırt ile kanat örtüleri açık gri, sağrı ve kuyruk beyazımsıdır. Yaz ilerledikçe alın tüyleri beyazlayabilir; kış giysisinde başın ön kısmı geniş ölçüde beyaz, ense ile arka tepesi koyu çizgilidir. Bu mevsim değişimi türün farklı kuşlar gibi görünmesine yol açabilir.
Kara Gagalı Sumru çoğunlukla deniz kıyısı, lagün, haliç, kum adası ve sığ kıyı suları çevresindedir. Dinlenen gruplar kum şeritleri ve gelgit düzlüklerinin kuru kenarlarında sık dizilir. Beslenirken su yüzeyinin üzerinde esnek kanat vuruşlarıyla gezinir, kısa süre havada asılı kalır ve balığa dik ya da eğimli dalış yapar. Karadaki duruş, denizdeki av uçuşu ve çağrı aynı gözlemde birleştirildiğinde teşhis güçlenir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkek ile dişi dış görünüş bakımından güvenilir biçimde ayrılamaz. Her iki eşeyde de üreme giysisinde siyah başlık, sarı uçlu siyah gaga, açık gri sırt, beyaz alt taraf ve siyah bacak görülür. Gövdedeki küçük ölçü farkları sahada eşey tayini için kullanılmaz. Çift davranışı da tek başına kesin eşey göstergesi değildir; bu nedenle sayfa kullanıcıyı renk veya irilik üzerinden erkek-dişi kararı vermeye yönlendirmez.
Genç bireyin sırtında, omuz ve kanat örtülerinde koyu kahverengi-siyah merkezli açık kenarlı tüyler pullu bir desen oluşturur. Baş tepesi çizgili, gaga daha mat ve çoğu kez sarı uç daha zayıftır; bacaklar erişkinden biraz daha soluk görünebilir. İlk kışa ilerlerken sırt deseni azalır, fakat kanat örtülerindeki yaş işaretleri kalabilir. Işıkta koyulaşmış bir genç kuş Gull-billed ya da diğer iri sumrularla karşılaştırılmalıdır.
Yuva, bitkisi çok seyrek kumlu, çakıllı veya kabuklu zeminde açılmış basit bir çukurdur; ince bitki parçaları ya da kabuk kırıklarıyla çok az döşenebilir. Koloniler yoğun olabilir ve başka sumru ya da martılarla aynı adayı paylaşabilir. BTO yaşam tarihi verileri tipik 1–2 yumurta, gözlenen 1–3 yumurta; her iki ebeveynin 21–29 gün kuluçkası ve yaklaşık 28–30 günde uçabilir hale gelme bildirir. Sayılar tek kesin değere çevrilmez. Koloniye girilmez, yavruların kreş grubu yarılmaz ve alarm başladığında hemen geri çekilinir.
Uçuşta Görünüm
Üstten bakışta uzun sivri kanatlar açık gri, gövde ve kuyruk daha beyazdır. Dış el telekleri boyunca oluşan gri-koyu kama yaşa, tüy aşınmasına ve ışığa göre belirginlik değiştirir. Kuyruk sığ çatallı, kanat açıklığı gövdeye göre geniştir. Başlık ve siyah gaga üstten seçilebilir; sarı uç çoğu uçuş mesafesinde görünmeyecek kadar küçüktür. Bu nedenle üst kanat kaması, oranlar ve konmuş kuştaki gaga işareti birlikte değerlendirilir.
Alttan bakışta gövde, kuyruk ve kanat örtüleri çok açık; dış uçuş telekleri ise biraz daha koyu görünür. Alt kanat, Kara Sumrudaki gibi koyu değildir ve Ak Kanatlı Sumrudaki keskin siyah-beyaz desenleri taşımaz. Ancak açık alt kanat çok sayıda deniz sumrusunda bulunduğundan tek başına tanı sağlamaz. Hem üst hem alt yüzey teşhise katkı verir; görsel başlığı, açıklama ve pinler gösterilen yüzeyle aynı anatomik bölgeyi anlatmalıdır.
Av uçuşunda kanat vuruşları esnek ve kararlıdır. Kuş suyu tararken başını aşağı çevirir, kısa süre duraklar, ardından yüzeye doğru dalar; bazen tamamen suya girer. Balığı aldıktan sonra doğrudan koloniye yönelen kuş gagasında av taşıyabilir. Uçuş biçimi destekleyici olmakla birlikte tek başına tür kanıtı değildir. Sarı uçlu siyah gaga, siyah bacak, vücut büyüklüğü, kanat deseni ve ses birlikte doğrulanır.
Ses ve Davranış
Çağrı sert, törpülü ve uzak mesafeden duyulan keskin bir ses dizisidir. Koloni ve beslenme grubunda art arda yinelenebilir. Yazıyla verilen bir hece, rüzgâr ve başka sumruların sesleri arasında güvenilir teşhis oluşturmaz; ses kaydında birkaç çağrı, görüntü ve davranış birlikte tutulmalıdır. Akça Sumrunun daha ince, Çamurcun gagalı sumruların daha tok sesleriyle karşılaştırma ancak deneyim ve kayıt kalitesi uygunsa yapılır.
Beslenme grupları balık sürülerinin, yunusların ya da yırtıcı balıkların yüzeye sürdüğü avları izleyebilir. Kuşlar tek tek dalarken sürü bir hat boyunca ilerler. Dinlenme alanında sık ama düzenli aralıklarla dizilirler. Kur sırasında erkek olduğu davranışla doğrulanmış birey balık sunabilir; fakat gagasında balık taşıyan her kuşa otomatik erkek etiketi verilmez. Her iki ebeveyn kuluçkaya ve yavru beslemeye katılır.
Yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra yuvanın yakınından ayrılabilir ve kolonideki diğer yavrularla kreş grupları oluşturabilir. Ebeveynler kalabalık içinde kendi yavrularını ses ve karşılıklı tanıma işaretleriyle bulur. Bu davranış gözlemciye yaklaşma izni vermez; yetişkinlerin havalanması yumurta ve yavruları güneş, soğuk veya yırtıcı riskine açık bırakır.
Karıştırılabilecek Türler
Akça Sumru daha küçük ve daha zarif, gagası erişkinde çoğunlukla kırmızı-siyah uçlu, bacakları kırmızı, kuyruğu daha uzun ve derin çatallıdır. Kara Gagalı Sumruda siyah gaganın sarı ucu, siyah kısa bacaklar ve daha iri, uzun gagalı yapı aranır. Kış giysisinde iki türün alınları beyaz olabilir; o zaman gaga rengi, boyut, kuyruk oranı ve çağrı önem kazanır.
Gülen Sumru olarak da bilinen Gull-billed Tern daha kalın, tamamen siyah ve ucu sarısız gagalıdır; kanatları daha geniş, kuyruğu daha kısa görünür. Sıklıkla tarlalar ve bataklıklar üzerinde böcek, küçük omurgalı veya kabuklu arar; Kara Gagalı Sumru ise daha belirgin bir deniz balığı avcısıdır. Beslenme alanı tek başına karar değildir, ama gaga biçimiyle birlikte güçlü ayrım sağlar.
Hazar Sumrusu çok daha iri, ağır gövdeli, kalın kırmızı gagalı ve daha geniş kanatlıdır. Küçük Tepeli Sumru ile Lesser Crested Tern sarı-turuncu ya da turuncu gagalıdır; Kara Gagalı Sumrunun siyah gaga gövdesi ve yalnız sarı ucu ayrılır. Genç kuşlarda gaga ucu zayıfsa sırt deseni, oranlar, yaş giysisi ve sürüdeki erişkinler birlikte incelenir.
Sarı gagalı iri bir sumru görüldüğünde gaganın tamamının mı yoksa yalnız ucunun mu sarı olduğuna dikkat edilir. Parlama siyah gaganın bir bölümünü açık gösterebilir. Fotoğrafın pozlaması, mesafe ve mevsim hesaba katılır; tek karede seçilmeyen sarı uç türü dışlamaz, tek sarı piksel de türü kanıtlamaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Üstte dış el telekleri daha koyu bir kama gösterebilir.
Kırmızı bacaklı Akça Sumrudan ayırmaya yardım eder.

Erişkin erkek ve dişi görünüşle güvenilir biçimde ayrılamaz; aynı giysi ve ortak biyometri değerleri gösterilir.

Tek başına yeterli değildir. Sarı gaga ucu uzaklıkta kaybolabilir; gaga, bacak, oran, iki kanat yüzeyi ve sesi birlikte doğrulayın.
Türkiye’de bugün nerede aranır?
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Takvimde “Kıyılarda yerel kışlama” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Şubat
Takvimde “Kıyılarda yerel kışlama” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mart
Takvimde “İlkbahar geçişi başlar” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nisan
Takvimde “Geçiş ve koloniye dönüş” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mayıs
Takvimde “Çok yerel yumurta ve kuluçka” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Haziran
Takvimde “Kuluçka ve yavru bakımı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Temmuz
Takvimde “Yavru kreşleri ve aileler” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ağustos
Takvimde “Dağılma ve güz hareketi” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Eylül
Takvimde “Belirgin kıyı geçişi” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ekim
Takvimde “Güz geçişi ve kışa geçiş” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Kasım
Takvimde “Kıyılarda yerel kışlama” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Aralık
Takvimde “Kıyılarda yerel kışlama” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kıyı lagünü ve haliç
Sığ, balıkça üretken beslenme suları.
Kum-kabuk adası
Seyrek bitkili, açık zeminde koloni.
Açık deniz kıyısı
Balık sürüsü üzerinde tarama ve dalış.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Akça Sumru
Sterna hirundo- Gaga
- Kırmızı tabanlı; sarı uçlu siyah değil.
- Bacak
- Kırmızı ve daha uzundur.
- Kuyruk
- Daha uzun, derin çatallı.
Gülen Sumru
Gelochelidon nilotica- Gaga
- Daha kalın ve tamamen siyah.
- Yapı
- Daha geniş kanatlı, kısa kuyruklu.
- Av
- Karada ve bataklıkta daha sık avlanır.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriSeyrek bitkili kum, çakıl veya kabuklu açık ada zemini.
- 2Yuva yapısıAz malzemeli sığ zemin çukuru.
- 3YumurtaTipik 1–2; gözlenen güvenilir aralık 1–3.
- 4Kuluçkaİki ebeveyn 21–29 gün; yavru yaklaşık 28–30 günde uçar.
- 5EtikKoloniye girmeyin, drone uçurmayın, alarmda hemen geri çekilin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Ornitolojik Saha Teşhis Levhası ve Ayırt Edici Özellikler
Türü beş standart görünümde sunan temiz ve bilimsel saha levhaları.
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kara Gagalı Sumru ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.