Uzun dış telekleri kanat oranıyla birlikte görün.
Sumru
Sterna hirundo • Common Tern
Sumru
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Sumru, su üstünde hafif ve esnek bir uçuşla ilerleyen, uzun kuyruklu gri-beyaz bir kuştur. Balık ararken kısa süre havada asılı kalıp suya dalabilir. Göl ve akarsu çevresinde de görülür; yalnız deniz kıyılarına bağlı değildir. Türü seçmek için baş ve gaga kadar kanat-kuyruk oranına da bakılır.
Genel Görünüm ve Duruş
Üreme giysisindeki erişkinin tepesi ve ensesi siyah, üst tarafı açık gri, göğüs ve karnı beyazımsı gridir. Avrupa’da yaygın olan kuşlarda ince gaga çoğunlukla kırmızı ve siyah uçlu, bacaklar kırmızıdır.
Konmuş kuşta uzun uçuş tüyleri arkaya doğru uzanır; kuyruk uçları genellikle katlanmış kanatların ucunu geçmez. Uzun çatallı kuyruğu, açık gövdesi ve başın önüne uzanan gagası birlikte izlenir.
Türün bütün üreme erişkinleri kırmızı gagalı değildir. Hong Kong’daki uzman tür hesabında, çoğunlukla Sterna hirundo longipennis alt türüne ait kuşlar siyahımsı gaga ve koyu kahverengi bacaklarla anlatılır. Kuzeydoğu Asya’yla ilişkili bu görünüm, Avrupa’daki tipik kırmızı gagalı kuşların tanımını bütün dünyaya yaymamak gerektiğini gösterir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi aynı temel tüy görünümünü taşır. Birinin daha soluk, diğerinin daha parlak görünmesinden eşey seçilmez.
Üreme dışında alın ve tepenin ön bölümü beyazlaşır; siyah alan başın arkasında kalır. Gaga kırmızı tabanlı koyu bir görünüme veya bütünüyle siyaha dönebilir, bacaklar koyulaşır. Kanadın ön bölümünde koyu bir şerit belirir. Bu görünüm genç kuşa benzese de, yalnız beyaz alın her kuşun o yıl doğduğunu göstermez.
Genç kuşun sırt ve omuz tüyleri gri-bej zemin üzerinde kahverengi kenarlı, pullu gibi görünür. Alın açıktır, başın arkasındaki tüyler koyudur. Kanadın önünde koyu şerit ve daha kısa, daha az çatallı bir kuyruk seçilir. Gaga açık turuncumsu ve koyu bölümler taşıyabilir; bacaklar mat kırmızı turuncudur. Sonraki tüy değişimleri bu kahverengi kenarları azaltır; genç görünümü bütün yıl aynı kalmaz.
Uçuşta Görünüm
Uçarken kanatlar uzun, dar ve sivri; kuyruk çatallıdır. Üstten görülen dış el telekleri, yani kanadın uç kısmındaki uzun uçuş tüyleri, daha koyu bir kama oluşturur. Bu koyuluk kanadın bütün ucunu kaplayan tekdüze siyah bir alan değildir.
Kanadın altından bakıldığında, uçtaki uzun uçuş tüylerinin koyu sınırı seçilebilir. Hong Kong’daki tür hesabı, el teleklerinin alt uç sınırını görece geniş, kol teleklerinin arka sınırını ise keskin olmayan biçimde anlatır. Bu anlatım özellikle orada baskın olan doğulu kuşlar bağlamındadır.
Ses ve Davranış
Keskin ve yüksek bir “kirr” çağrısı verir. Tedirgin olduğunda kısa “tik” veya “tiak” sesleri yinelenebilir, uzun çağrı daha uzayan bir biçim alabilir. Yavruların besin isterken verdiği sesler daha ısrarlı ve hırıltılı duyulur.
Kur sırasında erkek balık getirip dişiye sunabilir; eşler havada birlikte gösteri uçuşu da yapar. Kolonide yuvalar birbirine yakın olsa da kuşlar çevrelerindeki alanı savunur. Yaklaşan bir davetsiz misafire sesli dalışlarla karşılık verebilirler. Balık taşımak yalnız kurla sınırlı değildir; yavru besleyen iki eş de av getirir. Bu nedenle teslimin kime ve hangi dönemde yapıldığı bilinmeden her balık taşıyan kuşa erkek denmez.
Yuva zemindeki kum, çakıl veya kabuk parçaları arasında açılmış sığ bir çukurdur. Çukuru iki eş oluşturur; dişi çevredeki kuru bitkileri ve kıyıya vurmuş küçük parçaları ekleyebilir. Bu sade yuva yapısı, açık zeminde yumurtaların kolay fark edileceği anlamına gelmez; koloninin içine girilmemelidir.
BTO’nun el kitaplarına dayanan uzman derlemesi, tipik yumurta sayısını 2–3 ve kuluçka süresini 21–22 gün olarak verir. Kuluçkayı çoğunlukla dişi, zaman zaman erkek yürütür. Yavruların tipik uçuş gelişimi aynı hesapta 22–28 gündür; bu süre tamamen bağımsız olma yaşı değildir.
Cornell’in Kuzey Amerika tür hesabı 1–4 yumurta ve 22–27 günlük kuluçka bildirir. Bu değerler BTO derlemesindekilerle aynı değildir; iki hesaptan bir ortalama hesaplanmaz. Yavrular gözleri açık ve hav tüyleriyle çıkar; yürüyebilseler de başlangıçta yuva çevresinde kalırlar.
Karıştırılabilecek Türler
1. Kutup Sumrusu (Sterna paradisaea) en yakın benzerlerindendir. Daha küçük ve yuvarlak başı, kısa gagası ve çok kısa bacakları nedeniyle farklı bir oran verir. Üreme giysisindeki dış kuyruk tüyleri, konmuşken kanat ucunu az da olsa aşabilir; alt gövdesi çoğu Sumrudan daha gridir. Gaga çoğunlukla koyu kırmızı görünür. Kış giysisinde gaga koyulaşıp kuyruk kısalabildiği için, üreme kuşuna ait işaretler yıl boyunca aynı güçte kullanılmaz.
2. Kara Gagalı Sumru (Thalasseus sandvicensis) daha iri bir kuştur. İnce, uzun ve siyah gagasının ucu sarı, bacakları siyahtır; ensedeki tüyler kaldırılabilen bir tepelik oluşturur. Açık gri sırtı ve beyaz çatallı kuyruğu iki kuşu benzetebilir. Buna karşılık siyah bacak, sarı gaga ucu ve başın arkasındaki dağınık görünüm birlikte seçildiğinde, tipik erişkin Sumrudan ayrım kolaylaşır.
3. Küçük Sumru (Sternula albifrons) belirgin biçimde daha küçük, daha kısa kuyrukludur. Üreme giysisindeki net beyaz alın, sarı ve siyah uçlu gaga ile sarı bacaklar ayırıcıdır. Dıştaki uçuş tüyleri koyu görünür. Sumru da üreme dışında beyaz alınlı olabildiğinden, beyaz alın tek başına yeterli değildir; küçük gövde ile gaga ve bacak rengi aynı kuşta değerlendirilir.
4. Kara Sumru (Chlidonias niger) üreme giysisinde koyu başı ve alt gövdesiyle belirgindir. Üreme dışında alt taraf beyazlaşır, göğsün yanlarında koyu lekeler kalır; sırt, kuyruk ve kuyruk sokumu koyu gridir. Böyle bir açık gövdeli kuş, kısa süreli uçuşta genç veya kış giysili Sumruyla karışabilir. Yan göğüs lekesi ve koyu arka gövde birlikte incelenir; yalnız beyaz alın ya da siyah ense alanıyla karar verilmez.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Üstten dış el teleklerinde koyu kama.
Yüzeye yakın küçük balığı havadan alır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Tek kış kaydını yerleşiklik saymayın
Şubat
Kış giysisinde beyaz alnı bekleyin
Mart
Erken kaydı takvim geneline yaymayın
Nisan
Kuzey Sumrusuyla birkaç işareti karşılaştırın
Mayıs
Koloni alarmında geri çekilin
Haziran
Yumurta kamuflajına karşı zemine basmayın
Temmuz
Uçamayan yavruyu taşımayın
Ağustos
Gençte karpal bandı ve kahverengi örtüleri görün
Eylül
Beslenme sürüsünü sabit rota sanmayın
Ekim
Gaga rengine tek başına güvenmeyin
Kasım
Uzak kuşta silüeti öne alın
Aralık
Kış başlığını yaşla birlikte değerlendirin
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Çakıl ve kum adacığı
Açık yuva yüzeyi, su ve güvenli mesafe birlikte.
Göl, baraj ve büyük nehir
İç suda balık ve uygun yuva adası varsa.
Kıyı, lagün ve haliç
Beslenme, dinlenme ve geçiş alanları.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kuzey Sumrusu
Sterna paradisaea- Gaga
- Daha kısa, çoğunlukla tamamen koyu kırmızı.
- Bacak
- Daha kısa.
- Kanat
- Daha eşit yarı saydam, koyu arka kenar daha dar.
Gül Sumrusu
Sterna dougallii- Gaga
- Daha uzun-ince ve çoğunlukla siyah.
- Gövde
- Çok soluk, bazen pembe göğüs.
- Kanat
- Dış koyuluk daha sınırlı.
Sandwich Sumrusu
Thalasseus sandvicensis- Boy
- Belirgin daha iri.
- Gaga
- Siyah, sarı uçlu.
- Baş
- Dağınık enseli siyah tepe.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriKum, çakıl, kabuk veya taşlı açık zeminde; ada, kıyı ya da güvenli yapay platform.
- 2Yuva yapısıSığ çukur; kuru bitki, kabuk, küçük taş ve kıyı parçalarıyla seyrek döşeli.
- 3YumurtaBTO tipik 2–3, gözlenen 1–3; Cornell 1–4.
- 4KuluçkaÇoğunlukla dişi, erkek de katılabilir; BTO 21–22, Cornell 22–27 gün.
- 5YavruHavlı ve yarı hareketli; uçuş gelişimi çoğunlukla 22–28 gün.
- 6EtikKoloni alarmında geri çekilin; açık zemine basmayın ve drone kullanmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Sumru ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Sumru
Uzun dış telekleri kanat oranıyla birlikte görün.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
