Siyah başlığın altında temiz beyaz alan.
Bıyıklı Sumru
Chlidonias hybrida • Whiskered Tern
Bıyıklı Sumru
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Üreme giysisindeki Bıyıklı Sumruyu siyah başlık, geniş beyaz yanak ve koyu duman grisi gövdenin oluşturduğu karşıtlıkla tanıyabilirsiniz. Kırmızı gaga da bu görünümü tamamlar. Adındaki bıyık, gagadan çıkan tüyler değildir; beyaz yanak alanı uçuşta geniş bir şerit gibi görünebilir. Bu belirgin renk düzeni üreme dışındaki kuşlarda bulunmaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Küçük, gövdesi görece toplu bir bataklık sumrusudur. Gagası görece güçlüdür. Kuyruğu, uzun dış kuyruk tüyleriyle derin bir çatal oluşturan deniz sumrularınınkine göre daha az çatallıdır.
BirdLife Australia’nın uzman tanı hesabı, üreme giysisinde sırtı, kanat üstünü ve kuyruğu orta gri; gövdenin altını daha koyu, kurşuni gri olarak tarif eder. Kuyruğun altında beyaz bir alan vardır; kanat altı da büyük ölçüde beyazdır. Böylece koyu görünen karınla kanadın alttaki açık yüzeyi farklı renk alanlarıdır. Aynı anlatımda göz kahverengi, gaga ve bacaklar kırmızı verilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Üreme dışındaki erişkinin genel rengi açık, gümüşümsü gridir. Başlığın koyuluğu soluk bir iz halinde kalabilir. Genç kuşun sırtında koyu ve açık alanların oluşturduğu kareli bir desen görülür. Bu sırt deseni, erişkin dişiye özgü bir işaret değildir.
BirdLife Australia genç kuşlarda açık gri sırt, kuyruk üstü ve kanat üstünde kahverengimsi gri koyu benekler anlatır. Özellikle iç kanadın ön kenarında desen belirginleşebilir. Kuyruk açık gri, kenarı siyahtır.
Yeni Zelanda’nın uzman kuş rehberi, üreme dışı giyside beyazlaşan alın ve ince siyah çizgili açık tepeyi anlatır. Gözlerden enseye doğru uzanan dar siyah bant, koyu üreme başlığının yerini alır. Göğüsle karın daha açık görünür; gaga siyahlaşır, tabanında kızılımsı iz kalabilir. Ayak ve bacaklar da koyulaşır.
Avustralya Kuş Araştırmaları Birliğinin javanicus alt türüne ilişkin kılavuzu, erişkinlerde üreme sonrasında tam, üreme öncesinde kısmi tüy değişimi bildirir. Genç ve erişkin öncesi kuşların tüy yenileme sırasının ise iyi bilinmediğini açıkça belirtir. Bunlar aynı kıtanın üreme takvimiyle birlikte ele alınan rehber bilgileridir.
Erkek ile dişinin tüy renkleri arasında güvenilir, sabit bir fark yoktur. Erkeklerin ortalama daha büyük olması, uzaktan kesin eşey tayini sağlamaz. Polonya’da 2007–2008’de izlenen 56 erişkin işaretlenmiş ve eşeyleri kan örneğindeki kalıtım bilgisiyle belirlenmiştir; bu, fotoğraftan boy tahminiyle aynı işlem değildir.
Uçuşta Görünüm
Yeni Zelanda uzman rehberinde beslenme uçuşu hafif, çevik ve deniz sumrularının daha düz uçuşuna göre daha az doğrusal olarak anlatılır. Kuş su veya zemin üzerindeki küçük besine doğru tam yerine alçalabilir; bazen havada kısa süre asılı kalıp sığ dalış yapar. Bu hareketler av ararken gözlenen uçuş biçimleridir.
Ses ve Davranış
Üreme alanında kaba ve pürüzlü çağrıları duyulur. Koloni yakınında tehlike algılayan kuşlar alarm vererek topluca havalanabilir ve yaklaşan canlıya doğru uçabilir. Fransa’nın Grand-Lieu Gölü’nde kolonilere yaklaşan yırtıcılara karşı bu toplu tepki gözlenmiştir.
Fransa’nın Grand-Lieu Gölü’nde 2008’de yuva kurulurken 44 çift üçer gün izlenmiştir. Yuvaya malzeme toplama uçuşlarını neredeyse bütünüyle erkekler yapmış; erkeklerin dişilere besin getirdiği de gözlenmiştir. Araştırmacılar malzeme taşımayla kur beslemesini ayrı davranışlar olarak kaydetmiştir.
Kuzey Hırvatistan’ın Končanica balık havuzlarında kuşlar, yüzen bitkilerin üzerine bitki parçalarından bir yuva platformu kurmuştur. 1993’te yumurtalı yuvaların çoğu üç yumurtalıydı. Doğrudan izlenen beş yuvada kuluçka üçünde 20, birinde 19 ve birinde 18 gün sürmüş; erkek ve dişi kuluçkayı paylaşmıştır. Yavrular 3–8 günlükken platformdan ayrılmıştır; bu, uçmaya veya kendi başına beslenmeye başladıkları yaş değildir. Yumurtalar yaklaşık birer gün arayla bırakılmış; kuluçka gözlenen çiftlerin çoğunda son yumurta bırakılmadan başlamıştır. Yumurta zemini zeytin yeşili, benekleri siyah veya kahverengi tarif edilmiştir.
Karıştırılabilecek Türler
Kara Sumru (Chlidonias niger; Black Tern) üreme giysisinde başı ve gövdesi bütünüyle koyu görünen, kanatları gümüşümsü olan bir türdür. Bıyıklı Sumrudaki geniş, temiz beyaz yanak onun aynı mevsimdeki görünümünde bulunmaz. Üreme dışında Kara Sumrunun gövdesi de açılır; başındaki koyu desen ve daha koyu gri kanatlarıyla birlikte değerlendirilir.
Ak Kanatlı Sumru (Chlidonias leucopterus; White-winged Tern) üreme giysisinde siyah gövdesiyle karşıtlık oluşturan beyaz omuz ve kanat görünümüyle ayrılır. Üreme dışındaki ve genç kuşlarda bu belirgin siyah-beyaz düzen kaybolur; kulak çevresindeki koyu alan öne çıkar. Bıyıklı Sumrunun aynı dönemdeki başlığı ise daha soluk ve parçalı görünebilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Üreme erişkininde yüzle güçlü karşıtlık.
Kareye yakın; uzun derin çatal arama.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydında soluk küçük sumruları karşılaştır.
Şubat
Az kayıt düzenli kışlama kanıtı değildir.
Mart
Tarih ve giysi ayrıntısını birlikte kaydet.
Nisan
Sulak alanlar arasında geliş günü değişir.
Mayıs
Koloniyi kıyıdan ve uzaktan izle.
Haziran
Tekneyle yüzen bitki yatağına girme.
Temmuz
Platformdan ayrılan yavruyu bağımsız sayma.
Ağustos
Sürüde her bireyin yüz ve kuyruğunu kontrol et.
Eylül
Güz giysisinde yalnız renk üzerinden karar verme.
Ekim
Geç kayıtta fotoğraf ve davranışı birlikte sakla.
Kasım
Harita boşluğu kesin yokluk değildir.
Aralık
Kışlanan bireye üreme alanı atama.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Yüzen bitki yatağı
Açık su cepleriyle birlikte, uzaktan tara.
Sığ tatlı su
Su seviyesini ve avlanma biçimini not et.
Balık havuzu / bataklık
Koloni alarm verirse hemen uzaklaş.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kara Sumru
Chlidonias niger- Üreme yüzü
- Kara Sumru yüz ve göğüste daha bütünüyle koyudur; temiz geniş beyaz yanak yoktur.
- Kanat
- Gri kanatlar koyu gövdeden ayrılır.
- Sınır
- Geçiş giysilerinde yüz deseni ve yapı birlikte gerekir.
Ak Kanatlı Sumru
Chlidonias leucopterus- Üreme erişkini
- Siyah gövdeye güçlü karşıtlık yapan beyaz kanat ve kuyruk.
- Gaga
- Daha küçük ve ince görünür; yalnız ölçüyle karar verme.
- Sınır
- Kış ve genç giysilerde kanat, yüz ve kuyruk birlikte incelenir.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaSığ suda yüzen/köklenmiş bitki üzerine bitki parçalarından platform.
- 2YumurtaÇoğu kez 3; çalışmalar 1–5 ve ortalama 2,37–2,64 kaydetmiştir.
- 3KuluçkaYaklaşık 18–21 gün; erkek ve dişi paylaşır.
- 4YavruYuvadan erken ayrılabilir; ilk uçuş yaklaşık 3 hafta, bağımsızlık daha sonra.
- 5GözlemKoloniye tekneyle girme, bitki açma veya kesin konum yayımlama.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Bıyıklı Sumru ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Bıyıklı Sumru
Siyah başlığın altında temiz beyaz alan.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
