kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek53 cm
dişi53 cm
Kanat Açıklığı
erkek127 cm
dişi127 cm
Ağırlığı
erkek622,5 g
dişi622,5 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Hazar Sumrusu
İngilizce İsim Caspian Tern
Bilimsel İsim Hydroprogne caspia
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Hazar Sumrusu sumruların en irisidir. Yetişkinin güçlü, sivri kırmızı gagası; siyah tepesi; açık gri sırtı ve kanatları; beyaz gövdesi ve kuyruğu birlikte dikkati çeker. Bacakları siyahtır.

Uçan kuşta çok iri gaga, geniş kanatlar ve yalnız sığ çatallı kısa kuyruk birlikte aranır. Kanadın altından görülen koyu dış uçuş telekleri bu görünüşü tamamlar. Yalnız kırmızı gaga veya koyu kanat ucu yeterli değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş büyük, boyun kalın, gövde güçlüdür. Gaga düz ve uca doğru sivrilir; ince yapılı küçük sumruların gagasına benzemez. Baş, tüylerin duruşuna göre yuvarlak, köşeli veya kısa tepeli görünebilir.

Üreme giysisindeki yetişkinin tepesi siyahtır. Üreme dışında alın ve tepe çizgili veya açık benekli görünür; siyah başlık daha parçalıdır. Kuzey Amerika uzman rehberi, kışın alnın çizgili kalabildiğini özellikle belirtir. Tam siyah tepeyi yıl boyunca zorunlu işaret saymak, doğru türden bir kuşu dışlamaya yol açabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Yetişkin erkek ile dişi dış görünüşte benzerdir.

Gençte sırt ve kanat örtülerinde gri-kahverengi benekler, başta daha dağınık koyu işaretler görülür. Yeni Zelanda uzman hesabında genç gaga daha küçük ve turuncu, bacak ile ayaklar donuk turuncu veya siyah olarak tarif edilir. Sırttaki benekler ilk sonbahar tüy değişiminde azalırken baştaki kahverengilik daha uzun kalabilir.

Uçabilen genç, her zaman kendi başına beslenen bağımsız kuş değildir. Kuzey Amerika uzman anlatımında yetişkini izleyip besin isteyen gençlerin kışın ilerleyen dönemlerinde bile görülebildiği belirtilir. Yetişkini andıran büyük bedeni, hâlâ genç olmadığı anlamına gelmez. Birlikte uçan iki kuşa bakarken tüy yaşı, besin isteme ve yiyecek aktarımı izlenir; yalnız yan yana durmaları aile ilişkisini kanıtlamaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu başka küçük sumrulardan daha martımsı görünebilir. Uzman tür hesabında göç uçuşunda gaganın öne, balık ararken suya doğru çevrildiği anlatılır. Aynı kuşun arama uçuşundaki baş-boyun duruşuyla yolculuk duruşu farklıdır.

Kanat üstü açık gridir; dış uçuş telekleri daha koyu olabilir. Alt yüzeyden bakıldığında kanadın dış bölümünde belirgin koyuluk görülür. Bu, üst tarafın bütünüyle siyah olduğu anlamına gelmez.

Ses ve Davranış

Sesi alçak, sert ve boğazdan gelen bir kraa benzeri çağrıyla fark edilebilir; daha kısa kow benzeri notası da tarif edilir. Uzakta duyulan sesi, kuşun iri gagası ve uçuş görünüşüyle birleştirmek yararlıdır. Yazılı heceler, gerçek sesin yalnız yaklaşık karşılığıdır.

Kur sırasında erkek balık sunabilir. Dişinin balığı kabul ederken gençlerin besin istemesine benzeyen hareketler yapabildiği belirtilir. Bu nedenle yiyecek alan veya besin ister gibi duran her kuş genç değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Gülen Sumru Gelochelidon nilotica, İngilizce Gull-billed Tern, kısa, kalın siyah gagalıdır. Avrupa uzman rehberi, karaların üzerinde diğer sumrulardan daha sık avlandığını belirtir. Hazar Sumrusunun iri kırmızı gagasıyla siyah gaga arasındaki fark, erişkin karşılaştırmasında daha açıktır.

Kara Gagalı Sumru Thalasseus sandvicensis, İngilizce Sandwich Tern, ayrı bir türdür. Avrupa’daki tipik yetişkini daha ince siyah ve sarı uçlu gaga taşır. Hazar Sumrusunun gaga tabanı çok daha güçlü ve kırmızıdır; kuyruk çatalı daha sığdır. Yalnız siyah tepe, bu iki sumruyu ayırmaya yetmez.

Sumru Sterna hirundo, İngilizce Common Tern, ince gövdeli, derin çatallı kuyrukludur. Avrupa uzman rehberindeki tipik üreme yetişkininin gagası kırmızı ve siyah uçlu, bacakları kırmızıdır. Hazar Sumrusunda güçlü kırmızı gaga ve daha sığ kuyruk çatalı aranır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Hazar Sumrusu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Dünyanın en iri sumrusu

Güçlü gövde, geniş kanat ve iri baş.

02
Dev mercan-kırmızı gaga

Kalın tabanlı, düz ve kama biçimli.

03
Alttan koyu dış primerler

Sığ kuyruk çatalıyla birlikte kontrol edilir.

Gözlem Noktaları

İşaretsiz kuş için sabit mesafe yok

Tek gözlem rota değildir; topluluklar farklı kış alanları kullanır.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 29 Kısmi göç; aileyle öğrenilen ilk yolculuk

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Hazar Sumrusu

Caspian Tern
Hydroprogne caspia

Güçlü gövde, geniş kanat ve iri baş.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...