Güçlü gövde, geniş kanat ve iri baş.
Hazar Sumrusu
Hydroprogne caspia • Caspian Tern
Hazar Sumrusu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Hazar Sumrusu sumruların en irisidir. Yetişkinin güçlü, sivri kırmızı gagası; siyah tepesi; açık gri sırtı ve kanatları; beyaz gövdesi ve kuyruğu birlikte dikkati çeker. Bacakları siyahtır.
Uçan kuşta çok iri gaga, geniş kanatlar ve yalnız sığ çatallı kısa kuyruk birlikte aranır. Kanadın altından görülen koyu dış uçuş telekleri bu görünüşü tamamlar. Yalnız kırmızı gaga veya koyu kanat ucu yeterli değildir.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş büyük, boyun kalın, gövde güçlüdür. Gaga düz ve uca doğru sivrilir; ince yapılı küçük sumruların gagasına benzemez. Baş, tüylerin duruşuna göre yuvarlak, köşeli veya kısa tepeli görünebilir.
Üreme giysisindeki yetişkinin tepesi siyahtır. Üreme dışında alın ve tepe çizgili veya açık benekli görünür; siyah başlık daha parçalıdır. Kuzey Amerika uzman rehberi, kışın alnın çizgili kalabildiğini özellikle belirtir. Tam siyah tepeyi yıl boyunca zorunlu işaret saymak, doğru türden bir kuşu dışlamaya yol açabilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Yetişkin erkek ile dişi dış görünüşte benzerdir.
Gençte sırt ve kanat örtülerinde gri-kahverengi benekler, başta daha dağınık koyu işaretler görülür. Yeni Zelanda uzman hesabında genç gaga daha küçük ve turuncu, bacak ile ayaklar donuk turuncu veya siyah olarak tarif edilir. Sırttaki benekler ilk sonbahar tüy değişiminde azalırken baştaki kahverengilik daha uzun kalabilir.
Uçabilen genç, her zaman kendi başına beslenen bağımsız kuş değildir. Kuzey Amerika uzman anlatımında yetişkini izleyip besin isteyen gençlerin kışın ilerleyen dönemlerinde bile görülebildiği belirtilir. Yetişkini andıran büyük bedeni, hâlâ genç olmadığı anlamına gelmez. Birlikte uçan iki kuşa bakarken tüy yaşı, besin isteme ve yiyecek aktarımı izlenir; yalnız yan yana durmaları aile ilişkisini kanıtlamaz.
Uçuşta Görünüm
Uçuşu başka küçük sumrulardan daha martımsı görünebilir. Uzman tür hesabında göç uçuşunda gaganın öne, balık ararken suya doğru çevrildiği anlatılır. Aynı kuşun arama uçuşundaki baş-boyun duruşuyla yolculuk duruşu farklıdır.
Kanat üstü açık gridir; dış uçuş telekleri daha koyu olabilir. Alt yüzeyden bakıldığında kanadın dış bölümünde belirgin koyuluk görülür. Bu, üst tarafın bütünüyle siyah olduğu anlamına gelmez.
Ses ve Davranış
Sesi alçak, sert ve boğazdan gelen bir kraa benzeri çağrıyla fark edilebilir; daha kısa kow benzeri notası da tarif edilir. Uzakta duyulan sesi, kuşun iri gagası ve uçuş görünüşüyle birleştirmek yararlıdır. Yazılı heceler, gerçek sesin yalnız yaklaşık karşılığıdır.
Kur sırasında erkek balık sunabilir. Dişinin balığı kabul ederken gençlerin besin istemesine benzeyen hareketler yapabildiği belirtilir. Bu nedenle yiyecek alan veya besin ister gibi duran her kuş genç değildir.
Karıştırılabilecek Türler
Gülen Sumru Gelochelidon nilotica, İngilizce Gull-billed Tern, kısa, kalın siyah gagalıdır. Avrupa uzman rehberi, karaların üzerinde diğer sumrulardan daha sık avlandığını belirtir. Hazar Sumrusunun iri kırmızı gagasıyla siyah gaga arasındaki fark, erişkin karşılaştırmasında daha açıktır.
Kara Gagalı Sumru Thalasseus sandvicensis, İngilizce Sandwich Tern, ayrı bir türdür. Avrupa’daki tipik yetişkini daha ince siyah ve sarı uçlu gaga taşır. Hazar Sumrusunun gaga tabanı çok daha güçlü ve kırmızıdır; kuyruk çatalı daha sığdır. Yalnız siyah tepe, bu iki sumruyu ayırmaya yetmez.
Sumru Sterna hirundo, İngilizce Common Tern, ince gövdeli, derin çatallı kuyrukludur. Avrupa uzman rehberindeki tipik üreme yetişkininin gagası kırmızı ve siyah uçlu, bacakları kırmızıdır. Hazar Sumrusunda güçlü kırmızı gaga ve daha sığ kuyruk çatalı aranır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Kalın tabanlı, düz ve kama biçimli.
Sığ kuyruk çatalıyla birlikte kontrol edilir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Aile grubunu davranışla belgeleyin
Şubat
Tek noktadan kış rotası çıkarmayın
Mart
Geçiş yönünü saatle kaydedin
Nisan
Koloni alanından uzak durun
Mayıs
Yuvaya yaklaşmayın
Haziran
Yavrulu adaya tekne sokmayın
Temmuz
Uçamayan yavruya dokunmayın
Ağustos
Ebeveyn-genç bağını izleyin
Eylül
Altkanadı doğal uçuşta çekin
Ekim
Dinlenme sürüsünü kaldırmayın
Kasım
Tek kaydı yoğunluk saymayın
Aralık
Besleme yapmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Ada ve açık kıyı
Kum, çakıl veya kabuklu güvenli yuva zemini.
Büyük göl ve baraj
Balık arama, geçit ve dinlenme alanı.
Lagün ve nehir ağzı
Korunaklı kıyı suyu; açık okyanus zorunlu değil.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Sumru
Sterna hirundo- Boyut
- Çok daha küçük ve ince.
- Kuyruk
- Daha uzun ve derin çatallı.
Sandviç Sumrusu
Thalasseus sandvicensis- Gaga
- İnce siyah, ucu sarı.
- Altkanat
- Dış primer koyuluğu daha sınırlı.
Kara Gagalı Sumru
Gelochelidon nilotica- Gaga
- Daha kısa ve siyah.
- Davranış
- Tarlada/yüzeyde avlanır; iri dalıcı değildir.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriAçık kum, çakıl, kabuk veya yapay ada zemini.
- 2Yuva yapısıİki eşeyin açtığı; ot, yosun, kabuk ve taşla çevrili sığ çukur.
- 3YumurtaCIESM 2–3, Cornell 1–3 yumurta bildirir.
- 4Kuluçka ve yavruCIESM 20–22, Cornell 25–28 gün kuluçka verir; yavru hareketli çıkar ve uzun süre ebeveyne bağlıdır.
- 5EtikKoloniye yaya, tekne veya drone ile yaklaşmayın; ses çalmayın, yavruya dokunmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Hazar Sumrusu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Hazar Sumrusu
Güçlü gövde, geniş kanat ve iri baş.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
