Yuvarlak gövdede sıcak ve soğuk renk karşıtlığı.
Çilkeklik
Perdix perdix • Gray Partridge
Çilkeklik
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Çilkeklik (Perdix perdix; Grey Partridge, Amerikan yazımıyla Gray Partridge), toplu gövdeli, küçük başlı ve kısa kuyruklu bir tarla kuşudur. Erişkinde turuncu yüz, gri göğüs, yanlardaki pas rengi şeritler ve kestane renkli karın lekesi birlikte seçilir.
Genel Görünüm ve Duruş
Kısa, kalınca bir gagası ve yuvarlak gövdesi vardır. Yürürken başını öne uzatır, kuyruğunu oynatır; koşarken yere yaklaşır.
Üst tarafı kahverengi ve gri, kanatları açık-koyu kahverengi desenlidir. Alt tarafta gri zemin üzerindeki kestane yan çizgileri dikkat çeker. Baş ve boğazdaki turuncu-kestane tonları her kuşta aynı doygunlukta değildir; alt türler arasında da renk farkları bulunur.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
GWCT’nin Britanya’da kullanılan uzman kılavuzunda erkekte göz çevresindeki kırmızı çıplak derinin özellikle kış sonu ve ilkbaharda belirginleştiği anlatılır. Dişinin yüzü daha kahverengimsi, kaşı çoğu zaman beyazdır; fakat her dişide beyaz kaş bulunmaz. Yüz tek başına güvenli eşey ölçütü değildir.
Karındaki at nalı biçimli leke erkekte genellikle iri ve belirgindir. Dişide küçük olabilir veya bulunmayabilir; bazı dişilerde ise iri bir leke de vardır. Dolayısıyla lekeyi görmek kuşun mutlaka erkek olduğunu göstermez.
Yakından incelenen dişinin omuz tüylerinde, tüyün ortasındaki açık çizgiden iki yana uzanan enine çizgiler bulunur. Erkekte açık orta çizgi görülür, buna eşlik eden açık enine çizgiler bulunmaz. Bu ince farklar uzman kılavuzunda elde inceleme için kullanılır; uzaktaki kuşta görülmeden varsayılmaz.
Tüy değişimi öncesindeki gençler, erişkinin turuncu yüzü ve temiz gri göğsü yerine kahverengimsi, açık çizgili bir görünüm taşır. Gençlik tüyleriyle duran bireylerin dişi ve erkeği görünüşten güvenle ayrılamaz; erişkin tüyleri geliştikçe değerlendirme değişir.
Uçuşta Görünüm
Kısa, yuvarlak kanatlarıyla aniden havalanır. Yere yakın, seri kanat vuruşlarıyla uzaklaşır; pas-kestane renkli kısa kuyruk görünür hâle gelir.
Ses ve Davranış
Çağrısı gıcırtılı bir “kirr-ik” sesi gibidir. Bölge sahiplenme sesi iki heceli, yüksek ve pürüzlüdür. Beslenirken sessiz kalabilir; ürküp kalkan grup daha gürültülü seslenir.
Erişkinlerle yavrular küçük gruplar hâlinde yerde beslenebilir. Kuşları fark etmek bazen zor olsa da aniden birlikte kalkmaları, onları bilerek ürkütmeyi gerektirmez; kısa kuyruk ve kanat biçimi doğal kalkışta izlenebilir.
Karıştırılabilecek Türler
Kınalı Keklik (Alectoris chukar; Chukar veya Chukar Partridge) ile karışabilir. Kınalıda kırmızı gaga, açık yanak ve boğazı çevreleyen siyah çizgi ile yanlardaki belirgin siyah dik bantlar seçilir. Çilkeklikte turuncu yüz ve ince desenli gri göğüs öne çıkar; Kınalının siyah boğaz çerçevesi bulunmaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Açık çizgilerle ayrılan geniş kestane bantlar.
Özellikle üstten kalkışta belirginleşir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Grubu çift saymayın
Şubat
Eşleşen kuşları yemlemeyin
Mart
Dağılmayı göç saymayın
Nisan
Uzun ota girmeyin
Mayıs
Yuva aramayın
Haziran
Civcivi ellemeyin
Temmuz
Ailenin yolunu kesmeyin
Ağustos
Gençleri köpekle kaldırmayın
Eylül
Topluluğu nüfus saymayın
Ekim
Anızda araçla kovalamayın
Kasım
Yem dökmeyin
Aralık
Kar hareketini rota saymayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Tahıl tarlası ve anız
Tohumlu açık zemin; kenarda güvenli örtü gerekir.
Kaba otlak ve tarla sınırı
Yuva örtüsü ve civciv böcekleri sağlar.
Açık bozkır mozaiği
Kısa ot, çalı ve işlenmemiş şeritlerin karışımı.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kınalı Keklik
Alectoris chukar- Gaga-bacak
- Kırmızı.
- Yüz
- Beyaz yüzü siyah boğaz bandı çevreler.
- Boy
- Daha iri ve uzun.
Bıldırcın
Coturnix coturnix- Boy
- Çok daha küçük.
- Desen
- Sarı-kahverengi boyuna çizgili.
- Göğüs
- Gri göğüs ve at nalı yok.
Turaç
Francolinus francolinus- Yapı
- Daha uzun boyun ve bacak.
- Erkek
- Siyah gövde, beyaz yanak.
- Dişi
- Farklı boyuna desen ve yüz.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaTarla/otlak kenarında uzun ot altına kuru ot-yaprak döşeli zemin çanağı.
- 2YumurtaTipik 13–16; belgelenmiş 4–29.
- 3KuluçkaYalnız dişi, tipik 23–25 gün.
- 4YavruTüylü-hareketli; tipik 14–16 günde uçar, aile bakımı sürer.
- 5GözlemUzun ota girme, yumurta sayma, civciv yakalama, biçim alanını ezme yok.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Çilkeklik ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Sülüngiller (Phasianidae) — 7 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Çilkeklik
Yuvarlak gövdede sıcak ve soğuk renk karşıtlığı.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
