kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek42 cm
dişi42 cm
Kanat Açıklığı
erkek67 cm
dişi67 cm
Ağırlığı
erkek275 g
dişi275 g

Tür Bilgisi

Türkçe Kılıçgaga
İngilizce Pied Avocet
Bilimsel Recurvirostra avosetta
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Kılıçgaga (Recurvirostra avosetta; Pied Avocet), uzun ve yukarı kıvrılan ince gagasıyla tanınan siyah-beyaz bir kıyı kuşudur. Sığ su içinde yürürken başının önünde uzanan bu gaga kolay seçilir. RSPB’nin tanı rehberinde vurgulanan gaga biçimi, uzaktaki siyah-beyaz kuşlar karşılaştırılırken renklerden daha yararlı bir ilk ipucudur.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdenin büyük bölümü beyaz, sırttaki ve kanatlardaki alanlar siyahtır. Siyah baş tepesi, boynun arkasına doğru uzanır; uzun bacaklar mavi-gri görünür.

Yanaklar, çene, boğaz ve boynun önü beyazdır; gaga siyah, göz koyu kahverengidir. Ayaklarında yüzmeye yardımcı perde bulunur. Uzun boynu ile kıvrık gagası yandan belirgin bir profil oluşturur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkekle dişi aynı temel tüy desenini taşır. Dişinin gagası genellikle daha kısa ve daha kuvvetli kıvrıktır. Yandan görünen gerçek gaga biçimiyle, başın bize dönmesi nedeniyle kısalmış görünen gaga birbirine karıştırılmamalıdır; tek bir fotoğrafta kesin eşey verilemeyebilir.

Gençlerde siyah alanlar daha kahverengidir; beyaz üst tarafta da sıcak devetüyü veya kahverengi izler bulunabilir. Böylece erişkinin keskin siyah-beyaz karşıtlığı daha zayıf görünür. Oiseaux’nun uzman hesabı bu yaş farkını belirtir. Soluk ve lekeli bir genç, yalnız rengi daha kahverengi diye başka bir tür sayılmaz.

Yuva, açık zemine yapılan ve birkaç bitki parçasıyla döşenen bir çanaktır. Oiseaux’nun uzman hesabı, yumurtaların zeytuni bej zemin üzerinde koyu benekler taşıdığını ve bu desenin zeminde gizlenmeye yardım ettiğini anlatır.

BTO’nun Britanya kuşlarına ilişkin uzman derlemesi tipik 3–4 yumurta, iki eşeyin paylaştığı 23–25 günlük kuluçka ve çıkıştan 35–42 gün sonra uçabilen yavrular bildirir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş süreler değildir. Kuluçkaya yatmak ve yürüyen yavruyu korumak farklı işlerdir; iki ebeveynin katılması, her görevde süreyi eşit paylaştıklarını göstermez.

Yumurtadan çıkan yavru hav tüyleriyle örtülüdür ve kısa sürede yürümeye başlar. Kuşbilimde bu gelişim biçimine yuvadan erken ayrılan yavru denir; RSPB’nin rehberi de bu özelliği anlatır. Yürüyebilmesi uçabildiği ya da artık erişkinlerin korumasına gerek duymadığı anlamına gelmez. Kıyıda dolaşan böyle bir yavru, yalnız yerde olduğu için yuvadan düşmüş sayılmamalıdır.

Yavru kendi besinini arayabilir, fakat ebeveynleriyle olan ilişkisi sürer. Macaristan’da Mayıs–Haziran 2000’de incelenen kolonilerde, eşler yavrular çıktıktan kısa süre sonra onları yakındaki büyütme alanlarına götürdü ve burada savundukları bölgeler oluşturdu. Araştırmacıların bu gözlemi, erişkinin yalnızca yumurtayı ısıtan bir kuş olmadığını da gösterir: Yavrunun dolaşacağı güvenli ve besinli alan, büyüme döneminde önem taşır.

Uçuşta Görünüm

Uçarken boynu öne, bacakları kuyruğun gerisine uzanır. Üst kanadın siyah-beyaz deseni belirgindir; alt tarafta geniş beyaz bölümün dışında siyah uçuş tüyleri görülür. Kanat çırpışları hızlı ve düzenlidir. Bir grubun birlikte uçuşunda desen daha kolay fark edilebilir; üst ve alt yüzeyin aynı siyah dağılımını göstermesi beklenmez.

Ses ve Davranış

Çağrısı yüksek, çınlayan kısa notalardan oluşur. Almanya’nın NRW uzman hesabında “küt” veya “plüit” benzeri duyulan sesin heyecan sırasında hızla yinelendiği anlatılır. Kolonide birçok kuş aynı anda ses verebilir. Bu yazılı tarif, duyulan sesin mutlaka belirli bir eşeyden veya yaştan geldiğini söylemez; kuşu görerek eşleştirmek daha güvenilirdir.

Çiftler üreme öncesinde gagalarını suya daldırıp yeniden kaldırdıkları uyumlu hareketler yapabilir. Eşleşmeden sonra gagalarını çaprazlayıp yan yana yürüdükleri de anlatılır. Bu törensel davranışlar, beslenirken gagayı iki yana süpürmekten farklıdır; başın suya uzanması her seferinde av alındığı anlamına gelmez.

Koloni halinde yuvalaması, her çiftin yuvaya yaklaşan kuşlara kayıtsız kalması demek değildir. Uzman hesabında erişkinlerin baş ve boyunlarını alçaltıp yuvaya giren başka kuşları uzaklaştırdığı anlatılır. Bu sırada gürültülü ve saldırgan görünebilirler. Savunma hareketini görmek için yuvaya yaklaşmak veya kuşları uçurmak gerekmez.

Karıştırılabilecek Türler

Uzunbacağın (Himantopus himantopus; Black-winged Stilt) gagası ince ve düzdür; çok uzun bacakları pembe-kırmızıdır. Kanat üstü geniş ölçüde siyahtır. Kılıçgaganın yukarı kıvrık gagası, mavi-gri bacakları ve parçalı kanat deseniyle karşılaştırılır. Uzunbacağın eşeyleri de birbirine benzeyebilir; dişinin üst tarafı daha kahverengimsi olduğundan bütün kuşlar aynı parlak siyahta beklenmez.

Kaşıkçı (Platalea leucorodia; Eurasian Spoonbill), aynı sığ sularda beyaz bir kuş olarak dikkat çekebilir; ancak çok daha iri ve gagasının uç kısmı yassı, belirgin biçimde geniştir. Erişkinin gövdesi beyazdır. Gencin uçuş tüylerinde siyah uçlar bulunabilir; bu siyahlık onu Kılıçgagaya dönüştürmez. Gencin et rengi gagasında da kaşık biçimi korunur. Boyutla birlikte gaganın ucu ve bütün kanat deseni incelenir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Kılıçgaga saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Yukarı kıvrık ince gaga

Sığ suda sağa-sola süpürülür.

02
Siyah-beyaz büyük desen

Beyaz sırt ve koyu kanat alanları.

03
Mavi-gri uzun bacak

Uçuşta kuyruğun gerisine taşar.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Kılıçgaga ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Uzunbacakgiller (Recurvirostridae) — 2 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Bireysel izleme olmadan verilmez

Koloni-beslenme uçuşu göç değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 61 Üreyen, geçit ve kış bireyleri bölgeye göre değişir

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Kılıçgaga

Pied Avocet
Recurvirostra avosetta

Sığ suda sağa-sola süpürülür.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...