kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek37 cm
dişi37 cm
Kanat Açıklığı
erkek67–83 cm
dişi67–83 cm
Ağırlığı
erkek180 g
dişi180 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Uzunbacak
İngilizce İsim Black-winged Stilt
Bilimsel İsim Himantopus himantopus
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Uzunbacak (Himantopus himantopus), ince ve düz siyah gagası, beyaz alt tarafı, koyu kanatları ve çok uzun pembe-kırmızı bacaklarıyla tanınır. Küçük başı ve narin gövdesi, bacaklarının uzunluğunu daha da belirgin gösterir.

Genel Görünüm ve Duruş

Uzun boyun, ince gaga ve çubuk gibi bacaklar narin bir silüet oluşturur. Gaga siyah, gözler kırmızı, erişkinin bacak ve parmakları pembemsi kırmızıdır. Beyaz alt taraf, koyu üst bölümle belirgin karşıtlık yapar.

Kuyruk, parlak beyaz karınla aynı saflıkta beyaz değildir; açık gri ton taşır. Yumurtadan yeni çıkmış yavrular da erişkinin temiz siyah-beyaz desenini taşımaz: üzerlerindeki gri ve kahverengi hav tüyleri koyu beneklidir. Havlı yavru ile uçuş tüyleri gelişmiş genç kuş, iki farklı gelişim aşamasıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkekte sırt, omuz tüyleri ve kapalı kanadın iç yanında görülen uzun tüyler siyahtır. Dişide bu bölgeler koyu kahverengidir ve siyah kanat örtüleriyle karşıtlık oluşturur. Dolayısıyla dişinin kanadının tamamını kahverengi olarak düşünmemek gerekir.

Baş ve boyundaki koyu alanın genişliği iki eşeyde de çok değişir. Erkek bütünüyle beyaz başlı da, geniş siyah alanlı da olabilir. İspanya için hazırlanan CSIC hesabı, üreme dışı dönemde erkeğin sırtına da kahverengi tüylerin karışabildiğini belirtir; yalnız koyu tepeye bakarak eşey söylenmez.

Genç kuşun üst tarafındaki kahverengi tüyler açık sarımsı kenarlıdır; bu, sırt ve kanat üzerinde ince pullu bir görünüş oluşturur. Baş tepesi grimsi, bacaklar soluk pembedir. Kanadın iç bölümündeki uzun uçuş tüylerinin açık uçları, erişkinin daha düz koyu kanadından ayrılmasına yardımcı olur.

İkinci takvim yılındaki kuş, genel görünüşte erişkin dişiyi andırabilir. Ancak gençlikten kalan aşınmış, açık uçlu uçuş tüylerini hâlâ taşıyabilir. Bu nedenle kahverengi sırt gördüğümüzde yaş olasılığını da düşünmek gerekir. Gençlerin kanat parlaklığına göre kesin eşey ayrımı güvenilir sayılmaz.

Tüylerin yenilenme zamanı da görünüşü değiştirir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin İspanya için hazırladığı rehberde erişkinin üreme sonrasındaki tam tüy değişiminin göç sırasında kesilip kışlama alanında tamamlanabildiği belirtilir. Gençlerin ilk değişimi ise kısmidir: gövde tüyleri, bazı orta kuyruk tüyleri ve küçük kanat örtülerinin çoğu yenilenir; bütün uçuş tüyleri aynı anda değişmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta koyu kanat altları, beyaz gövdeyle keskin karşıtlık kurar. Boyun ve ince gaga öne uzanırken iki uzun bacak arkada belirgin bir çıkıntı oluşturur. Gövdeyi aşan bu bölüm kuyruk değil, bacak ve ayaklardır. Renkler uzaktan silikleştiğinde bu oranlar yine işe yarar.

Uçuşu hızlı ve doğrudandır; hızlı kanat vuruşları kullanır. Çoğu zaman alçaktan uçsa da göç sırasında yükseğe çıkabilir.

Ses ve Davranış

Sık duyulan çağrısı keskin ve tiz bir “kik-kik-kik” dizisidir. Havalandırıldığında daha burundan gelen “kuit” benzeri bir ses çıkarabilir.

Yuva yakınında tehdit algıladığında çok gürültülü olabilir. Oiseaux.net, yavrulardan uzaklaştırmak için kanadı kırılmış gibi davranabildiğini anlatır. Kuluçka değişimi sırasında yerden ot alıp omzunun üzerinden arkaya atma hareketi de tarif edilir. Alarm veren ailenin üzerine gidilmez; yavruyu bulmaya çalışmak yerine geri çekilinir.

Yuva genellikle suya yakın zeminde, adacıkta veya sığ su içindeki bir yükseltidedir; bitki parçalarından yapılır ve çamur içerebilir. İspanya için CSIC hesabı çoğunlukla dört, sıkça üç yumurta bildirir. İki eş de kuluçkaya katılır. Yumurtlama tamamlandıktan ilk yumurtanın açılmasına kadar yaklaşık 22 gün verilir; bu süre ilk yumurtanın bırakıldığı günden başlamaz.

Japonya’nın Tokyo Körfezi çevresindeki 1997–2006 gözlemlerinde yavrular çıkıştan birkaç saat sonra yuvayı terk edip kendi besinlerini toplamıştır. Yetişkinler onları beslenme yerlerine götürmüş, tehlikelere karşı korumuş ve özellikle ilk dönemde altlarına alarak ısıtmıştır. Bu kuşlar yaklaşık dört haftada uçabilir hâle gelmiştir; yuvadan yürüyerek ayrılmalarıyla uçmaya başlamaları aynı olay değildir.

İki eşin görevi her aşamada aynı yoğunlukta değildir. Güneybatı İspanya’da Veta la Palma’da 1990 ilkbaharında incelenen 13 çiftlik kolonide, yumurtlama öncesi erkekler yuva yapımına, hareket etmeye ve saldırgan karşılaşmalara dişilerden daha çok zaman ayırdı. Yumurtlama sırasında erkek yuvayı kurup yumurtaları örterken dişi daha uzun süre besin aradı. Kuluçkanın son bölümünde ise dişi yuvada daha fazla kaldı. Bunlar gündüz gözlemlerine dayanan yerel iş bölümü bulgularıdır.

Kur yaparken dişi başını alçaltıp gagasını yataya yakın tutabilir. İtalya’nın kuzeydoğusundaki Foce Isonzo alanında 2001–2003 ilkbahar ve yazlarında video kaydıyla çalışan Ventolini ve arkadaşları, erkeğin dişinin iki yanına geçerek yaptığı hareketleri anlatır: gagayı suya daldırıp sallama, göğüs ve kanat tüylerini düzeltme birbirini izler. Böyle bir diziyi, kuşun yalnız su içmesi veya olağan tüy bakımı yapmasıyla karıştırmamak gerekir.

Baş desenindeki kişisel farklılıklar, araştırmada kuşları ayırt etmeye de yarar. Veta la Palma’nın 1990 çalışmasında yetişkinler yakalanıp halkalanmamış, baş ve boyun desenleriyle tanınmıştır. Uzaktan kimliği belirsiz kalan gözlemler analize alınmamıştır. Bu yöntem, aynı eşlerin davranışını izlemek için kullanılmıştır; baştaki siyah miktarını kesin eşey işareti saymaz.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kılıçgaga (Recurvirostra avosetta) da siyah-beyazdır; ancak ince gagası belirgin biçimde yukarı kıvrılır ve bacakları mavidir. Uzunbacak’ın gagası düz, bacakları pembe-kırmızıdır. Kılıçgaga’nın gençleri daha az karşıt renkli olabilir; buna rağmen yukarı kıvrık gaga ayrımı korur.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Uzunbacak saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
İğne gibi kırmızı bacak

Gövde yüksekliğinin büyük bölümünü oluşturur.

02
Düz ince siyah gaga

Kılıçgaga gibi yukarı kıvrılmaz.

03
Temiz siyah-beyaz gövde

Siyah kanat ve beyaz alt taraf.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Uzunbacak ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Uzunbacakgiller (Recurvirostridae) — 2 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Nüfusa göre değişir; tek Türkiye değeri yok

Suya bağlı yer değiştirme göç rotası değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 91 İlkbahar gelişi, yaz dağılması ve sonbahar geçidi

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Uzunbacak

Black-winged Stilt
Himantopus himantopus

Gövde yüksekliğinin büyük bölümünü oluşturur.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...