Gözden geçen çizgi açık boğazı bütünüyle çevreler.
Kınalı Keklik
Alectoris chukar • Chukar
Kınalı Keklik
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Kınalı Keklik (Alectoris chukar; Chukar), dolgun gövdeli, kısa kuyruklu ve kırmızı gagalı bir kekliktir. Gözden geçen siyah çizgi, açık yanakla boğazın çevresini dolaşır ve göğüs üstünde birleşir. Yanlardaki siyah, beyaz ve kestane şeritler bu yüz çerçevesiyle birlikte aranır. Bu işaretler, yalnız kırmızı bacak görmekten daha güvenilirdir.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş yuvarlak, boyun kısa, gaga kısa ve kalındır. Sırt gri-kahverengi, göğüs gri, karın açık devetüyü tonundadır; göz çevresindeki ince halka da kırmızıdır. Lara Peterson’ın uzman derlemesi, doğal yayılış içinde rengin coğrafi olarak değişebildiğini belirtir.
Yerde yürür ve koşar; taşların arasından hızla geçip eğimli yüzeylere kolayca çıkar. Ermenistan saha rehberi, sıkışınca ot veya kaya arasındaki saklanma yerinden hızlı uçuşla uzaklaştığını anlatır.
Baş ve boğazın ayrıntıları yakından daha iyi anlaşılır. Naturalis’in Avrupa kuşları rehberi Kınalı Keklikte açık sarı-krem yanak ve boğazı, daha kahverengi üst tarafı ve geniş yan şeritleri tanımlar. Alt boğazda hafif benekler bulunabilir. Bu ayrıntılar özellikle yakın Alectoris türleriyle karşılaştırmada yararlıdır; ışığın açık boğazı beyaz göstermesi tek başına başka bir tür anlamına gelmez.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkekle dişinin tüy deseni birbirine çok benzer. Nevada’daki uzman çalışmalara dayanan Glen C. Christensen kitabı, dişide de gelişmiş mahmuz bulunabildiğini açıkça bildirir. Erkek daha iri ve kalın yapılı görünebilse de yazar bunu sahada güvenilir tek ölçüt saymaz. Mahmuz, gaga büyüklüğü veya tek fotoğraftaki irilik, kendi başına kesin erkek tanısı verdirmez.
Genç kuş kahverengi-gri beneklidir; yanlarda zayıf kahverengi çizgiler görülebilir. Ermenistan rehberi, erişkinin belirgin baş deseninin ve güçlü yan şeritlerinin gençte henüz bulunmadığını vurgular. Bu nedenle aynı gruptaki gençle erişkin birbirinden çok farklı görünebilir. Güçlü siyah çerçevenin görünmemesi her zaman başka bir keklik türü bulunduğunu göstermez.
Uçuşta Görünüm
Havalanışı güçlü ve hızlıdır; uçuşu genellikle kısa mesafelidir. Oiseaux’nun hesabı, yerde yamaç yukarı uzaklaşan kuşun rahatsız edilince vadiye doğru, eğim boyunca aşağı uçabildiğini belirtir. Yürümekle uçmak aynı kaçış yolunu izlemek zorunda değildir.
Kuyruk kısa ve kare uçludur; dış kuyruk tüyleri kestanedir. Audubon’un tanı hesabı bu kuyruk desenini tarif eder. Cornell’in Kuzey Amerika rehberinde uçuşta kanatların geniş ve yuvarlak olduğu belirtilir. Bu biçim, baş deseni ve yan şeritlerle birlikte değerlendirilir.
Ses ve Davranış
Güçlü ve tekrarlanan “çuk-çuk-çukar” çağrıları kuşun varlığını belli edebilir. Audubon, Kuzey Amerika’da ilkbaharda erkeklerin kayalık alanlardan duyulan bu çağrılarını anlatır.
Üreme dışında birkaç ailenin bir araya geldiği gruplar bulunabilir; eşleşmemiş erişkinler de bunlara katılabilir. Cornell’in Kuzey Amerika derlemesi kurak yıllarda bazı kuşların grup halinde kalıp üremeyebildiğini belirtir.
Yuva zeminde açılmış sığ bir çukurdur; kuru otlarla döşenir. Daniel Le-Dantec’in genel tür hesabı çoğu yuva için 8–16 yumurta ve 22–25 günlük kuluçka bildirir. Bu değerler Türkiye’de ölçülmüş değişmez sayılar değildir. Aynı hesap, ilk girişim başarısız olursa yeniden yumurtlanabildiğini anlatır.
Kuluçka ve yavru bakımının büyük bölümünü dişi yürütür; erkeğin katılımı her zaman aynı değildir. Cornell’in Kuzey Amerika hesabında erkeklerin çoğunun yumurtalar bırakıldıktan sonra ayrıldığı, küçük bir bölümünün aileyle kaldığı belirtilir. Hav tüyleriyle ve gözleri açık çıkan yavrular kısa sürede yuvadan ayrılıp besin toplamaya başlayabilir.
Kur sırasında erkek başını eğebilir, yanını çevirip şeritli gövdesini gösterebilir ve dişinin çevresinde dönebilir. Cornell’in Kuzey Amerika derlemesinde, erkeğin yerdeki nesneleri gagalama hareketleri de yer alır.
Karıştırılabilecek Türler
Kaya Keklik (Alectoris graeca; Rock Partridge), aynı kırmızı gaga-bacak ve siyah çerçeveli açık boğaz deseniyle çok benzerdir. Naturalis rehberine göre Kınalı Keklik genellikle daha kahverengi üst taraflı, daha geniş yan şeritli ve daha krem alt boğazlıdır. Bu farklar tek bir renk lekesine indirgenmez. Kaya Kekliğin doğal yayılışı Alpler, İtalya ve Balkanların dağlarını kapsar; kayalık zeminde olmak tek başına bu türün kanıtı değildir.
Çilkeklik (Perdix perdix; Grey Partridge) daha gri, ince desenli göğüs ve pas rengi erişkin yüzüyle ayrılır. Karnındaki koyu leke, yüz ve göğüsle birlikte değerlendirilir; gaga gri, bacaklar kahverengimsidir. Kınalı Kekliğin açık boğazını çevreleyen aynı kalın siyah çizgiyi taşımaz. Genç Çilkekliğin başıysa gri olduğundan bütün yaşlarda erişkinin pas rengi yüzü aranmaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Siyah, beyaz ve kestane çizgiler.
Dolgun, kısa kuyruklu gövdeyle birlikte.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kuşları karda tekrar tekrar uçurmayın
Şubat
Sürü sayısını salım olasılığıyla yorumlayın
Mart
Yankıları ayrı birey saymayın
Nisan
Koşan çifti takip etmeyin
Mayıs
Yerden kalkan dişinin yuvasını aramayın
Haziran
Yavru sürüsünün yolunu kesmeyin
Temmuz
Köpeği ailelerden uzak tutun
Ağustos
Gençte eksik erişkin desenini dikkate alın
Eylül
Mahmuzla kesin eşey tayini yapmayın
Ekim
Yükselti hareketini göç saymayın
Kasım
Uçuşta kestane dış kuyruğu destekleyici kullanın
Aralık
Noktaları göç rotasına çevirmeyin
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kayalık kuru yamaç
Kaçış kayası, kısa ot ve açık görüş.
Dağ bozkırı
Tohum, filiz ve yavrular için böcek.
Sarp tarla kenarı
Doğal kaya-bozkırla bağlantılı düşük yoğunluklu tarım.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Boz Keklik
Perdix perdix- Yüz
- Tam siyah boğaz çerçevesi yok.
- Yan
- Kınalıdaki belirgin üç renkli bant dizisi yok.
- Gövde
- Daha yuvarlak ve farklı göğüs-karın deseni.
Kaya Kekliği
Alectoris graeca- Ayrım
- Yüz halkası ve üst taraf tonu ince farklar taşır.
- Risk
- Salım ve melezler ara özellik gösterebilir.
- Kural
- Tek fotoğrafla saf tür iddiası yapılmaz.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriYerde; kaya, çalı veya sarkan ot altında gizli sığ çukur.
- 2Yuva yapısıKuru ot, yaprak, küçük dal ve bazen tüylerle seyrek astarlı.
- 3YumurtaBölgeye göre 7–21; İsrail tamamlanmış yuva ortalaması 12,2.
- 4KuluçkaÇoğunlukla dişi; yaklaşık 24–26 gün. Erkek katkısı bazı koşullarda olabilir.
- 5YavruErken gelişmiş, çıktıktan kısa süre sonra yuvadan ayrılır.
- 6EtikKalkan dişinin ardından yuva aramayın; yavru yolunu kesmeyin ve köpeği uzak tutun.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kınalı Keklik ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Sülüngiller (Phasianidae) — 7 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Kınalı Keklik
Gözden geçen çizgi açık boğazı bütünüyle çevreler.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
