Ev Serçesinden narin ve yaklaşık dört santimetre kısa.
Küçük Serçe
Passer moabiticus • Dead Sea Sparrow
Küçük Serçe
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Küçük Serçe, küçük ve toplu gövdesiyle tanınır. Erkekte gri baş, pas kızılı omuz, siyah boğaz ve beyaz bıyığın altındaki sarı leke birlikte aranır. Tek bir renk lekesine dayanmayın; ince küçük gagayı ve daha iri serçelere göre kısa kuyruğu da değerlendirin.
Küçük Serçe, Dead Sea Sparrow ve Passer moabiticus aynı türün adlarıdır. Türkiye’nin güneyindeki kuşlar, güncel sınıflamada moabiticus alt türünün yayılışı içindedir; doğu İran ve komşu Afganistan’daki yatii farklı bir alt türdür.
Genel Görünüm ve Duruş
Erkeğin açık kaşı gözün önünde dar, arkasında daha geniş ve devetüyü tonludur. Sırtın açık kahverengi zemininde koyu çizgiler, kanat örtülerinde kestane alanlar bulunur. Kuyruğun hemen üstündeki gri alan ve açık kenarlı koyu kuyruk da görülebilir; baş deseniyle birlikte değerlendirilmelidir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Üreme dışında erkeğin açık tüy uçları koyu işaretleri örter; yüz deseni daha sönük görünür. Bu soluk görünüm, kuşun mutlaka dişi olduğu anlamına gelmez.
Dişi daha açık ve devetüyü tonludur. Erkeğin siyah boğazlığı ile belirgin kestane alanları bulunmaz; sırtın iki yanında açık çizgiler seçilebilir.
Gençler dişiye benzer, fakat daha mattır. Bu yüzden erişkin erkeğin belirgin baş ve boğaz desenini gençte aramak tanıyı zorlaştırır; yapı ve yanındaki erişkinler de değerlendirilir.
Uçuşta Görünüm
Sıkı, hızlı hareket eden sürüler oluşturabilir. Kuşlar konduğunda baş ve kanat desenlerini de kontrol edin; yalnız sürünün hızına bakarak tanı koymayın.
Ses ve Davranış
Ötüşü, art arda gelen ince ve keskin “tzip-tzip-tzip” notalarına benzer. Uçuş çağrısı daha iri serçelerinkinden daha tizdir. Yazılı ses benzetmesi yaklaşık bir hatırlatıcıdır; yalnız cıvıltıya bakarak kesin tanı konmaz.
Karıştırılabilecek Türler
Serçe (Passer domesticus; House Sparrow) erkeğinde gri tepeyle birlikte kestane ense ve göğse uzanan siyah boğazlık görülür. Gaga güçlü ve koniktir. Dişi daha sade kahverengidir, başında açık bir kaş bulunur. Özellikle sade dişileri ayırırken yalnız boy izlenimiyle karar vermeyin.
Ağaç Serçesi (Passer montanus; Eurasian Tree Sparrow) erişkininde kestane tepe, beyaz yanakta belirgin siyah benek ve açık bir boyun halkası bulunur. Erkek ve dişi genel desende benzerdir. Yanaktaki benekle kestane tepeyi birlikte arayın.
Söğüt Serçesi (Passer hispaniolensis; Spanish Sparrow) erkeğinde tepe ve ense kestanedir. Beyaz yanakları, geniş siyah göğüs alanı ve böğürlere inen koyu çizgileri dikkat çeker. Dişi ve gençler daha sadedir; Ağaç Serçesinin iki eşeyde görülen siyah yanak beneğiyle karıştırılmamalıdır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Gri başta açık kaş, küçük siyah gerdanlıkla birlikte.
Erkekte belirgin, dişide silik veya görünmeyebilir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Takvimde “Yerel kışlama/dağılma; koloniden uzak olabilir” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Şubat
Takvimde “Kış sürüleri ve erken alan dönüşleri” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mart
Takvimde “Üreme alanına dönüş ve yuva başlangıcı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nisan
Takvimde “Eşleşme, yuva ve yumurtlama” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mayıs
Takvimde “Kuluçka ve yavru bakımı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Haziran
Takvimde “Kuluçka, yavru ve ikinci deneme olasılığı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Temmuz
Takvimde “Geç yuvalar ve aileler” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ağustos
Takvimde “Ailelerin dağılması” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Eylül
Takvimde “Sürüleşme ve yerel hareket” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ekim
Takvimde “Üreme alanından kısmi ayrılma” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Kasım
Takvimde “Açık beslenme alanlarında sürüler” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Aralık
Takvimde “Yerel kışlama; dağılım değişken” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Su kenarı ılgınlığı
Tünelli büyük yuvalar için dallı çalı ve yakın su.
Sazlık ve kanal
Yoğun örtü ile nemli beslenme zemini yan yana.
Yarı kurak tarla kenarı
Üreme dışında tohumlu açık alan; su koridoruna yakın.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Ev Serçesi
Passer domesticus- Boyut
- Daha iri ve kalın gagalı.
- Erkek
- Geniş siyah önlük; sarı boyun yanı yok.
- Dişi
- Daha ağır yapılı, kaş daha belirsiz.
Söğüt Serçesi
Passer montanus- Baş
- Kestane tepe ve beyaz yanakta siyah benek.
- Eşey
- Erkek-dişi benzer desenli.
- Yapı
- Daha dolgun ve güçlü gagalı.
İspanyol Serçesi
Passer hispaniolensis- Boyut
- Daha iri.
- Erkek
- Geniş önlük ve yoğun çizgili yanlar.
- Dişi
- Ev Serçesine benzer, kalın gagalı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriSuya yakın veya su içindeki ılgın/söğüt dallarında çoğunlukla 1–10 m yüksekte.
- 2Yuva yapısıErkeğin kurduğu iri kapalı dal küresi; üstten sarmal tünel ve altta yumuşak döşeli oda.
- 3YumurtaGenellikle 3–6; İsrail çalışmasında mevsimsel ortalama 3,6–4,5.
- 4KuluçkaHakemli İsrail çalışmasında yaklaşık 12 gün; çoğunlukla dişi ve sıcaklığa bağlı değişim.
- 5YavruÇıplak ve yuvaya bağımlı çıkar; iki ebeveyn besler.
- 6EtikYuvaya/dala dokunmayın, giriş tünelini açmayın; terk riskinde hemen uzaklaşın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Küçük Serçe ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Serçegiller (Passeridae) — 8 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Küçük Serçe
Ev Serçesinden narin ve yaklaşık dört santimetre kısa.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
