Erişkinde yüksek karşıtlık.
Saka
Carduelis carduelis • European Goldfinch
Saka
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Saka, ince ve sivri gagalı küçük bir ispinozdur. Erişkinin kırmızı yüzü, siyah-beyaz başı ve kanadındaki belirgin sarı alan birlikte tanınır. Rengin yalnız varlığına değil, hangi bölgede olduğuna bakılır.
Gençte kırmızı yüz ve siyah-beyaz baş deseni yoktur. Siyah kanattaki sarı alan ile siyah kuyruğun beyaz işaretleri ise bulunur. Kırmızı olmaması tek başına türü dışlamaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Kırmızı yüzü siyah tepe ve enseyle beyaz yanaklar çevreler. Koyu göz, göz önündeki siyah alanla birleşir. Gaga açık pembedir. Siyah kanattaki geniş sarı bandın çevresinde beyaz tüy lekeleri bulunur.
Sırtı açık kahverengidir; alt tarafın ortası daha açıktır. Beyaz kuyruk sokumu kahverengi sırttan ayrılır. Siyah kuyruk belirgin çatallıdır ve ucuna yakın beyaz lekeler taşır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Eşeylerin genel görünümü benzerdir. Erkekte yüz kırmızısı çoğu kez gözün arkasına daha çok uzanır; dişide daha dar olabilir. Ancak BTO rehberi yanıltıcı işaret birleşimlerini vurgular. Omuzdaki küçük örtü tüyleri de yalnız destekleyicidir; tek fotoğraftaki maske genişliği kesin eşey tanısı değildir.
Genç kuşun başı sade kahverengimsi gri, sırtı ve alt tarafı çizgilidir. BTO rehberine göre yüzün turuncumsu rengi kesin yaş veya eşey anahtarı değildir; tüy değişiminin başında bazı erişkinlerde de görülebilir.
Uçuşta Görünüm
Dalgalı uçuşunda siyah kanattaki geniş sarı bant belirginleşir. Beyaz kuyruk sokumu ve siyah-beyaz kuyruk da seçilebilir. Kanadın açık ya da kapalı olması, sarı alanın görünen genişliğini değiştirir.
Toplu uçan Sakaların temas çağrıları, kuşlar görünmeden önce duyulabilir. RSPB hesabı bu sürü çağrılarının şarkıdaki notalardan oluştuğunu belirtir. Birlikte uçmaları, aynı aileden olduklarını göstermez.
Ses ve Davranış
Şarkısı çınlayan kısa notalar, titrek diziler ve cızırtılı seslerden oluşur. Cornell hesabı iki eşeyin de öttüğünü belirtir; şarkı söylemesi kuşun mutlaka erkek olduğunu göstermez.
Conder’in Almanya’nın Bavyera bölgesindeki Eichstätt’ta 1943’te yaptığı, 1948’de yayımladığı gözlemlerde üreyen çiftler küçük Saka gruplarına katılmıştı. Yuva çevresindeki alan, yuva kullanımdayken işlev görüyordu. Bu tarihsel bulgu, bütün Türkiye çiftlerinin aynı davranacağını göstermez.
Karıştırılabilecek Türler
Kara Başlı İskete (Spinus spinus) erkeğinde siyah tepe ve çene, sarı yüz ve alt taraf dikkat çeker. Dişi ve gençler daha donuk ve çizgilidir; kanat ve kuyrukta sarı bulunur. Sakanın kırmızı-beyaz yüz deseni bu türde yoktur.
Florya (Chloris chloris) kalın gagalı ve tıknazdır. Erkek yeşil-sarı, dişi daha kahverengimsi olabilir; kanatla kuyruktaki sarı yardımcıdır. Ketenkuşu (Linaria cannabina) erkeğinin kırmızı alnı ve göğsü, Sakanın kırmızı yüz maskesinden farklıdır. Dişi Ketenkuşu sade ve çizgilidir; geniş sarı kanat bandı yoktur.
Carduelis caniceps, güncel listelerde Gray-crowned Goldfinch adıyla ayrı türdür. Erişkinin başı gri ağırlıklıdır; Sakanın siyah-beyaz baş deseni yoktur. Asya’daki temas alanlarında melezleşebilirler. Eski kaynakların onu Saka alt türü sayması güncel tür sınırıyla karıştırılmaz; bu karşılaştırma Türkiye kaydı değildir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Siyah kanat içinde geniş panel.
Küçük tohumlara uyumlu.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Yemliği temiz tutun
Şubat
Sürü noktasını rota saymayın
Mart
Çalı budamayın
Nisan
Yuvayı açığa çıkarmayın
Mayıs
Ses geri çalmayın
Haziran
Konum paylaşmayın
Temmuz
Genci taşımayın
Ağustos
Kısmi maskeyi tüy değişimiyle değerlendirin
Eylül
Uçuş yüzeyini belirtin
Ekim
Tohumlu bitkileri koruyun
Kasım
Hasta kuşta beslemeyi durdurun
Aralık
Küflü tohumu atın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Tohumlu açık alan
Diken, tarakotu ve nadas kenarı.
Meyvelik ve seyrek ağaç
İnce dış dalda yuva.
Bahçe ve park
Ağaç, su ve doğal tohum birlikte.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
İskete
Spinus spinus- Baş
- Kırmızı yüz yok.
- Renk
- Daha sarı-yeşil ve çizgili.
- Gaga
- Daha kısa-konikal.
Florya
Chloris chloris- Boyut
- Daha iri.
- Gaga
- Kalın konik.
- Kanat
- Sarı kenar, geniş Saka paneli değil.
Ketenkuşu
Linaria cannabina- Baş
- Kırmızı yüz maskesi yok.
- Kanat
- Geniş sarı panel yok.
- Gaga
- Gri ve daha konik.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriAğaç veya yüksek çalının ince dış dal çatalı.
- 2Yuva yapısıOt, lif, yosun ve örümcek ağlı fincan; yumuşak astar.
- 3YumurtaTipik 5; gözlenen 2–7.
- 4KuluçkaYalnız dişide tipik 12–14 gün.
- 5YavruTipik 13,5–16,5 gün; iki ebeveyn besler.
- 6EtikBudamayın, yuvayı açmayın, ses kullanmayın, konumu yayımlamayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Saka ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
İspinozgiller (Fringillidae) — 18 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Saka
Erişkinde yüksek karşıtlık.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
