kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek14 cm
dişi14 cm
Kanat Açıklığı
erkek22 cm
dişi22 cm
Ağırlığı
erkek16,2 g
dişi16,2 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Sarı Gagalı Ketenkuşu
İngilizce İsim Twite
Bilimsel İsim Linaria flavirostris
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Sarı Gagalı Ketenkuşu, Linaria flavirostris, İngilizcede Twite adıyla bilinen küçük, kahverengi bir ispinozdur. Sırtı sıcak kahverengi ve koyu çizgilidir; alt tarafındaki açık alanların yanlarında da çizgiler görülür. Küçük, küt gagasıyla tohum yer. Tanıda gövdenin rengi kadar gaga, baş ve kanat deseni de önemlidir.

Genel Görünüm ve Duruş

Kısa konik gaga, kahverengi sırt ve çizgili alt taraf temel görünümü oluşturur. Göğüs ile böğürler çizgili, karın ve kuyruk altı daha temiz beyazdır. Yüzün turuncuya çalan devetüyü tonu, Ketenkuşunun daha gri başıyla karşılaştırılır; dişi ve gençlerde renk ayrımı güçleşir.

Kanat üzerindeki örtü tüylerinin açık uçları belirgin, devetüyü-beyazımsı bir çizgi oluşturur. Uçuş tüylerinin beyaz kenarlarıysa katlanmış kanatta uzunlamasına açık bir alan gibi görünür. Dış kuyruk tüylerinin kenarları da beyazdır. Enine kanat çizgisi ile telek kenarlarının açık alanı iki ayrı işarettir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkekte kuyruğun hemen üzerindeki sağrı genellikle pembe-kızıldır; dişide çoğu kez kahverengi veya devetüyü görünür. Eşeylerin geri kalan giysisi birbirine çok benzer. Pembelik sırtın tümünü kaplayan bir örtü değildir. Sonbahar ve kıştaki açık tüy kenarları erkek sağrısını kısmen gizleyebilir; yazın daha iyi seçilmesi de her açıdan görünür olacağı anlamına gelmez.

İrlanda’da Ocak 2006–Haziran 2008, İngiltere’de Eylül 2003–Mayıs 2008 ve İskoçya Orkney’de 2001–2005 kışlarında halkalanan kuşları inceleyen çalışma, eşey ayrımındaki güçlüğü gösterir. İrlanda ve İngiltere örneklerinde sağrısı belirgin kırmızı olan dişiler de bulunmuştur. İlk yıl erkeklerinde renk ilkbaharın sonlarına kadar gelişmeyebilir; kırmızısız gençler çoğunlukla eşeyi belirlenmeden kaydedilmiştir. Dolayısıyla pembelik erkek lehine bir ipucudur, tek başına kesin sonuç değildir.

Yeni uçmuş genç, erişkinden daha koyu ve yüzü daha az sıcak renkli görünebilir. Gagası açık, kanattaki iki çizgi kızıl-devetüyüdür. Bu ilk genç giysisi kışın bütün kuşlarda aynen beklenmez.

Gaga rengi mevsimle değişir: kışın sarı ve koyu uçlu görünürken üreme döneminde griye dönebilir. Tüylerin açık kenarlarının aşınması da giysiyi değiştirir. Kış kuşuyla yaz kuşunu karşılaştırırken bu farklar dikkate alınır; türün adına bakarak her bireyde parlak sarı gaga aranmaz.

Uçuşta Görünüm

Dalgalı uçuşunda kanat vuruşları kısa süzülmelerle bölünür. Açık kanat çizgisi ayrımı destekler. Ketenkuşunun da kanat ve kuyruk kenarları beyazdır; bu nedenle uçarken görülen tek bir beyaz parıltı kesin tanı sağlamaz. Kuş konduğunda baş ve gaga da incelenir.

Ses ve Davranış

Çağrısı tiz, burundan gelen ve bazen gıcırtılı duyulur. Cıvıltılı, metalik şarkısı Ketenkuşununkine benzer. Erkek bir tünekte veya kanat vuruşlarıyla süzülmeyi birleştiren dairesel gösteri uçuşunda söyleyebilir. Sesin yazılı benzetimi yaklaşık bir anlatımdır.

Üreme dışında sürüler halinde beslenir. İrlanda yönetim rehberinde, üreme döneminde de gevşek yuva grupları ve çevrede birlikte beslenen kuşlar anlatılır. Bir sürüyü görmek bütün kuşların aynı yuvaya veya aynı çifte ait olduğunu göstermez.

Dişinin seçtiği yuva yeri alçak bitkiler, kimi zaman da kayalık bir çıkıntı olabilir. Ot ve bitki saplarıyla kurulan çanak yün, kıl veya tüylerle döşenir. İrlanda’nın uzman yönetim rehberi dişinin yapımı ve kuluçkayı üstlendiğini, erkeğin yakında bir tünekte şarkı söyleyebildiğini anlatır. Yuvayı görmek için bitki örtüsü açılmamalıdır.

Britanya BTO derlemesinde tipik yumurta sayısı 5–6, kuluçka süresi 12 gün ve yavruların yuvada kaldığı süre 15–15,5 gün olarak verilir. Kuluçkaya dişi yatar. Bu değerler Türkiye’nin bütün dağlarında ölçülmüş ortak süreler değildir; her yuvanın aynı günlerde gelişeceği anlamına gelmez.

Karıştırılabilecek Türler

Ketenkuşu, Linaria cannabina, en yakın görünüşteki benzeridir. Üreme giysili erişkin erkek gri başı, kestane sırtı, kırmızı alnı ve göğsüyle ayrılır. Dişi ile gençte bu canlı kırmızı alanlar yoktur; genç Ketenkuşunun başı da kahverengidir. Bu nedenle “gri baş yoksa Ketenkuşu değildir” kuralı gençte işlemez. Gri gaga, baştaki açık göz çevresi ve çizgili göğüs gibi özellikler de incelenir; erişkin erkeğin kırmızısı dişide veya gençte aranmaz.

Huş İsketesi, Acanthis flammea, küçük sarımsı gagası nedeniyle karışabilir. Erişkinde kırmızı tepe ve siyah çene alanı önemlidir. Genç Huş İsketesinin bej, ince çizgili başında kırmızı ve siyah alanlar henüz bulunmayabilir. Dolayısıyla yalnız bu iki rengin yokluğuyla tür dışlanmaz. Kanat çizgileri, baş deseni ve gövde çizgilenmesi birlikte değerlendirilir; gençte gaga da kahverengimsi olabilir.

Florya, Chloris chloris, daha toplu gövdeli ve çok daha kalın konik gagalıdır. Erişkinde kanat ile kuyruktaki sarı alanlar belirgindir; dişide daha az canlı, gençte gövde daha çizgilidir. Sarı Gagalı Ketenkuşunun küçük gagası ve kahverengi çizgili görünümüyle karşılaştırılır. Genç Floryayı yalnız yeşil rengi bekleyerek aramak doğru olmaz; gaganın kalınlığı ile kanat-kuyruk desenine de bakılır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Sarı Gagalı Ketenkuşu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Sarımsı küçük gaga

Mevsimle değişir; tek başına yeterli değil.

02
Sıcak ve yoğun çizgili

Yüz-boğaz devetüyü, göğüs ve böğür çizgili.

03
Erkekte pembe sağrı

Göğüs kırmızı değildir.

Gözlem Noktaları

Türkiye dağ popülasyonu için izleme verili sabit mesafe yok

Kuzey Avrupa kıyı göçü Türkiye kuşlarına kopyalanmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 7 Yıl boyu dağlık alanlar; kışın kısa mesafe ve yükselti hareketi

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Sarı Gagalı Ketenkuşu

Twite
Linaria flavirostris

Mevsimle değişir; tek başına yeterli değil.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...