Çıplak kırmızı yüzle birlikte.
Sarı Gagalı Leylek
Mycteria ibis • Yellow-billed Stork
Sarı Gagalı Leylek
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Sarı Gagalı Leylek, Mycteria ibis, İngilizcede Yellow-billed Stork olarak adlandırılan uzun bacaklı bir Afrika leyleğidir. Erişkinde açık gövde, siyah uçuş tüyleri ve kuyruk, kalın sarı gaga ve çıplak kırmızı-turuncu yüz birlikte tanıyı sağlar. Bilimsel adındaki ibis sözcüğüne rağmen ibislerin değil, leyleklerin familyasındadır. Genç kuşun renkleri erişkindeki kadar canlı değildir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gaga tabanda güçlü, uca doğru daralan ve uç bölümünde hafif aşağı kıvrılan bir yapıdadır. Erişkinin gözü koyu kahverengi, uzun boynu grimsi beyaz, bacakları pembedir. Sarı gaga çıplak kırmızı yüzle belirgin karşıtlık oluşturur.
Açık tüyler bütünüyle kar gibi beyaz görünmek zorunda değildir. Sırt, kanat örtüleri, göğüs ve karında pembe tonlar bulunabilir. Üreme döneminde bu renklerle çıplak yüz ve bacak renkleri güçlenir. Siyah uçuş tüyleri ile siyah kuyruk, açık örtü tüylerinden ayrıdır. Pembeliğin zayıf olduğu bir kuşu yalnız bu yüzden başka tür veya dişi saymak doğru değildir.
Sığ suda yavaş yürürken uzun gagasını kısmen açık tutup suya daldırabilir. Böyle beslenen bir kuşun başı alçak, gövdesi öne eğik görünür. Dinlenme ile av arama duruşları farklı olduğundan yalnız tek bir boyun kıvrımından kimlik çıkarılmaz. Tanı için baş-gaga görünümünü, açık gövdeyi ve koyu kuyruğu birlikte görmek daha yararlıdır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ile dişi aynı temel tüy giysisini taşır. Uzman tür hesapları erkeklerin biraz daha iri olduğunu belirtir. Ancak farklı uzaklık, duruş ve çekim açılarındaki iki kuşun fotoğraflarını karşılaştırmak gerçek bir boy ölçümü sağlamaz.
İlk yıl kuşları gri-kahverengi görünür; kanat ve kuyruk tüyleri de koyu kahverengidir. Gaga griye çalan sarı, yüz soluk turuncu, bacaklar gri olabilir. Böyle bir kuşta erişkinin parlak sarı gagasını veya kırmızı yüzünü aynen aramak tanıyı zorlaştırır; gri giysi kendi başına bir dişi işareti değildir.
Uçuşta Görünüm
Uçarken boyun ve gaga öne, uzun bacaklar kuyruğun arkasına uzanır. Geniş kanatlarını açarak süzülebilir. Gövde açık, uçuş tüyleri ile kuyruk koyudur. Baş ayrıntısı seçilemiyorsa kanat ve kuyruğun renk dağılımı da incelenir.
Ses ve Davranış
Üreme dışı dönemde çoğunlukla sessizdir. Yuva çevresinde tıslama, alçak homurtu, sızlanmaya veya gıcırtıya benzeyen sesler duyulabilir. Kur sırasında gaga takırdatma da görülür. Ancak başka leyleklerde de gaga takırtısı bulunduğundan tek bir ses tür tanısı yerine geçmez.
Güney Afrika uzman derlemesi, kolonilerde ibisler, balıkçıllar, yılanboyunlar, başka leylekler, Afrika kaşıkçıları ve karabataklarla birlikte yuvalayabildiğini belirtir. Beslenirken ise Güney Afrika atlasına göre çoğunlukla küçük gruplarda, bazen başka iri su kuşlarıyla görülür. Aynı ağaçtaki komşu yuvaların hepsi bu türe ait olmayabilir.
Kur sırasında erkek, açtığı kanadın üzerinde gagasını gezdiriyormuş gibi hareketler yapabilir; uzman davranış anlatımında gaganın gerçekte tüylere değmediği belirtilir. Bu gösteri, normal tüy bakımından farklıdır. Baş ve boynunu yana hareket ettirirken yuvadaki dal parçalarını tutup bırakması da anlatılır.
İki eş, ağaç üzerinde dallardan ve ince çubuklardan iri bir yuva yapar. Güney Afrika uzman derlemesinde yapımın yaklaşık 7–10 gün sürdüğü, ortadaki sığ çanağın yapraklar, ince otlar ve sazlarla döşendiği anlatılır. Oiseaux.net uzman hesabı genellikle 2–3 yumurta ve yaklaşık 30 günlük kuluçka verir. Yuva çevresinde davranışı bozacak kadar yaklaşılmamalı; yumurta veya yavru görmek için ağaca çıkılmamalıdır.
Karıştırılabilecek Türler
Türkiye’de Leylek adıyla tanınan Ciconia ciconia, başlıca benzeridir. Erişkinde gagası düz ve kırmızı, kuyruğu beyazdır. Baş beyaz tüylüdür; göz çevresinde dar çıplak koyu bir alan bulunur. Sarı Gagalı Leyleğin geniş çıplak kırmızı yüzü ve siyah kuyruğu farklıdır. Genç Leyleğin gagası başlangıçta siyah olabilir, sonra tabandan turunculaşır; bu nedenle genç kuşlarda gaga rengine tek başına güvenilmez.
Kara Leylek, Ciconia nigra, siyah baş, boyun ve üst tarafıyla ayrılır; beyaz alanı daha çok alt gövdeyle sınırlıdır. Erişkinde gaga ve bacaklar kırmızıdır. Gençte siyahın yerini daha mat kahverengi alabilir, fakat baş-boyun ve gövde deseninin dağılımı önemini korur. Sarı Gagalı Leyleğin erişkin açık boynu ve gövdesiyle aynı siyah-beyaz düzeni oluşturmaz.
Kaşıkçı, Platalea leucorodia, uzun gagasının genişleyen kaşık biçimli ucuyla ayrılır. Erişkinin uçuş tüyleri ve kuyruğu beyazdır. Gençte kanat uçları siyah olabilir ve gaga ten rengindedir; bu küçük koyu uçlar Sarı Gagalı Leyleğin geniş koyu uçuş tüyleriyle aynı değildir. Yalnız suda gagasını gezdiren beyaz kuş görmek yeterli olmaz; gaganın uç biçimi ve kanat deseni belirlenmelidir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Açık örtüler, siyah telekler ve kuyruk.
Yarı açık gaga su altında kapanır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kökeni belgeleyin
Şubat
Ak Leyleği dışlayın
Mart
Halka ve telek durumuna bakın
Nisan
Doğal geliş varsaymayın
Mayıs
Afrika takvimini kopyalamayın
Haziran
Sarı gagayı tek başına kullanmayın
Temmuz
Üstten siyah kuyruğu görün
Ağustos
Alttan kanat kontrastını görün
Eylül
Boynu uzatılmış uçuşu belgeleyin
Ekim
Tek noktaya rota çizmeyin
Kasım
İnsana alışkanlığı not edin
Aralık
Çok açılı fotoğraf alın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Sığ tatlı su
Küçük balığın yoğunlaştığı açık sığlık.
Taşkın ovası ve bataklık
Su çekilme hattında beslenme.
Koloni ağacı
Su yakınında güvenli dal platformları.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Ak Leylek
Ciconia ciconia- Gaga
- Düz ve erişkinde kırmızı.
- Yüz
- Beyaz tüylü.
- Kuyruk
- Beyaz.
Boyalı Leylek
Mycteria leucocephala- Baş
- Çıplak turuncu erişkin baş.
- Göğüs
- Çizgili koyu bant.
- Kanat
- Farklı siyah-beyaz ve pembe desen.
Afrika Açık Gagalı Leyleği
Anastomus lamelligerus- Gaga
- Kapalıyken belirgin boşluk.
- Tüy
- Genel olarak koyu.
- Besin
- Yumuşakça uzmanlığı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriSu veya nemli zemin yakınında ağaç tepesi; çoğunlukla 3–7 m.
- 2Yuva yapısıDal platformu; merkez yaprak, ince ot, saz ve sucul bitkiyle döşenir.
- 3YumurtaTipik 2–3; bazı derlemelerde 2–4.
- 4KuluçkaYaklaşık 30 gün; iki eşey paylaşır.
- 5Yavruİlk uçuş yaklaşık 35 gün, yuvadan ayrılma yaklaşık 55 gün; iki ebeveyn besler.
- 6EtikKoloniye yaklaşmayın, yuva ağacının altına girmeyin, drone ve ses kullanmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Sarı Gagalı Leylek ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Leylekgiller (Ciconiidae) — 3 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Sarı Gagalı Leylek
Çıplak kırmızı yüzle birlikte.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
