kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek9 cm
dişi9 cm
Kanat Açıklığı
erkek14–16 cm
dişi14–16 cm
Ağırlığı
erkek5,5 g
dişi5,2 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Sürmeli Çalıkuşu
İngilizce İsim Common Firecrest
Bilimsel İsim Regulus ignicapilla
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Sürmeli Çalıkuşu, ağaç ve çalılar arasında durmadan yer değiştiren çok küçük bir kuştur. Yeşil sırtı, açık alt gövdesi ve siyah-beyaz yüz çizgileri ilk tanı ipuçlarıdır. Tepedeki renkli şerit ilgi çekse de kuş başını çevirdiğinde gizlenebilir. Türü bulmak için yalnız turuncu bir parıltıyı beklemek yerine yüzün yanındaki açık ve koyu alanlar izlenir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gagası siyah, ince ve sivridir; gözleri koyu kahverengiden siyaha yakın, bacak ve ayakları kahverengidir.

Erişkinin gözünden siyah bir şerit geçer; üstündeki geniş beyaz kaş ve altındaki beyaz yarımay belirgindir. Daha aşağıda ince siyah bıyık çizgisi vardır. Tepedeki renkli orta şeridi iki siyah şerit sınırlar; göz şeridiyle bu sınırlar ayrı anatomik yerlerdedir.

Üst tarafı zeytin yeşilidir; omuzlarda sarı-bronz bir alan bulunur. Koyu uçuş tüylerinin kenarları sarı yeşile çalar. Kanatta iki beyaz çizgi ve iç uçuş tüylerinin tabanında koyu bir bölüm seçilir. Boğaz krem beyazı, karın soluk gridir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin tepe tüyleri turuncu, kenarları sarıdır; sırtın üst bölümü canlı sarı yeşil görünür. Dişinin tepesi sarıdır ve bazen az miktarda turuncu taşıyabilir; sırtın üstündeki sarı yeşil daha mattır. Eşey değerlendirmesinde, açıkça görülen tepe tüylerinin rengi sırtın ışıkla değişen parlaklığından daha kullanışlıdır.

Gençte üç tepe şeridi yoktur; baş üstü gridir. Beyaz kaş ve göz altındaki açık yay görülebilir, fakat göz şeridi az gelişmiş ve grimsidir. Genç kuşta erişkinin çok net siyah-beyaz yüzünü beklemek tanıyı zorlaştırır.

Genç kuşlar tüy deseninden erkek veya dişi diye ayrılamaz. İlk sonbaharda baş ve gövde tüyleri yenilenirken kanattaki gençlik tüylerinin önemli bölümü korunabilir. Erişkinse üreme sonrasında bütün tüylerini değiştirir. Başın erişkine benzemesi, kanattaki bütün tüylerin de aynı yaşta olduğunu göstermez; ayrıntılı yaş tayini uzman incelemesi gerektirir.

Uçuşta Görünüm

Kanatları küçük ve görece yuvarlaktır; doğrudan uçuşu hızlı ve pek dalgalı değildir. Beslenirken kısa süre bir noktada kanat çırparak durabilir.

Gündüz mevsimlik ilerleyişini çalıdan çalıya geçerek sürdürebilir; daha uzun yer değiştirmeleri gece yapar. Bu nedenle gündüz dallar arasında kısa uçuşlarla görülen bir kuş, yalnız bulunduğu ağacın çevresinde kalan yerleşik bir birey olmak zorunda değildir.

Ses ve Davranış

Çağrıları ince ve yüksek ıslıksıdır. Şarkısında benzer yüksek notalar hızla yinelenir, kısa ve farklı bir son bölüm duyulur; Çalıkuşunun inişli çıkışlı şarkısından ayrılır.

Sonbahar ve kışın başka küçük kuşlarla karışık sürüler oluşturabilir. Ağaç ve çalılardaki küçük avları ararken, aynı çevrede ilerleyen kuşları birlikte izlemek Sürmeli Çalıkuşunu bulmaya yardım edebilir.

Bölge savunmasında erkek tepesini kaldırıp şarkı söyleyebilir; gagasını karşısındaki kuşa yönelterek öne doğru gösteri yapar. Renkli tepe ve siyah-beyaz yüz böylece belirginleşir. Bu hareketin karşısında bir rakip mi, eş mi bulunduğuna bakmadan her karşılaşmaya kur denemez.

Yuva sık dallarda veya sarmaşık gibi tırmanıcı bitkiler arasında gizlenir. Kalın duvarlı, üstten açıklığı olan yapıda yosun, liken ve ince dallar örümcek ağıyla bağlanır; içi tüylerle döşenir. Yapımı başlıca dişi üstlenir.

BTO’nun uzman derlemesi, tipik yumurta sayısını 7–10, dişinin yürüttüğü kuluçkayı 14–16 gün olarak verir. Yavrular hav tüylü, yuvada bakıma muhtaç gelişim tipindedir; yavruların yuvada kalma süresi 19–20 gün olarak verilir. Bu süre, yavruların o gün ebeveynlerinden tamamen bağımsız olduğu anlamına gelmez.

Karıştırılabilecek Türler

1. Çalıkuşu (Regulus regulus) en yakın benzeridir. Onun yüzü daha sadedir; geniş beyaz kaş ile belirgin siyah göz şeridi bulunmaz, koyu gözün çevresindeki açıklık daha yuvarlak görünür. Erkekte tepede turuncu tüyler, dişide sarı şerit olabilir; iki türü yalnız tepe rengiyle ayırmak bu yüzden yanlıştır. Çalıkuşunda da iki açık kanat çizgisi vardır. Genç Çalıkuşunun renkli tepe şeritleri henüz yoktur; başın yanındaki daha düz görünüm önem kazanır.

2. Sarı Kaşlı Çıvgın (Phylloscopus inornatus), uzun beyaz-sarı kaşı ve iki açık kanat çizgisiyle kısa bakışta benzetilebilir. Üst taraf yeşilimsi, alt taraf açık; kuyruk sokumu sırtla belirgin bir renk karşıtlığı yapmaz. Tepede bazen hafif daha açık bir orta çizgi görülebilir; koyu tepe üzerindeki bu soluk iz, erişkin Sürmeli Çalıkuşundaki canlı sarı-turuncu şerit gibi görünmez.

3. Çalıkuşu Çıvgını (Phylloscopus proregulus) da çok küçük, kısa kuyruklu ve iri başlıdır. İki kaşı ve tepe ortasındaki şerit parlak sarıdır; kuyruk sokumunda belirgin sarı bir alan bulunur. Yeşil sırt, açık alt taraf ve iki sarı kanat çizgisi bu baş desenini tamamlar. Yapraklardan av toplarken havada asılı kalabilir. Sarı kuyruk sokumu ve sarı baş çizgileri, Sürmeli Çalıkuşunun beyaz kaşlı yüzünden ayırmada yararlıdır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Sürmeli Çalıkuşu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Beyaz kaş ve siyah göz şeridi

Tepe renginden önce katmanlı yüzü bulun.

02
Alev renkli tepe

Erkekte turuncu, dişide sarı; iki yanı siyah.

03
Bronz omuz ve iki kanat çizgisi

Zeytin sırtta destekleyici kapalı-kanat paketi.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Sürmeli Çalıkuşu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Çalıkuşugiller (Regulidae) — 2 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Nüfusa göre değişir; tek kilometre yok

Halka kayıtları tek Türkiye bireyinin rotası değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 71 Bölgesel yerleşiklik ile ilkbahar-sonbahar hareketi birlikte

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Sürmeli Çalıkuşu

Common Firecrest
Regulus ignicapilla

Tepe renginden önce katmanlı yüzü bulun.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...