Sarı; erkekte görülebilen turuncu merkez.
Çalıkuşu
Regulus regulus • Goldcrest
Çalıkuşu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Çalıkuşu, zeytin yeşili gövdesi ve sade yüzüyle küçücük bir orman ötücüsüdür. Erişkinin tepesindeki sarı-turuncu alanı çevreleyen siyah çizgiler ve kanattaki iki beyaz çizgi birlikte aranır.
Genel Görünüm ve Duruş
Üst taraf zeytin yeşili, alt taraf soluk bejdir. Koyu kanat tüylerinin açık kenarları ve diplerindeki siyah alan, kanat çizgileriyle birlikte belirgin bir desen oluşturur.
Gagası siyah, ince ve sivri; bacakları açık kahverengidir. Koyu gözünün çevresindeki kısa beyazımsı tüyler, soluk yüzünde dikkat çeker.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkeğin tepesinde sarı kenarlı parlak turuncu alan vardır. Dişinin tepesi sarıdır; bazı dişilerde hafif, parlak olmayan turuncu bulunabilir. Ayrıca erkeğin turuncusu kapalı tüyler arasında gizlenebilir. Tek bir açıdan turuncu görmek veya görememek her zaman güvenli eşey ayrımı sağlamaz.
Yeni gençlerde renkli tepe deseni yoktur. Bu desen ilk gençlik tüy değişimiyle gelişir; genç kuşu sırf başında sarı olmadığı için dışlamamak gerekir.
Uçuşta Görünüm
Genişçe, yuvarlak kanatlarıyla sık dallar arasında kolayca yer değiştirir. Uçuşta kısa süre havada asılı kalabilir; türü kesinleştirmek için yüz ve tepe de görülmelidir.
Ses ve Davranış
Çağrıları çok tiz ve tekrarlıdır. Ötüşü de ince notaların tekrarıyla ilerleyip kısa bir süslemeyle bitebilir. Bazı insanlar yakındaki kuşu gördüğü hâlde bu yüksek sesleri duyamayabilir.
Karıştırılabilecek Türler
Sürmeli Çalıkuşunda yüzü bölen belirgin beyaz kaş ve koyu göz çizgisi bulunur; Çalıkuşunun yüzü daha sadedir. Genç Sürmeli Çalıkuşunda da açık kaş görülebilir. Yalnız sarı veya turuncu tepe görmek iki türü ayırmaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Uzun beyaz kaş ve siyah maske beklenmez.
Koyu panel ve minicik gövdeyle birlikte.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Soğukta kuşu gereksiz uçurmayın
Şubat
Kış bireyine köken atamayın
Mart
Tek ötüşle üreme ilan etmeyin
Nisan
Sarkan dalları kaldırmayın
Mayıs
Yuva ağacında beklemeyin
Haziran
Yavruyu dalından almayın
Temmuz
Aile grubunu takip etmeyin
Ağustos
Karma sürüde sesi kaydedin
Eylül
Göç rotasını tek kayıttan çizmeyin
Ekim
Yabancı halkayı yerel kuşa atamayın
Kasım
Park kaydını üreme saymayın
Aralık
Uzun ses geri çalmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Ladin ve göknar
Sık sarkan dallar, av ve yuva yapısı.
Karışık dağ ormanı
İğne yapraklı bileşen ve farklı taç katları.
Kışın park ve bahçe
Yoğun kozalaklı ağaçlarda geçici beslenme.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Sürmeli Çalıkuşu
Regulus ignicapilla- Yüz
- Uzun beyaz kaş ve siyah göz çizgisi.
- Boyun
- Daha canlı sarı-yeşil yan alan.
- Çalıkuşu
- Yüz daha sade ve yumuşak.
Çıvgın
Phylloscopus collybita- Boy
- Daha iri ve uzun.
- Taç
- Renkli siyah çerçeveli şerit yok.
- Kanat
- Çift belirgin çizgi yok.
Çalıkuşu Çıvgını
Phylloscopus proregulus- Yüz
- Güçlü kaş.
- Desen
- Tepe çizgisi ve sağrı parlaması.
- Kayıt
- Nadir; güçlü belge gerekir.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuvaİğne yapraklı sarkık dal altında asılı derin kap.
- 2YumurtaTipik 6–8; gözlenen 2–12.
- 3KuluçkaDişi, tipik 16–19 gün.
- 4YavruBakıma bağımlı; 16,5–18 günde yuvadan çıkar.
- 5GözlemDalı kaldırma; alarm veya yem taşımada geri çekil.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Çalıkuşu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çalıkuşugiller (Regulidae) — 2 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Çalıkuşu
Sarı; erkekte görülebilen turuncu merkez.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
