Mavi yerine siyah-beyaz desen, iri baş ve uzun koyu gagayı birlikte ara.
Alaca Yalıçapkını
Ceryle rudis • Pied Kingfisher
Alaca Yalıçapkını
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Alaca Yalıçapkını (Ceryle rudis; Pied Kingfisher) siyah-beyaz desenli, iri başlı ve tepeli, uzun siyah gagalıdır. Su üzerinde aynı yerde kanat çırparak av arayabilir. Renk, baş ve gaga birlikte incelenir.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş gövdeye göre büyük, bacaklar kısadır. Gaga düz ve sivridir. Tepe tüyleri farklı diklikte durabilir; tek pozdaki tepelik büyüklüğü ayrı tür göstermez. Gözleri koyu kahverengidir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkekte geniş üst göğüs bandının altında ikinci ince koyu bant vardır. Dişide ikinci bant yoktur. Üst bant iki eşeyde de kesik görünebildiğinden yalnız açıklığına bakılmaz; göğsün tamamı ve yaş değerlendirilir.
Genç dişiye benzeyebilir; yüz, boğaz ve göğüsteki tüy uçları kahverengimsi, göğüs bandı grimsi ve gaga daha kısadır. Tek bantlı soluk kuş hemen erişkin dişi sayılmaz.
Uçuşta Görünüm
Kanat üstü siyah-beyaz desenli, kanat altı beyaz ağırlıklıdır; kuyruk koyudur. Sırt görünüşünden görünmeyen göğüs bandı varsayılıp eşey belirlenmez. Hızlı ve doğrudan uçarken düzensiz kanat çırpışlarını kısa süzülmelerle keser.
Ses ve Davranış
Keskin kısa çağrıları uçuşta veya tünekte verebilir; aralıklı tekrarlanan notalar ve bölge anlaşmazlıklarında daha hızlı kesik sesler duyulur. Ses, görülen kuşla eşleştirilir.
Karıştırılabilecek Türler
Yalıçapkını (Alcedo atthis; Common Kingfisher) daha küçük, mavi üstlü ve turuncu altlıdır. Tünekten dalma veya kısa süre aynı yerde kanat çırpma davranışı ortak olabilir; renk ve baş-gaga yapısı birlikte incelenir.
İzmir Yalıçapkını (Halcyon smyrnensis; White-throated Kingfisher) iri kırmızı gagalı, kahverengi başlı, mavi sırt-kanatlı ve beyaz boğaz-göğüslüdür. Uzaktaki beyaz göğüs lekesi yerine gaga ve baş rengi incelenir.
Küçük Sumru (Sternula albifrons; Little Tern) suya dalabilir; fakat ince gövdeli, sivri kanatlı ve açık renklidir. Erişkin üreme görünüşündeki sarı, siyah uçlu gaga yardımcıdır; bu gaga rengi her yaş ve mevsime uygulanmaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Başın arkasındaki püsküllü tüyleri ve beyaz kaşı kontrol et.
Erişkinde erkek iki, dişi çoğunlukla kesik tek bant; pozu ve yaşı dikkate al.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış tablosundaki birey sayısını üreyen çiftle karşılaştırma.
Şubat
Tek ziyarette görememek alanın terk edildiğini kanıtlamaz.
Mart
Türkiye için kesin ülke geneli üreme başlangıcı atanmadı.
Nisan
Kıyı deliklerinin önünde bekleme ve üstünde yürüme.
Mayıs
Üreme şüphesini gerçek davranışla destekle; ay tek başına kanıt değildir.
Haziran
Avla kıyıya yönelen kuşun yolundan çekil.
Temmuz
Soluk genç kuşu erişkin dişi olarak etiketleme.
Ağustos
Gruptaki her yetişkin ayrı bir çift anlamına gelmez.
Eylül
Yerel hareketi otomatik olarak uzun göç sayma.
Ekim
Eski noktaların hâlâ kullanılıp kullanılmadığını uzaktan denetle.
Kasım
Gözlem süresini ve su koşullarını not et.
Aralık
Yıl boyu takvim, her ay her yerde bulunacağı sözü değildir.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Açık su ve kıyı tünekleri
Suya bakan dalları, kazıkları ve aradaki açık alanı uzaktan tara.
Akarsu ve göl kıyısı
Yalnız su adını değil, kıyı yapısını ve avlanma davranışını kaydet.
Uygun toprak yarı
Yuva tüneli olabilecek yarların üstüne çıkma, girişe yaklaşma.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Yalıçapkını
Alcedo atthis- Renk
- Mavi üst ve turuncu alt taraf; Alaca’nın siyah-beyaz bütün görünüşünden farklı.
- Yapı
- Daha küçük ve kısa kuyruklu görünür; su üzerindeki hızlı uçuş tek başına ayırmaz.
İzmir Yalıçapkını
Halcyon smyrnensis- Gaga ve renk
- İri kırmızı gaga, kahverengi baş ve mavi kanatlar taşır.
- Beyaz alan
- Boğaz-göğüs beyazlığı tek başına benzerliktir; Alaca’nın göğüs bantlarıyla aynı desen değildir.
Küçük Sumru
Sternula albifrons- Neden karşılaştırılır?
- Su üstünde av arayıp dalması uzaktan davranış benzerliği yaratır; yakın akraba değildir.
- Ayırma
- İnce sumru yapısı ve açık gövde; erişkin üreme giysisinde siyah uçlu sarı gaga, beyaz alın.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriToprak veya kum yarında iki eşeyin kazdığı tünel.
- 2YapıTünelin sonunda korunaklı oda; girişe yaklaşarak kontrol etmeyin.
- 3Yumurta ve kuluçkaGenellikle 4–6 yumurta; yaklaşık 18 gün.
- 4Yavru ve yardımcılarYuvada yaklaşık 24–29 gün; çift dışı bireyler beslemeye katılabilir.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Alaca Yalıçapkını ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Yalıçapkınıgiller (Alcedinidae) — 3 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Alaca Yalıçapkını
Mavi yerine siyah-beyaz desen, iri baş ve uzun koyu gagayı birlikte ara.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
