Gümüşi-gri gövdeyle birlikte değerlendirin.
Tepeli Pelikan
Pelecanus crispus • Dalmatian Pelican
Tepeli Pelikan
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Tepeli Pelikan, çok iri gövdesi, uzun gagası ve başının arkasındaki kıvırcık tüylerle tanınır. Erişkinin gövdesi gümüşümsü gri-beyaz, gözünün renkli bölümü soluk sarıdır. Başın arkasındaki dağınık tüyler, düzgün yuvarlak bir baştan çok köşeli bir görünüm oluşturur.
Genel Görünüm ve Duruş
Gaga gri, ucu hafif kancalıdır. Gövdeye göre kısa kalan perdeli ayakları gri-siyahtır. Suda dinlenirken büyük gaga ve boynun altındaki geniş deri kesesi, ağır gövdeden öne doğru uzanan belirgin bir profil oluşturur.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkekle dişiyi uzaktan ayırmak çoğunlukla mümkün değildir. Görünüşü aynı olan iki kuşa yalnız duruş veya kesenin rengiyle kesin eşey adı verilmez.
İlk yılındaki kuşun tüylerinde soluk kahverengi bir örtü ve daha açık tüy kenarları görülür. Boğaz kesesi erişkindekinden daha soluktur. Gençlik görünümü giderek açıldığı için, kahverengi ve beyaz kuşlar arasında keskin bir yaş sınırı çizmek her zaman kolay değildir.
Üremeye hazırlanan erişkinde boğaz kesesi sarımsı tonlardan turuncu-kırmızıya, hatta koyu kırmızıya dönebilir. Üreme sonrasında hızla solar. Bu değişim kalıcı bir erkek-dişi renk farkı değildir.
Uçuşta Görünüm
Kuyruğu kısadır. Uçarken başını ve boynunu geriye toplar; baş gövdenin önüne yakın durur. Kanat üstündeki uçuş tüyleri ve kanat ucunu örten tüyler daha gridir. Bu nedenle yukarıdan görülen koyuluğu, aşağıdan görülen kanat deseninin aynısı saymamak gerekir.
Erişkinin kanadı alttan büyük ölçüde kirli beyaz veya açık gri görünür. Uçlara doğru koyulaşan bölüm, Ak Pelikan’daki kadar geniş ve keskin bir siyah-beyaz karşıtlığı oluşturmaz. Kanat ucundaki koyuluk ile bütün kanadın koyu olması aynı özellik değildir.
Ses ve Davranış
Koloni dışında çoğu zaman sessizdir. Yuvalama alanında homurdanmayı andıran sesler ve tıslamalar duyulabilir. Sessizce duran bir kuşun türünü yalnız ses bekleyerek belirlemek mümkün değildir; baş, gaga ve kanat görünümü daha yararlıdır.
Koloni halinde yuvalanır; dinlenirken ve yer değiştirirken de gruplar oluşturabilir. Buna karşılık her beslenme anında büyük bir sürü bulunması gerekmez: tek kuşlar ve küçük gruplar da balık arar.
Karıştırılabilecek Türler
Ak Pelikan (Pelecanus onocrotalus) erişkininde gövde daha beyaz, ayaklar pembemsi veya kırmızımsıdır; kanadın alttan görülen büyük uçuş tüyleri siyahtır. Tepeli Pelikan’ın kıvırcık baş tüyleri ve gri ayakları bu karşılaştırmayı destekler. Genç kuşlar ise özellikle ilk aylarında birbirine benzeyebilir; erişkinler için kullanılan renk ayrımını bütün gençlere aynı kesinlikle uygulamamak gerekir.
Küçük Pelikan (Pelecanus rufescens), pelikan ölçüsünde daha küçük olsa da yine iri bir kuştur. Erişkini çoğunlukla açık gridir ve gagası pembemsidir; üreme giysisinde gri bir tepesi vardır. Gençleri daha koyu gridir. Onu yalnız “kahverengi bir pelikan” diye düşünmek, açık renkli erişkinlerin gözden kaçmasına yol açar.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Ak Pelikanın geniş yüz alanından ayrılır.
Alttan kontrast Ak Pelikandan daha yumuşaktır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Yabancı fenolojiyi Türkiye’ye kopyalamayın
Şubat
Koloni adasına yaklaşmayın
Mart
Erken kuluçkada mesafeyi özellikle artırın
Nisan
Drone uçurmayın
Mayıs
Yavru için sazlığa girmeyin
Haziran
Kreşi bağımsız yavru grubu saymayın
Temmuz
Uçuş gelişimini tek güne sabitlemeyin
Ağustos
Dağılmayı sabit rota yapmayın
Eylül
Genç gri-kahverengi giysiyi kontrol edin
Ekim
Noktaları hatla birleştirmeyin
Kasım
Balıkçı teknesiyle kuşu sıkıştırmayın
Aralık
Kese renginden cinsiyet çıkarmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Sığ büyük göl
Balıkça zengin açık su ve güvenli ada.
Saz adası
Karadan suyla ayrılmış yuva platformu alanı.
Delta ve lagün
Beslenme, dinlenme ve kışlama mozaiği.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Ak Pelikan
Pelecanus onocrotalus- Baş
- Daha düzgün ense ve geniş çıplak yüz.
- Bacak
- Pembe-sarı tonlu.
- Kanat altı
- Daha keskin siyah-beyaz kontrast.
Küçük Pelikan
Pelecanus rufescens- Boyut
- Belirgin biçimde küçük.
- Renk
- Daha koyu gri-kahverengi.
- Gaga
- Daha kısa oranlı.
Kaşıkçı
Platalea leucorodia- Boyut
- Çok daha küçük.
- Gaga
- Uçta kaşık biçiminde.
- Uçuş
- Boynu uzatarak uçar.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriSuyla karadan ayrılmış saz adası veya alçak adacık.
- 2Yuva yapısıSaz ve kaba bitkiden büyük, bazen yükseltilmiş platform.
- 3YumurtaDoğal kolonilerde yıllık ortalama 1,60–1,94; çoğunlukla 1–2.
- 4Kuluçkaİki eş; ortalama 31,4 ± 1,4 gün.
- 5YavruÇıplak ve bağımlı; kreş kurar, 11–12 haftada uçar.
- 6EtikÖzellikle ilk kuluçka günlerinde koloniye girmeyin; tekne ve drone ile yaklaşmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Tepeli Pelikan ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Pelikangiller (Pelecanidae) — 3 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Tepeli Pelikan
Gümüşi-gri gövdeyle birlikte değerlendirin.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
