kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek45 cm
dişi55 cm
Kanat Açıklığı
erkek105 cm
dişi125 cm
Ağırlığı
erkek840 g
dişi1.135 g

Tür Bilgisi

Türkçe Ulu Doğan
İngilizce Saker Falcon
Bilimsel Falco cherrug
Takım Falconiformes
IUCN Durumu
EN • Tehlikede

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Ulu Doğan (Falco cherrug), uzun kuyruklu, geniş kanatlı iri bir doğandır. Baş gövdesine göre küçükçe, göğüs geniştir; gövdenin geri kalanı uzamış görünür. Üst taraf kahverengi, baş daha açık, alt taraf koyu uzunlamasına lekelidir. Göz altındaki bıyık çizgisi çoğunlukla zayıftır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga kısa ve tabanından itibaren kıvrıktır. Gözün renkli bölümü koyu kahverengidir. Erişkinin sarı göz çevresi, gaga dibi ve ayakları, gözün kendisiyle karıştırılmamalıdır.

Batıdaki Falco cherrug cherrug erişkinlerinde sırt ve kanat örtüleri kahverengi, tüy kenarları daha açıktır. Kuyruk üstten kahverengidir; açık işaretler nokta veya bant biçiminde olabilir.

Türün rengi oldukça değişkendir. Oiseaux.net’in anlattığı tipik görünümde açık baş ve ense ince kahverengi çizgilidir; sırt kızılımsı kahverengidir. Daha koyu ve daha açık bireyler de bulunur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi, erkekten daha iridir; tüyleri ise aynı temel deseni taşır. Batıdaki cherrug alt türünde dişinin baş ve alt tarafındaki lekeler daha yoğun olabilir. Yine de uzaktaki tek kuşun renk koyuluğu, güvenilir bir erkek-dişi ayrımı sağlamaz.

Batıdaki cherrug gençlerinin üst tarafı daha düz koyu kahverengi, açık tüy kenarları erişkindekinden daha az belirgin olabilir. Alt tarafları daha yoğun çizgili, kuyruk ucunda geniş, açık renkli bir kenar vardır. Doğudaki milvipes gençlerinde ise üstte açık kenarlar ve enine desen daha belirgin olabilir. İlk genç giysisinde gaga dibi ve ayaklar mavi-gridir; sarılaşma yaşla ilişkilidir.

Batıdaki cherrug kuşlarında gençlik tüylerini yenileme, yumurtadan çıktığı yılı izleyen yılın mayısından itibaren başlayabilir ve sonraki takvim yılına uzayabilir. International Wildlife Consultants, sırtta kalmış eski gençlik tüylerini bu geçişin göstergeleri arasında sayar.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta geniş kanatların uçları, dar bir üçgen gibi sivrilmek yerine daha küt görünür. LIFE for Falcons’ın tür hesabında uzun kuyruk ve uzun gövde de bu silüetin parçaları olarak anlatılır. Açık arazideki alçak av uçuşunda hızla ivmelenir ve kıvrak yön değişiklikleri yapabilir; aynı uzman hesabı bu iki hareket özelliğini birlikte vurgular.

Kanat alttan görüldüğünde koyu örtüler, daha açık ve enine desenli uçuş teleklerinden ayrılır. Kuyruğun alt yüzü de genellikle enine desenli görünür.

Ses ve Davranış

Naturalis’in tür hesabı uzun bir çığlık ile art arda gelen ince, keskin çağrılar tarif eder.

Eşleşme döneminde erkek, bölgesinin üzerinde seslenerek gösteri uçuşu yapabilir ve uygun yuva yerine konabilir. Eşe yönelen eğilme hareketleri ile dişiye av getirme de görülür.

ADW’nin tür hesabında, yuvadaki yavruların açken veya yalnız kaldıklarında ince seslerle erişkinin dikkatini çekmesi anlatılır. Dişi de yavruya besin verirken yumuşak, kısa bir ses çıkarabilir. Yavrunun isteme sesi ile erişkinin uzun çağrısı aynı davranışa ait değildir.

Dal taşıyarak kendi yuvasını kurmaz; başka kuşların eski yuvasını, kaya çıkıntısını veya yapay platformu kullanabilir. CMS’nin 2014 küresel derlemesi tipik olarak 3–5 yumurta, 30–32 günlük kuluçka ve 45–50 günlük ilk uçuş yaşı verir. ADW’nin 2005 hesabında kuluçka 32–36 gündür. Bu derlemeler aynı süreyi vermediğinden, değerler tek bir kesin güne indirgenemez. Uçmaya başlayan yavrular hemen bağımsız olmaz; CMS derlemesinde sonraki 4–6 haftalık dönem de belirtilir.

Eşler arasındaki besin aktarımı, Bulgaristan’da 2025’te beş yavru büyüten bir çiftte ayrıca incelendi. Angelov ve arkadaşlarının 2026 yayınının özetine göre 90,7 saatlik gözlemde yuvaya 56 av getirilişi kaydedildi. Erkekten dişiye yapılan 15 aktarımın sekizi havada, yedisi yuvadaydı. Avı hangi eşin yakaladığı belirlenen 46 olayın yüzde 72’sinde avcı erkekti. Yavrulara besin verme olaylarının yüzde 85’ini ise dişi gerçekleştirdi. Böylece avı yakalayan kuşla yavruyu besleyen kuşun her zaman aynı olmadığı görüldü. Bu sayılar bir üreme dönemindeki tek çifte aittir; eşler için değişmez görev oranları değildir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Gökdoğanın (Falco peregrinus) tipik erişkininde koyu başlık ve geniş siyah bıyık daha güçlüdür; sırt gri, alt taraf yatay çizgilidir. Ulu Doğan’ın kahverengi sırtı ve uzunlamasına alt taraf lekeleri bu görünümden ayrılır. Ancak genç Gökdoğan da kahverengi üstlü ve uzunlamasına lekeli olabilir. Bu nedenle erişkinler arasındaki fark, genç bir kuşa doğrudan uygulanamaz.

2. Bıyıklı Doğanın (Falco biarmicus) tipik erişkininde kızıl tepe, beyaz alın ve ince siyah bıyık ile gri sırt birlikte görülür. Ulu Doğan’da sırt daha kahverengi, baş deseni çoğunlukla daha siliktir. Genç Bıyıklı Doğan ile genç Ulu Doğan birbirine çok benzeyebilir; kızılımsı bir baş veya iri görünmek, tek başına ayrımı sağlamaz.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Ulu Doğan saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Geniş kanat, uzun kuyruk

İri doğan; kanat ucu Gökdoğan kadar keskin değil.

02
Açık baş, dar bıyık

Krem çizgili baş, açık yanak ve zayıf bıyık.

03
Alttan güçlü karşıtlık

Koyu örtüler, daha açık bantlı uçuş telekleri.

Gözlem Noktaları

Bireysel izleme olmadan tek mesafe yok

Yerleşik ve göçmen nüfuslar vardır; noktalar bireysel rota değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 0 Türkiye’de çok seyrek üreyen; geçit ve kış konuğu da olabilir

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Ulu Doğan

Saker Falcon
Falco cherrug

İri doğan; kanat ucu Gökdoğan kadar keskin değil.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...