kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek27–29 cm
dişi27–29 cm
Kanat Açıklığı
erkek47–53 cm
dişi47–53 cm
Ağırlığı
erkek157 g
dişi155,1 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Üveyik
İngilizce İsim European Turtle-Dove
Bilimsel İsim Streptopelia turtur
Takım Columbiformes
IUCN Durumu
VU • Duyarlı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Üveyik (Streptopelia turtur), Kumru’ya göre daha küçük ve narin görünür. Erişkinin kestane-siyah pullu kanat örtüleri ile boynun iki yanındaki siyah-beyaz çizgili yamalar birlikte en yararlı ilk tanı işaretleridir.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş gri, göğüs pembemsi, karın beyazımsıdır. Sırt ve kanat örtülerinde tüylerin koyu merkezlerini çevreleyen geniş kestane kenarlar, pullu görünüşü oluşturur. Bu desen kanadın örtü tüylerindedir; uçuş tüyleri daha koyu ve daha düzdür.

Gaga koyu, gözün renkli bölümü turuncu-kırmızıdır. Göz çevresindeki çıplak deri kırmızı, bacaklar koyu pembedir. Boyun yanındaki çizgili yama, ensenin arkasını birleştiren tek parça siyah yarım halka değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Eşeylerin renkleri çok benzerdir. İspanya için hazırlanan yaş ve eşey rehberinde erkekte daha mavimsi tepe ve somon pembesi göğüs, dişide daha kum rengi karışmış baş ve göğüs tarif edilir. Aynı rehber bazı erişkinlerin bu farklarla eşeylendirilemeyeceğini özellikle belirtir. Gençlerin eşeyi tüy deseninden belirlenemez.

Genç kuş daha kahverengi ve soluktur; boynun yanındaki erişkin yamaları yoktur. Küçük ve orta kanat örtülerinin açık uçları görülür, fakat erişkinin siyah merkezli, belirgin kestane kenarlı tüy düzeni henüz aynı değildir. Gözün renkli bölümü de erişkindeki turuncu-kırmızı yerine kahverengidir.

Tüy yenileme, genç bir kuşun görünüşünü zaman içinde değiştirir. İspanya’daki yaşlandırma rehberi, erişkinlerin üreme sonrası ve gençlerin ilk tüy değişiminde bütün tüylerin yenilendiğini; ağustos–eylülde başlayıp göç öncesinde duraklayabildiğini ve kışlama alanında tamamlandığını anlatır. Bazı gençlerde eski uçuş tüyleri kalabilir. Bu yüzden her kahverengi tüy aynı yaşın işareti değildir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve doğrudandır; kanat vuruşları seri görünür. Üst kanattaki desenli örtüler, koyu uçuş tüylerinden ayrılır. Kanat altı gridir. Kuyruk açıldığında koyu kuyruğun beyaz arka kenarı, özellikle alttan bakışta belirginleşir.

Ses ve Davranış

Ötüşü, peş peşe tekrarlanan yumuşak ve titreşimli bir “turrr-turrr” mırıltısını andırır. Bu benzetme sesin yaklaşık karşılığıdır; Kumru’nun daha ayrı hecelere bölünen, güçlü ötüşünden farklıdır.

Üreme alanında çoğunlukla tek veya çift halinde görülür. Bol besin bulunan yerlerde başka Üveyiklerle bir araya gelebilir. Üreme dönemi dışında toplu davranışı belirginleşir; Nicole Bouglouan’ın tür hesabı Afrika’daki su başlarında binlerce kuşun buluşabildiğini anlatır.

Kur sırasında erkek, ötüş tüneğinden havalanıp yükselir; sonra kanatlarını öne doğru açıp kuyruğunu yayarak geniş bir yay boyunca süzülür. Dişinin yakınında bir dalda veya yerde eğilip doğrulabilir. Boyun tüylerini kabartması, yanlardaki siyah-beyaz deseni daha belirgin hale getirir. Bu hareketler, beslenme uçuşundaki hızlı ve doğrudan ilerleyişten farklı bir gösterinin parçalarıdır.

Yuva, ağaç veya çalı dalları üzerinde kurulan, ince dallardan yapılmış gevşek bir platformdur. BTO’nun uzman derlemesi tipik olarak iki yumurta, 14–16 günlük kuluçka ve 18–19 günde yuvadan ayrılma bildirir. Kuluçkayı iki eş paylaşır. Oiseaux.net’in genel hesabında kuluçka 13–14 gündür; kaynakların verdiği süreler aynı değildir.

Üveyik yavrusuna yalnız tohum götürmez. Fransa’daki Écrins Millî Parkı tür hesabına göre yemek borusunun genişlemiş bölümü olan kursağın iki yan cebi vardır. Kuluçka sırasında iç yüzeyi kalınlaşır; yağ ve protein bakımından zengin, krem kıvamında bir besin oluşur. Ebeveynler bu maddeyi ağızlarına geri getirerek yavrulara verir. “Kursak sütü” denilen bu besin, memelilerin süt bezlerinde üretilen sütle aynı yapı değildir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kumru (Streptopelia decaocto, Eurasian Collared Dove) açık gri-bej ve daha düz renklidir. Erişkinde ensenin arkasında siyah yarım halka bulunur; Üveyik’in boyun yanındaki çizgili yamasından farklıdır. Genç Kumru’da da halka olmayabilir. Bu yüzden yamasız bir genci ayırırken kanat örtülerinin deseni ayrıca görülmelidir.

2. Büyük Üveyik (Streptopelia orientalis, Oriental Turtle Dove) daha iri ve ağır görünebilir; kanat örtülerinin koyu merkezleri daha geniş ve yuvarlak, açık uçlar ise iki silik kanat çizgisi oluşturabilir. Kıbrıs’ta Mart 2017’de belgelenen meena alt türü kuşun kuyruk ucu beyazdı. Dolayısıyla beyaz kuyruk ucu görmek Büyük Üveyik’i elemez. Boyun yaması, örtü tüyleri ve gövde oranları birlikte karşılaştırılır.

3. Küçük Kumru (Spilopelia senegalensis, Laughing Dove) erişkininin ön ve yan boynunda koyu benekli bir alan vardır; Üveyik’teki gibi siyah-beyaz çizgili iki yama bulunmaz. Üst kanadındaki geniş mavi-gri alan da önemlidir. Genç Küçük Kumru’da boyun benekleri bulunmasa da bu mavi-gri kanat alanı daha silik biçimde seçilebilir.

4. Gökçe Güvercin (Columba oenas, Stock Dove) daha tekdüze mavimsi gridir. Kanatlarında yalnız küçük koyu işaretler, boynun yanlarında ise yeşil parıltılı alan bulunur; Üveyik’in kestane pulları ve çizgili yamaları yoktur. Kuyruğunun ucu koyudur, Üveyik’teki belirgin beyaz kenarlı görünüşü taşımaz.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Üveyik saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Pullu kestane üst kanat

Koyu merkezli sıcak örtü tüyleri.

02
Çizgili yan boyun yaması

Siyah zemin üzerinde dar beyaz çizgiler.

03
Narin gövde, beyaz kuyruk köşesi

Uzun kanat ve kuyrukla birlikte görünür.

Gözlem Noktaları

Uzun mesafe; Türkiye bireyi için tek sabit değer yok

Noktalar rota değildir; Batı Avrupa izleri Türkiye’ye kopyalanmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 158 İlkbahar gelişi ve yaz sonu-sonbahar ayrılışı

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Üveyik

European Turtle-Dove
Streptopelia turtur

Koyu merkezli sıcak örtü tüyleri.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...