kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek14 cm
dişi14 cm
Kanat Açıklığı
erkek16–19 cm
dişi16–19 cm
Ağırlığı
erkek7,9 g
dişi8 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Uzun Kuyruklu Baştankara
İngilizce İsim Long-tailed Tit
Bilimsel İsim Aegithalos caudatus
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Uzun Kuyruklu Baştankara (Aegithalos caudatus), küçük ve yuvarlak gövdesinin arkasında uzanan siyah-beyaz kuyruğuyla tanınır. Minicik siyah gaga ile dal uçlarında çevik hareketler bu belirgin silüeti tamamlar.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş ve gövde yuvarlak, gaga kısa ve üçgenimsidir. Siyah-beyaz tüyler yer yer soluk pembe tonlar taşır. Uzaktan bakıldığında gövdeden çok kuyruğun uzun çizgisi göze çarpar; bu nedenle yalnız toplam uzunluğa bakmak kuşun gövdesini olduğundan iri düşündürebilir.

Baş ve sırt deseni coğrafyaya göre değişir. Kuzey ve doğu Avrupa’daki bazı formların başı bütünüyle beyazdır; başka formlarda başın yanlarından geçen koyu şeritler vardır. Naturalis, Akdeniz’in kuzey kıyılarındaki bir formda daha silik baş şeridi ve gri sırt tarif eder. Dolayısıyla her bireyde aynı geniş siyah sırtı veya aynı pembe alanı aramak doğru değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi tüy deseninden güvenilir biçimde ayrılamaz. Pembenin miktarı veya tek bir fotoğraftaki kuyruk uzunluğu kesin eşey işareti olarak kullanılmamalıdır.

Yeni uçmuş gençte göz ve yanakları içine alan geniş koyu bir yüz alanı, daha kahverengi üst taraf ve taze tüyler görülür. Bu görünüş, başı çizgili bir erişkinin görünüşüyle aynı değildir. İspanya için hazırlanan yaşlandırma rehberi, gençte ortadaki iki kuyruk tüyünün komşularından kısa olabildiğini de belirtir; bu ince ayrıntı ancak yeterince açık bir görüntüde değerlendirilir.

Gençlerin ve erişkinlerin tüy değişimi tamamlandıktan sonra yaşları yalnız tüy deseninden ayrılamayabilir. Aynı İspanya rehberinde iki yaş grubunun da tam tüy değiştirdiği anlatılır. Bu yüzden kışın erişkin görünümlü bir kuşu mutlaka önceki yıllardan kalmış bir birey sayamayız.

Uçuşta Görünüm

Alçaktan ve yavaş uçar; ilerleyişi kısa sıçrayışlar dizisi gibi görünür.

Ses ve Davranış

İnce “sii-sii-sii” ve kuru, titreşimli “tsrrii” temas çağrıları, yapraklar arasında gözden kaybolan sürünün yerini bulmayı kolaylaştırır.

Üreme dışında bir veya birkaç aileden sürüler oluşturur. Kış geceleri dalda birbirlerine sokulup tüylerini kabartarak ısı kaybını azaltırlar.

Birbirine sokularak geceleme, sürüdeki her kuşa aynı yararı sağlamayabilir. İngiltere’de 2000–2002 ve 2004–2006 kışlarında 18 sürüden 137 kuşun geçici olarak barındırıldığı araştırmada, gece sırasının uçlarındaki bireyler ortadakilerden daha fazla vücut kütlesi kaybetti. Kuşlar doğal hava sıcaklığında, rüzgâr ve yağıştan kısmen korunan koşullarda tutulmuştu. Bu, doğada her bireyin her gece aynı miktarda zayıfladığını göstermez; fakat aynı dalda yan yana duran kuşların konumunun önemini açıklar.

Ağaç veya çalıdaki kapalı yuvanın yan girişi vardır. Yosun ve bitki lifleri örümcek ağıyla bağlanır; dışı likenle, içi tüyle kaplanır. Doncaster’da (İngiltere) iki eşin de yapımına katıldığı gözlenmiştir. Yuvanın örtüsü açılmaz; giriş uzaktan izlenir.

BTO’nun el kitaplarına dayanan uzman derlemesi, çoğunlukla 6–8 yumurta ve dişinin yürüttüğü 15–18 günlük kuluçka bildirir. Yavrular çıplak ve bakıma bağımlı çıkar; yuvadan ayrılma süresi aynı kaynakta 15,5–16,5 gündür. Kuluçka sırasında erkeğin dişiye besin taşıdığı, Animal Diversity Web’in tür hesabında ayrıca belirtilir.

Çağrılar bireyleri tanımada da rol oynayabilir. İngiltere’de Sheffield’ın Rivelin Vadisi’nde 2015–2017 arasında yapılan araştırma, 98 kuşun 1.116 titreşimli çağrısını inceledi. Ses benzerliği, uzun yıllara dayanan aile kayıtlarıyla hesaplanan akrabalıkla ilişkiliydi; genetik benzerlik ölçüsünde ise aynı ilişki anlamlı bulunmadı. Kendi üremesi başarısız olmuş kuşların yardım yeri seçtiği 19 durumda, yardım edilen erkeğin çağrısı yardımcınınkine daha çok benziyordu. Ses benzerliği, her akrabanın kesin olarak tanındığı bir şifre değildir.

Aynı İngiltere çalışmasında, 11 yuvaya yardım eden 14 kuşun yem taşıma davranışı da izlendi. Yardımcı ile ebeveynin çağrıları birbirine daha çok benziyor diye yardımcının daha sık yem getirdiği görülmedi. Araştırmacılar, tanımanın önceki birlikte yaşamaya dayanabileceğini ve ses dışındaki ipuçlarını da içerebileceğini değerlendirdi. Böylece hangi yuvaya yardım edileceği ile yardımın miktarı, aynı davranışın iki ayrı yönü olarak ortaya çıktı.

Karıştırılabilecek Türler

1. Bıyıklı Baştankara (Panurus biarmicus) da uzun kuyrukludur; fakat gövdesi daha iri ve kızıl-kahverengi tonludur. Erkeğin açık gri başındaki aşağı uzanan siyah lekeler belirgindir. Dişinin başı kahverengidir ve bu siyah lekeler bulunmaz. Kamışlıkta yaşayan bu kuş, Uzun Kuyruklu Baştankara’nın küçük, yuvarlak ve siyah-beyaz kuyruklu görünüşünden ayrılır.

2. Çalıkuşu (Regulus regulus) küçük ve hareketli olmakla birlikte zeytin yeşili üst taraflıdır. Erişkinde tepedeki sarı şerit iki koyu çizgiyle çevrilidir; erkekte turuncu tüyler de bulunabilir. Gençte bu tepe çizgileri henüz gelişmemiştir. Kanattaki iki açık çizgi ve yeşilimsi üst taraf, yalnız baştaki sarı rengi aramaktan daha kapsamlı bir karşılaştırma sağlar.

3. Çıtkuşu (Troglodytes troglodytes) ise kahverengidir; çok kısa kuyruğunu çoğunlukla dik tutar. Kanat, kuyruk ve böğürlerinde koyu bantlar vardır. Yuvarlak küçük gövdesi yüzünden ilk anda benzetilse de kuyruğunun biçimi ve kahverengi deseni onu Uzun Kuyruklu Baştankara’dan ayırır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Uzun Kuyruklu Baştankara saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Gövdeyi aşan kuyruk

Dar siyah-beyaz kuyruk çok uzundur.

02
Küçük top gövde

Yuvarlak baş, kısa gaga ve kabarık beden.

03
Beyaz-koyu baş, pembe omuz

Alt türe göre koyu şerit değişir.

Uzunkuyruklu Baştankaragiller (Aegithalidae) — 1 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Yerel dolaşım değişir; sabit uzun rota yok

Kış dolaşımı göç rotası değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 119 Yıl boyu; sonbahar-kış aile sürüleri

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Uzun Kuyruklu Baştankara

Long-tailed Tit
Aegithalos caudatus

Dar siyah-beyaz kuyruk çok uzundur.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...