Dar siyah-beyaz kuyruk çok uzundur.
Uzun Kuyruklu Baştankara
Aegithalos caudatus • Long-tailed Tit
Uzun Kuyruklu Baştankara
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Uzun Kuyruklu Baştankara (Aegithalos caudatus), küçük ve yuvarlak gövdesinin arkasında uzanan siyah-beyaz kuyruğuyla tanınır. Minicik siyah gaga ile dal uçlarında çevik hareketler bu belirgin silüeti tamamlar.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş ve gövde yuvarlak, gaga kısa ve üçgenimsidir. Siyah-beyaz tüyler yer yer soluk pembe tonlar taşır. Uzaktan bakıldığında gövdeden çok kuyruğun uzun çizgisi göze çarpar; bu nedenle yalnız toplam uzunluğa bakmak kuşun gövdesini olduğundan iri düşündürebilir.
Baş ve sırt deseni coğrafyaya göre değişir. Kuzey ve doğu Avrupa’daki bazı formların başı bütünüyle beyazdır; başka formlarda başın yanlarından geçen koyu şeritler vardır. Naturalis, Akdeniz’in kuzey kıyılarındaki bir formda daha silik baş şeridi ve gri sırt tarif eder. Dolayısıyla her bireyde aynı geniş siyah sırtı veya aynı pembe alanı aramak doğru değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi tüy deseninden güvenilir biçimde ayrılamaz. Pembenin miktarı veya tek bir fotoğraftaki kuyruk uzunluğu kesin eşey işareti olarak kullanılmamalıdır.
Yeni uçmuş gençte göz ve yanakları içine alan geniş koyu bir yüz alanı, daha kahverengi üst taraf ve taze tüyler görülür. Bu görünüş, başı çizgili bir erişkinin görünüşüyle aynı değildir. İspanya için hazırlanan yaşlandırma rehberi, gençte ortadaki iki kuyruk tüyünün komşularından kısa olabildiğini de belirtir; bu ince ayrıntı ancak yeterince açık bir görüntüde değerlendirilir.
Gençlerin ve erişkinlerin tüy değişimi tamamlandıktan sonra yaşları yalnız tüy deseninden ayrılamayabilir. Aynı İspanya rehberinde iki yaş grubunun da tam tüy değiştirdiği anlatılır. Bu yüzden kışın erişkin görünümlü bir kuşu mutlaka önceki yıllardan kalmış bir birey sayamayız.
Uçuşta Görünüm
Alçaktan ve yavaş uçar; ilerleyişi kısa sıçrayışlar dizisi gibi görünür.
Ses ve Davranış
İnce “sii-sii-sii” ve kuru, titreşimli “tsrrii” temas çağrıları, yapraklar arasında gözden kaybolan sürünün yerini bulmayı kolaylaştırır.
Üreme dışında bir veya birkaç aileden sürüler oluşturur. Kış geceleri dalda birbirlerine sokulup tüylerini kabartarak ısı kaybını azaltırlar.
Birbirine sokularak geceleme, sürüdeki her kuşa aynı yararı sağlamayabilir. İngiltere’de 2000–2002 ve 2004–2006 kışlarında 18 sürüden 137 kuşun geçici olarak barındırıldığı araştırmada, gece sırasının uçlarındaki bireyler ortadakilerden daha fazla vücut kütlesi kaybetti. Kuşlar doğal hava sıcaklığında, rüzgâr ve yağıştan kısmen korunan koşullarda tutulmuştu. Bu, doğada her bireyin her gece aynı miktarda zayıfladığını göstermez; fakat aynı dalda yan yana duran kuşların konumunun önemini açıklar.
Ağaç veya çalıdaki kapalı yuvanın yan girişi vardır. Yosun ve bitki lifleri örümcek ağıyla bağlanır; dışı likenle, içi tüyle kaplanır. Doncaster’da (İngiltere) iki eşin de yapımına katıldığı gözlenmiştir. Yuvanın örtüsü açılmaz; giriş uzaktan izlenir.
BTO’nun el kitaplarına dayanan uzman derlemesi, çoğunlukla 6–8 yumurta ve dişinin yürüttüğü 15–18 günlük kuluçka bildirir. Yavrular çıplak ve bakıma bağımlı çıkar; yuvadan ayrılma süresi aynı kaynakta 15,5–16,5 gündür. Kuluçka sırasında erkeğin dişiye besin taşıdığı, Animal Diversity Web’in tür hesabında ayrıca belirtilir.
Çağrılar bireyleri tanımada da rol oynayabilir. İngiltere’de Sheffield’ın Rivelin Vadisi’nde 2015–2017 arasında yapılan araştırma, 98 kuşun 1.116 titreşimli çağrısını inceledi. Ses benzerliği, uzun yıllara dayanan aile kayıtlarıyla hesaplanan akrabalıkla ilişkiliydi; genetik benzerlik ölçüsünde ise aynı ilişki anlamlı bulunmadı. Kendi üremesi başarısız olmuş kuşların yardım yeri seçtiği 19 durumda, yardım edilen erkeğin çağrısı yardımcınınkine daha çok benziyordu. Ses benzerliği, her akrabanın kesin olarak tanındığı bir şifre değildir.
Aynı İngiltere çalışmasında, 11 yuvaya yardım eden 14 kuşun yem taşıma davranışı da izlendi. Yardımcı ile ebeveynin çağrıları birbirine daha çok benziyor diye yardımcının daha sık yem getirdiği görülmedi. Araştırmacılar, tanımanın önceki birlikte yaşamaya dayanabileceğini ve ses dışındaki ipuçlarını da içerebileceğini değerlendirdi. Böylece hangi yuvaya yardım edileceği ile yardımın miktarı, aynı davranışın iki ayrı yönü olarak ortaya çıktı.
Karıştırılabilecek Türler
1. Bıyıklı Baştankara (Panurus biarmicus) da uzun kuyrukludur; fakat gövdesi daha iri ve kızıl-kahverengi tonludur. Erkeğin açık gri başındaki aşağı uzanan siyah lekeler belirgindir. Dişinin başı kahverengidir ve bu siyah lekeler bulunmaz. Kamışlıkta yaşayan bu kuş, Uzun Kuyruklu Baştankara’nın küçük, yuvarlak ve siyah-beyaz kuyruklu görünüşünden ayrılır.
2. Çalıkuşu (Regulus regulus) küçük ve hareketli olmakla birlikte zeytin yeşili üst taraflıdır. Erişkinde tepedeki sarı şerit iki koyu çizgiyle çevrilidir; erkekte turuncu tüyler de bulunabilir. Gençte bu tepe çizgileri henüz gelişmemiştir. Kanattaki iki açık çizgi ve yeşilimsi üst taraf, yalnız baştaki sarı rengi aramaktan daha kapsamlı bir karşılaştırma sağlar.
3. Çıtkuşu (Troglodytes troglodytes) ise kahverengidir; çok kısa kuyruğunu çoğunlukla dik tutar. Kanat, kuyruk ve böğürlerinde koyu bantlar vardır. Yuvarlak küçük gövdesi yüzünden ilk anda benzetilse de kuyruğunun biçimi ve kahverengi deseni onu Uzun Kuyruklu Baştankara’dan ayırır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Yuvarlak baş, kısa gaga ve kabarık beden.
Alt türe göre koyu şerit değişir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Sürünün tamamını sayın
Şubat
Temas seslerini dinleyin
Mart
Yuva malzemesi taşıyanı izlemeyin
Nisan
Çalıyı açmayın
Mayıs
Yuva girişine kamera sokmayın
Haziran
Gençleri aileyle bırakın
Temmuz
Yardımcı davranışını not edin
Ağustos
Yaş desenini dikkatle kaydedin
Eylül
Alt türü tek fotoğrafla kesinleştirmeyin
Ekim
Noktaları rota saymayın
Kasım
Karma sürüyü tür tür sayın
Aralık
Tüneme grubunu rahatsız etmeyin
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Orman ve dere kenarı
Yapraklı-karışık ağaçlık ve yoğun alt tabaka.
Çit ve dikenli çalı
Kubbeli yuva için sık, güvenli örtü.
Meyvelik, park ve bahçe
İnce dallı ağaç ve çalı mozaiği.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Bıyıklı Baştankara
Panurus biarmicus- Habitat
- Kamışlığa bağlı.
- Gövde
- Daha iri ve tarçın tonlu.
- Baş
- Erkekte gri baş ve siyah bıyık.
Çalıkuşu
Troglodytes troglodytes- Kuyruk
- Kısa ve dik.
- Giysi
- Kahverengi bantlı.
- Yapı
- Uzun siyah-beyaz kuyruk yok.
Sürmeli Çalıkuşu
Regulus regulus- Kuyruk
- Kısa.
- Tepe
- Sarı-turuncu çizgili.
- Renk
- Pembe omuz ve böğür yok.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriSık dikenli çalı, sarmaşık veya ağaç dal çatalı.
- 2Yuva yapısıYosun-lif-örümcek ağı kubbesi; liken dış, çok sayıda tüy iç döşeme.
- 3YumurtaTipik 6–8; BTO kayıtlarında 2–14.
- 4KuluçkaDişide tipik 15–18 gün.
- 5YavruÇıplak çıkar; tipik 15,5–16,5 günde uçar, yardımcılar besleyebilir.
- 6EtikÇalıyı açmayın, girişe kamera sokmayın, konumu paylaşmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Uzunkuyruklu Baştankaragiller (Aegithalidae) — 1 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Uzun Kuyruklu Baştankara
Dar siyah-beyaz kuyruk çok uzundur.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
