kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek17 cm
dişi17 cm
Kanat Açıklığı
erkek24–26 cm
dişi24–26 cm
Ağırlığı
erkek38,1 g
dişi40,4 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Yalıçapkını
İngilizce İsim Common Kingfisher
Bilimsel İsim Alcedo atthis
Takım Coraciiformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Yalıçapkını, büyük başı, uzun ve düz gagası, tıknaz gövdesi ve çok kısa kuyruğuyla tanınır. Parlak mavi sırtı ile turuncu-kestane alt tarafı, beyaz boğazı ve boyun yanındaki beyaz lekeleri birlikte aranır.

Genel Görünüm ve Duruş

Dinlenirken iri başı kısa boynunun üstüne oturmuş gibi görünür. Gaga ince bir iğne gibi değil, uzun ve sağlamdır. Kulak çevresindeki kestane alanın gerisinde beyaz boyun lekesi vardır. Kırmızı ayakları küçüktür; uzun bacaklı bir kıyı kuşunun duruşunu göstermez.

Başın üstü ile kanat örtülerinde yeşilimsi koyu zemin üzerinde daha açık mavi benekler görülür. Sırtın ortasından kuyruk üstüne uzanan parlak mavi alan, bunlardan daha açık ve canlıdır. Göz koyu, boğaz beyazı yer yer krem tonludur. Bu ayrıntılar, kuş durduğunda yalnız hızlı bir mavi parıltıdan daha çok bilgi verir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin dişinin alt gagasının büyük bölümü turuncu, ucu koyudur. Erişkin erkekte alt gaga çoğunlukla siyahtır; ancak dibinde soluk turuncu bulunabilir. Bu nedenle küçücük bir turuncu alan tek başına dişi tanısı vermez. Gaganın alt yüzü yeterince görülmeli, kuşun genç olup olmadığı da değerlendirilmelidir. Tamamen koyu gagalı bir genç kuş bu işaretle erkek diye adlandırılamaz.

Gençler daha mat, üstten daha yeşilimsi görünür. Turuncu göğüs tüylerinin kahverengi veya yeşilimsi kenarları koyu bir göğüs kuşağı oluşturabilir. Bacaklar koyudur; fakat üreme sonrasındaki erişkinlerde de koyulaşabildiği için bu renk tek başına yaş kanıtı değildir. Yaş değerlendirmesinde göğüs deseni, gaga ve tüylerin durumu birlikte ele alınır.

Genç kuşun tüy yenilemesi, erişkininkinin küçük bir kopyası değildir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin halkacılar için hazırladığı rehbere göre genç, gövde tüylerini ve bazı kuyruk tüylerini değiştirirken kanattaki uçuş tüylerini koruyabilir. Bu nedenle erişkin gibi parlak görünmeye başlamış bir kuşun kanadında hâlâ eski gençlik tüyleri bulunabilir. Ancak eski tüyün aşınmasını değerlendirmek güçtür; bu ayrıntı uzaktan çekilmiş her fotoğraftan güvenilir yaş belirlemeyi sağlamaz.

Kanat tüylerini yenilemesi uzun sürebilir. Kuzeybatı Almanya’daki ispida alt türü üzerine 2025’te yayımlanan makalenin özeti, ilk kanat tüyü değişimini geçirmiş 4.000’den fazla kuşun incelendiğini bildirir. Uçuş tüylerinin tümünün yenilenmesi yaklaşık 120 gün almış; üreme ile tüy değiştirme çakışabildiği gibi yenilemeye ara da verilmiştir. İlgili yaş gruplarındaki 1.072 durumun yüzde 84’ünde eski uçuş tüyleri kalmış, süreç ertesi yıl durduğu yerden sürmüştür. Bu yüzden kanatta eski tüy bulunması, tek başına kuşun o yıl doğduğunu göstermez.

Uçuşta Görünüm

Kanatlarını çok hızlı çırpar; çoğunlukla su boyunca alçaktan, doğrudan bir hat izler. Birden yön değiştirebilir. Arkadan bakışta parlak sırt çizgisi, yandan bakışta öne uzanan gaga ile kısacık kuyruk belirgindir.

Ses ve Davranış

İnce ve keskin “sii” benzeri çağrı, kuşun su boyunca geçişinde duyulabilir. Gergin karşılaşmalarda daha uzun, hızlı ve tiz ses dizileri de çıkarır.

Üreme dışındaki dönemde çoğunlukla tek dolaşır ve beslenme alanını başka yalıçapkınlarına karşı savunur. Karşılaşan kuşlar tüneklerde birbirine dönüp gagalarını ve tüylerini göstererek gerilimli duruşlar sergileyebilir. Bir dere boyunca görülen iki kuşun her zaman eş olması gerekmez; komşu alanları kullanan bireyler de karşılaşabilir.

Yuva, toprak kıyıya kazılmış bir tünelin sonundaki odadır. BTO’nun el kitaplarına dayanan uzman derlemesi, tipik 5–7 yumurta ve 20 günlük kuluçka bildirir; iki eş de kuluçkaya katılır. Yavrular çıplak ve bakıma muhtaç çıkar. Aynı hesapta yuvada gelişim süresi 22,5–26 gündür. Bunlar tek bir yuva örnekleminin ölçümleri değil, rehberde verilen tipik sürelerdir.

Hindistan’ın Chiplun bölgesinde 2004–2023’te incelenen 26 yuva yerindeki 40 yumurtlamada ise 6–7 yumurta, 18–20 gün kuluçka ve 19–23 gün yuvada gelişim kaydedildi. Araştırmacılar kuluçkayı son yumurtadan son yavrunun çıkışına, yavru dönemini de son çıkıştan son yavrunun yuvayı terk etmesine kadar ölçtü. Bu tanımlar, iki kaynakta verilen sürelerin neden doğrudan aynı ölçüm gibi karşılaştırılmaması gerektiğini açıklar.

Karıştırılabilecek Türler

İzmir Yalıçapkını (Halcyon smyrnensis, White-throated Kingfisher) daha iri ve uzun kuyrukludur. Kalın gagası kırmızı; başı, boynu ve karnı çikolata kahverengisidir. Beyaz alanı yalnız küçük bir boğaz lekesi değildir, göğse yayılır. Mavi sırtına rağmen bu kahverengi baş ve geniş beyaz göğüs, Yalıçapkını’nın turuncu alt tarafından açıkça ayrılır.

Alaca Yalıçapkını (Ceryle rudis, Pied Kingfisher) daha büyük, tepelikli ve siyah-beyazdır. Başında ve sırtında siyah-beyaz desen, göğsünde koyu kuşak bulunur; Yalıçapkını’ndaki mavi sırt ile turuncu karın birleşimini göstermez. Su üzerinde asılı kalması da dikkati çekebilir, ancak bu davranış tek başına türü ayırmaz; Yalıçapkını da bu şekilde av arayabilir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Yalıçapkını saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Turkuaz-turuncu ok

Suyun hemen üstünde hızlı ve düz geçer.

02
Uzun hançer gaga

Büyük baş önünde uzun, düz ve sivri.

03
Çok kısa kuyruk

Tıknaz gövde ve kısa kuyruk kompakt silüet verir.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Yalıçapkını ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Yalıçapkınıgiller (Alcedinidae) — 3 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Yerleşiklikten bölgesel göçe değişir; tek sabit mesafe yok

Hava kaçışı ve genç dağılması sabit rota değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 120 Kışın donan iç sulardan açık su ve kıyıya hareket

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Yalıçapkını

Common Kingfisher
Alcedo atthis

Suyun hemen üstünde hızlı ve düz geçer.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...