kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek40 cm
dişi40 cm
Kanat Açıklığı
erkek85 cm
dişi85 cm
Ağırlığı
erkek407,5 g
dişi407,5 g

Tür Bilgisi

Türkçe Yelkovan
İngilizce Yelkouan Shearwater
Bilimsel Puffinus yelkouan
IUCN Durumu
VU • Duyarlı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Yelkovan, koyu sırtı ve beyaz karnıyla denizin hemen üzerinde hızla ilerleyen, ince siyah gagalı bir deniz kuşudur. Kısa kuyruğu, koyu yanak arkası ve koyu kuyruk altı, yakın gözlemde yararlı tanı işaretleridir.

Buradaki anlatım, eski kaynaklarda Yelkouan Shearwater adıyla ayrı ele alınan dar Yelkovan grubuna aittir. AviList v2025b bu grubu Puffinus yelkouan yelkouan alt türüne yerleştirir; eskiden ayrı tür sayılan mauretanicus grubuyla birlikte Puffinus yelkouan, İngilizce Mediterranean Shearwater türü içinde değerlendirir. İki grubun yayılış ve davranış bilgileri birbirine aktarılmamalıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga ince ve uzundur; ucu küçük bir kanca gibi kıvrılır. Gaganın tabanındaki tüp biçimli burun delikleri yakından seçilir. Başın koyu rengi yanağa iner; boyun yanındaki açık alanla buluştuğu sınır her bireyde aynı keskinlikte değildir.

Kısa kuyruğun altı ve kanadın gövdeye birleştiği koltuk bölgesi koyu görünebilir. Kuyruk altını, kuyruk teleklerinin kendisiyle karıştırmamak gerekir: burada anlatılan, kuyruğun dibini alttan örten tüylerdir. Perdeli ayakların uçları uçuşta kuyruğu biraz aşabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin giysisi birbirine benzer; sırttaki koyuluğa bakarak eşey belirlenmez. Aynı şekilde, tek başına koyu bir sırt görmek kuşun genç olduğunu da kanıtlamaz. Denizde uzak bir kuşun yaşını yalnız renk tonundan kesinleştirmek güçtür.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanat çırpışları hızlı, süzülüşler gergin kanatlıdır. Kuş yana yattıkça bir koyu sırtı, bir açık karnı görünür. Sakin havada kanat çırpışı artar; rüzgârı kullanabildiğinde suya yakın süzülüşler uzar. Bu nedenle tek bir uçuş ritmi bütün hava koşullarına uymaz.

Ses ve Davranış

Denizde genellikle sessizken, gece kolonide boğuk ve ritmik çağrılar çıkarır. Ses eşey hakkında bilgi taşıyabilir: uzman tür hesabına göre erkeğin iki bölümlü çağrısının ikinci kısmı daha kısa ve daha tizdir. Görünüşleri benzer diye erkek ve dişinin seslerinin de aynı olduğu varsayılmaz; karışık bir kolonide hangi kuşun öttüğünü bilmek ayrıca gerekir.

Karıştırılabilecek Türler

AviList’in aynı tür içinde değerlendirdiği mauretanicus grubu, eski rehberlerde Balearic Shearwater olarak geçer. Yelkovan grubu genellikle daha açık karınlı, sırt-karın karşıtlığı daha belirgindir. Bu bir eğilimdir; yalnız açık ya da koyu karın görünümünü bütün bireyler için kesin bir sınır gibi kullanmak doğru değildir.

Boz Yelkovan (Calonectris diomedea, Scopoli’s Shearwater) daha iri ve daha ağır yapılıdır; gagası sarımsıdır ve ucu koyudur. Kanatlarını daha yavaş çırpar, daha yayvan süzülür. Yelkovan’ın ince siyah gagası ve daha hızlı, kıvrak uçuşuyla birlikte bakıldığında bu fark daha yararlıdır.

Fırtınakırlangıcı (Hydrobates pelagicus, European Storm Petrel) çok daha küçüktür; gövdesi büyük ölçüde koyu, kuyruk sokumu beyazdır. Kanat altında beyaz bir bant bulunur. Dalga üstündeki kelebek gibi düzensiz uçuşu, Yelkovan’ın uzun kanatlı çırpış ve süzülüş dizisinden farklıdır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Yelkovan saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Dalga üstü uçuş

Hızlı çırpış ve sert yan yatışlı süzülüş.

02
Koyu üst, beyaz alt

Alt yüzün koyu kenarlarını da kontrol edin.

03
Tüp burunlu ince gaga

Siyah ve uçta hafif kancalı.

Gözlem Noktaları

Mediterranean içi ve Black Sea hareketleri; tek sabit mesafe yok
Toplam Gözlem: 149 Üreme sonrası denizler arası dağılma ve geri dönüş

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Yelkovan

Yelkouan Shearwater
Puffinus yelkouan

Hızlı çırpış ve sert yan yatışlı süzülüş.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...