kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek10 cm
dişi10 cm
Kanat Açıklığı
erkek12–15 cm
dişi12–15 cm
Ağırlığı
erkek10 g
dişi10 g

Tür Bilgisi

Türkçe Yelpazekuyruk
İngilizce Zitting Cisticola
Bilimsel Cisticola juncidis
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Yelpazekuyruk (Cisticola juncidis, Zitting Cisticola), kısa kanatlı, çok küçük bir otluk kuşudur. Kısa kuyruğunu açtığında uçtaki koyu ve açık lekeler alttan daha kolay görülür. Sıcak kahverengi giysi, çizgili sırt ve yelpaze biçimli kuyruk birlikte değerlendirilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Sırttaki tüylerin ortası koyu, kenarları geniş kızıl-devetüyüdür; yan yana geldiklerinde boyuna çizgiler oluştururlar. Kuyruk sokumu sırtın aksine daha düz, sıcak kızıl renklidir. Boğaz ve karın krem beyaz, göğüs üstü ile böğürler daha sıcaktır. Soluk yüz içindeki göz ve hafif eğri ince gaga yakından seçilir.

Kuyruk telekleri aynı uzunlukta değildir; ortadakiler daha uzun olduğu için açılan kuyruk yuvarlak bir yelpaze görünümü alır. Dış teleklerin ucuna yakın koyu alanın ardından açık renkli uç gelir. Ortadaki iki teleğin deseni farklıdır; bütün teleklerde aynı beyaz benek dizisi aranmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi genel görünüşte benzerdir; ancak “hiçbir mevsimde ayırt edilemez” demek de doğru olmaz. Aragon halkalama rehberi, üreme döneminde erkeğin tepesini daha düz koyu, dişininkini çizgili tarif eder; gaga ve ağız içi renginden de yararlanır. Aynı rehber, üreme dışında bu renklerle eşey belirlenemeyeceğini vurgular. Bu ayrıntılar uzaktaki her fotoğrafta görülemez.

Aragon halkalama rehberinde, gençlerin dış kuyruk teleklerinin uçları açık sarı-kahverengi, erişkinlerinki kırık beyaz olarak tarif edilir; ortadaki iki telek bu karşılaştırmaya katılmaz. Bu ayrıntı, tüyleri yakından ve yeterince iyi gördüğümüzde yararlıdır.

Tüylerin yenilenme biçimi yaş değerlendirmesini etkiler. İspanya’nın Aragon bölgesi için hazırlanmış halkalama rehberinde, erken çıkan bazı gençlerin bütün tüylerini yenileyebildiği ve sonrasında erişkinden ayrılamadığı belirtilir. Daha geç çıkanlarda eski gençlik teleklerinin bir kısmı kalabilir. Bu, her sonbahar kuşunun aynı görünümde olmadığı anlamına gelir.

Uçuşta Görünüm

Günlük uçuş kısa ve alçak olabilir; kuş yakındaki otların arasına hızla dalar. Bu, erkeğin otların üstündeki gösteri uçuşundan farklı bir davranıştır.

Ses ve Davranış

Erkeğin şarkısı, gösteri uçuşunun her dalgasıyla eşleşen keskin, metalik “tsip” notalarıdır. Nota tekrarlanırken kuş havada dalgalı bir yol çizer. Otlar içinde gizlenen küçük kahverengi kuşu fark etmek, çoğu zaman önce bu sesi duymakla kolaylaşır.

Karıştırılabilecek Türler

Kındıra Kamışçını (Acrocephalus schoenobaenus, Sedge Warbler) de çizgili sırtlıdır; fakat belirgin uzun açık kaşı ve daha uzun, geriye uzanan kuyruklu görünümüyle ayrılır. Yelpazekuyruk’un küçük ve toplu gövdesiyle kısa yelpaze kuyruğu, yalnız sırt çizgilerine bakmaktan daha iyi bir karşılaştırma sağlar.

Çekirge Kamışçını (Locustella naevia, Common Grasshopper Warbler) daha uzun ve sivri gövdeli görünür; kuyruğu uzundur. Kuyruğun altını örten tüyleri de çok uzun ve koyu beneklidir. Yelpazekuyruk’un kısa kuyruğundaki uç deseniyle bu uzun, benekli kuyruk altı örtüsünü karıştırmamak gerekir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Yelpazekuyruk saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
“Zit”li dalgalı uçuş

Her uçuş yayında tek keskin nota.

02
Çizgili sırt, sıcak sağrı

Sağrı belirgin biçimde daha çizgisizdir.

03
Kısa yelpaze kuyruk

Koyu alt-uç lekeleri ve açık uçlar.

Gözlem Noktaları

Yerleşik veya kısa mesafeli dağılma; sabit rota yok

Gözlem noktaları göç yolu değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 41 Soğuk, yağış ve ot örtüsüne bağlı yerel hareket

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Yelpazekuyruk

Zitting Cisticola
Cisticola juncidis

Her uçuş yayında tek keskin nota.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...