kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek20 cm
dişi20 cm
Kanat Açıklığı
erkek51 cm
dişi51 cm
Ağırlığı
erkek60 g
dişi60 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Tibet Cılıbıtı
İngilizce İsim Tibetan Sand-Plover
Bilimsel İsim Anarhynchus atrifrons
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. Değerlendirilen ad: Charadrius atrifrons. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Tibet Cılıbıtı küçük, yuvarlak başlı bir kıyı kuşudur. Üreme dışında üst tarafı gri-kahverengi, alt tarafı beyazdır. Yüzü çoğunlukla kahverengi, kaşı soluktur; göğsün iki yanındaki koyu lekeler ortaya doğru kesintili bir bant oluşturur. Yalnız bu renklerle benzer cılıbıtlardan ayrılmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi derli toplu, gagası koyu renklidir. Büyük Cılıbıta göre başı ve gözü daha küçük, bacakları daha kısadır; gaga dibi de daha az kalındır. Bacaklar çoğunlukla grimsi görünür. Aynı sürüde farklı türler yan yanayken bu oranlar, yalnız başına duran bir kuştakinden daha kolay karşılaştırılır.

Tibet Cılıbıtı, Sibirya Cılıbıtına göre çoğunlukla daha ince yapılı ve uzun gagalı görünür. Bununla birlikte üreme dışı giysileri birbirine çok benzer. Gövde büyüklüğü, başın biçimi, gaga ve bacak oranları birlikte değerlendirilir; tek bir fotoğraftaki gri ton, güvenilir ayrım sağlamaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme giysisindeki erkekte yüz ve alın geniş ölçüde siyahtır; göğüsteki kuşak açık turuncu ile şeftali tonları arasındadır. Dişinin yüzündeki siyah alanlar daha çok kahverengiyle yer değiştirir. Siyah alın üzerinde çoğunlukla beyaz yoktur veya iki yanda çok silik beyazlık seçilir. Ancak yaz sonunda üreme dışı giysisine geçerken daha büyük beyaz alın lekeleri belirebilir.

Genç kuşta alın, kahverengi tepeye yumuşak bir geçiş yapar. Sırt ve kanat örtülerindeki sıcak krem kenarlar, pullu bir görünüş oluşturabilir. Göğsün yan lekeleri ortada genellikle birleşmez; yanlar temiz beyazdır.

Uçuşta Görünüm

Üst kanatta beyaz bir bant görülür; kanat altının orta örtü tüyleri ile kanat kökünün altındaki tüyler beyazdır. Kuyruk sokumunun ortası kahverengi, yanları daha beyaz görünür. Uçuşta ayak parmakları kuyruk ucunu aşabilir; bu uzanma pamirensis alt türünde daha az belirgin olabilir.

Ses ve Davranış

Çağrısı kısa ve sert “kit-kit” veya “kruit-kruit” gibi aktarılır. Büyük Cılıbıtın sesiyle çok benzeşebildiğinden, yalnız bu hecelere dayanarak tür belirlenmez.

Malezya’nın güneybatı Johor kıyısında Kasım 2020–Mayıs 2021 gözlemleri, Tibet Cılıbıtlarının kendi türlerinden oluşan topluluklarda da beslenebildiğini gösterdi. Bir arada bulunmaları her zaman barış içinde yem aradıkları anlamına gelmiyordu: aynı besin kaynakları çevresinde rekabet ve saldırgan karşılaşmalar da kaydedildi. Bunlar üreme kolonisine ait davranışlar değil, kıyı çamurluğundaki beslenme gözlemleriydi.

Çin, Rusya ve Tacikistan’dan gelen genetik örnekleri karşılaştıran 2022 araştırmasının bir bölümü de seslere ayrılmıştı. Üç cılıbıt grubunun her birinden 7–10 bireyin kaydı kullanıldı; aynı bireyin tekrar tekrar sayılmaması için her kuştan tek çağrı seçildi. Çağrı dizileri, aralarına sessizlik giren üç–altı benzer heceden oluşuyordu; her hecede önce yükselen, sonra alçalan bir bölüm vardı. Hecelerin hızı, frekans aralığı ve sesin yükselip alçalması gibi sekiz özellik ölçüldü. Bu örneklemde çok özellikli sınıflandırma yüzde 96 doğru sonuç verdi; Tibet ile Büyük Cılıbıtın sesleri arasında küçük bir örtüşme kaldı. Bu, araştırmadaki kayıtların birlikte çözümlemesidir; doğada duyulan her kısa sesin yüzde 96 kesinlikle tanınacağı anlamına gelmez.

Yuvası yerde açılan sığ bir çukurdur. Çin’in Qinghai Gölü’nde 2015–2019 verilerini inceleyen araştırmada, 2017 dışarıda bırakıldı; yuvalar küçük çakıl ve kabuk parçalarıyla döşenmişti. Yumurta bilgisi bulunan 55 yuvanın 41’inde üç yumurta vardı. Süresi ölçülen 14 yuvada kuluçka ortalama 26,3 gün sürdü. Kuluçkaya iki ebeveyn de katılıyordu.

Karıştırılabilecek Türler

1. Büyük Cılıbıt (Anarhynchus leschenaultii) çoğunlukla daha iri ve uzun, ağır gagalıdır. Ancak Türkiye’de üreyen columbinus alt türü küçük ve kısa gagalı olabilir. 2000’de yayımlanan ayrıntılı teşhis incelemesi, bu alt türün gagasının bazen ince ve zayıf göründüğünü vurgular. Büyük Cılıbıtta gaganın üst ve alt parçaları uca doğru yavaşça incelerek daha uzun bir sivrilme oluşturur; Tibet Cılıbıtını içeren atrifrons grubunda uç daha kısa sürede daralır. Aynı inceleme, atrifrons grubunun gagasını Sibirya grubundan daha ince ve sivri tarif eder; bu yüzden aradaki fark her iki karşılaştırmada aynı değildir. Gaga uzunluğunu yalnız gaga dibi ile gözün arkası arasındaki mesafeyle kıyaslayan basit kural da kısa gagalı columbinus bireylerinde şaşabilir. Uç biçimi gibi ince ayrıntılar, uzaktan çekilmiş bulanık görüntüde güvenle değerlendirilemez.

2. Sibirya Cılıbıtı (Anarhynchus mongolus) çoğunlukla daha kısa ve kalın gagalı, daha dolgun gövdeli ve daha kısa bacaklıdır. Üreme dışında göğüs lekeleri ortada daha çok birleşebilir, gövdenin yanlarında grimsi beneklenme bulunabilir. Tibet Cılıbıtında yanlar temiz beyaz, göğüs kuşağı genellikle kesintilidir. Benek bulunmaması tek başına Sibirya Cılıbıtını elemez; bazı bireyler bu işareti göstermez.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Tibet Cılıbıtı saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Küçük ve toplu yapı

Yuvarlak baş, orta-kısa koyu bacak ve kısa kuyruk.

02
Gaga oranını ölç

Büyük Cılıbıttan kısa-hafif; Sibirya Cılıbıtından ortalama daha ince-uzun.

03
Üreme erkeğinde yüz ve göğüs

Siyah alın-yüz, beyaz boğaz, açık turuncu-kestane göğüs.

Gözlem Noktaları

Türkiye için doğrulanmış düzenli rota yok

Birkaç olağandışı kayıt çizgiyle birleştirilmez.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 1 Yüksek Orta Asya’dan güney kıyılarına göç; Türkiye’de aşırı seyrek

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Tibet Cılıbıtı

Tibetan Sand-Plover
Anarhynchus atrifrons

Yuvarlak baş, orta-kısa koyu bacak ve kısa kuyruk.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...