Geniş beyaz kaş koyu tepeyi çevreler ve ense arkasında birleşmeye yaklaşır.
Sürmeli Kızkuşu
Vanellus gregarius • Sociable Lapwing
Sürmeli Kızkuşu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Sürmeli Kızkuşu, açık bozkırda yaşayan, başında ibik bulunmayan bir kızkuşudur. Kızkuşuna göre biraz daha küçük görünür; bacakları daha uzundur. Uzaktan düz kahverengi bir kuş gibi görünse de başı güçlü çizgiler taşır.
Genel Görünüm ve Duruş
Üst tarafı zeytin tonlu kahverengidir; boğazı ve göğsü de kahverengiye çalar. Gaga siyahtır; gözler koyu kahverengi, ayaklar ve bacaklar siyaha yakındır. Gövdenin sıcak toprak rengiyle koyu bacakların karşıtlığı yerdeki görünümün önemli bir parçasıdır.
Üreme giysisinde koyu tepe ile gözün önünden ve arkasından geçen koyu çizgi, geniş açık kaşı belirginleştirir. Yanaklar kızıl kahverengiye çalar. Karnın üst bölümündeki siyah enine alanın altında kestane renkli bir bölüm vardır; karnın en altı ve kuyruğun altını örten tüyler beyazdır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişi, erkeğe benzer fakat özellikle karın rengi daha soluktur. Kış giysili erişkinin kaşı açık devetüyü rengindedir ve karnı daha açık görünür. Üreme giysisindeki siyah-kestane desenin yokluğu, bu nedenle tek başına genç veya dişi demek değildir.
Genç ve ilk kışındaki kuşun kanat üstünü örten tüyleri açık kenarlıdır; boyun ve göğüs belirgin kahverengi benekler taşır. Kış giysili erişkinin göğsünde ise daha hafif kahverengi lekelenme görülür.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta üstten bakıldığında kanadın ön iç bölümü bej, arka bölümü beyaz, dış bölümü siyahtır. Alttan kanat büyük ölçüde beyaz görünür; siyah dış uçuş tüyleri yine karşıtlık yaratır. Beyaz kuyruktaki siyah bant tam uçta değil, uçtan biraz içeridedir. Bant ortada daha geniştir ve en dış kuyruk tüylerine uzanmaz.
Uçuşu diğer kızkuşlarına göre genellikle daha yavaştır; kanatlarını düzenli ve ağır vuruşlarla çırpar. Yerdeki uzun bacaklı duruşundan farklı olarak, uçarken beyaz ve siyah kanat alanları çok daha dikkat çekici olur.
Ses ve Davranış
Üreme alanında art arda gelen kaba, sert çağrılar verir. Alarm sesi daha hızlı, yine sert bir dizi hâlinde duyulabilir.
Türkiye’de Ceylanpınar’da 12 Ekim 2007’de izlenen topluluk, yirmi–elli kuşluk alt gruplara ayrılıp yeniden birleşiyordu. Akşam yaklaşırken bu gruplar toplanıp geceyi geçirecekleri yerde hareketsiz kaldı. Böyle bir büyük topluluk bile gün boyunca tek ve sıkı bir kuş kümesi gibi davranmak zorunda değildir.
Yuva, çıplak ya da kısa bitkili zeminde açılmış sığ bir çukurdur. Döşemesiz kalabilir; bazen bitki parçaları, küçük taşlar ve çevreden toplanan ufak malzemeler içerir.
Kazakistan’daki 2005–2011 yuva verilerinde en sık yumurta sayısı dörttü. Başlangıç ve çıkış günleri yakından bilinen yirmi dört yuvada, son yumurta bırakıldıktan sonra başlayan kuluçka ortalama 25,4 gün sürdü. Bu araştırmanın yumurtlama ve kuluçkayı birlikte kapsayan 28 günlük hesap dönemi, yalnız kuluçka süresiyle aynı değildir.
Merkezî Kazakistan’da 2004’te yürütülen başka bir araştırmada, yavruların tam uçup erişkin gibi davranabildiği dönem gözlemle değerlendirildi. Yirmi altı yavru grubu için bu süre, yumurtadan çıktıktan sonra ortalama 29,3 gündü. Bu ölçüt, yalnız yuvadan çıkıp yerde yürümeye başlamaktan farklıdır.
Karıştırılabilecek Türler
1. Kızkuşu (Vanellus vanellus), ensesinden yükselen uzun ince ibiği ve ışıkta yeşil yansıyan koyu üst tarafıyla ayrılır. Kanadın dış bölümü geniş ve yuvarlaktır. Üreme giysili erkeğin yüzü ve boğazı daha çok siyah taşırken dişinin boğazında beyazlık ve koyu lekeler olabilir. Genç Kızkuşunun ibiği kısadır; üst tarafta açık kahverengi kenarlar görülür. Bu yüzden yalnız uzun ibiğin seçilememesi Sürmeli Kızkuşu kanıtı sayılmaz.
2. Ak Kuyruklu Kızkuşu (Vanellus leucurus), çok uzun sarı bacakları, daha sade yüzü ve beyaz kuyruğuyla ayrılır. Göğsü griye ve açık pembemsi tona çalabilir; alt gövdesi beyazdır. Dinlenirken siyah uçuş tüyleri beyaz kuyruğun bir kısmını örtebilir; siyah görülen her alanı kuyruk sanmamak gerekir. Gençte üst tarafın tüylerinde kahverengi ay biçimli işaretler bulunur. Erişkin erkek ve dişi aynı temel giysiyi taşır.
3. Mahmuzlu Kızkuşu (Vanellus spinosus), siyah başlığı, boğazı ve göğsü ile bunların yanındaki geniş beyaz yanak-boyun alanıyla daha keskin bir siyah-beyaz baş deseni taşır. Gençte siyah alanlar kahverengiye döner; üst tüylerin açık kenarları belirginleşir. Adındaki mahmuzu seçmeye çalışmak yerine görünür yüz ve göğüs işaretleri incelenir.
4. Gri Başlı Kızkuşu (Vanellus cinereus), erişkinde düz gri baş-boyun, sarı ve siyah uçlu gaga, uzun sarı bacaklar ve ince siyah göğüs bandıyla ayrılır. Gözü çevreleyen sarı halka da görülebilir. Gençte baş kahverengidir; göğüs bandı zayıf veya eksik olabilir. Uçuşta bu türün de kahverengi, beyaz ve siyah kanat alanları vardır; üç renkli bir kanat görmek yalnız Sürmeli Kızkuşuna özgü değildir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Siyah göğüs-karın alanının arkasında sıcak kestane alt karın belirir; kışta desen soluklaşır.
Üstten kahverengi örtüler, beyaz ikinciller ve siyah el telekleri belirgin bloklar oluşturur.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Oca
Kışlama. Kısa otlu tarla ve stepte karışık kızkuşu sürülerini araçtan veya sabit noktadan tarayın.
Şub
Kışlama. Kısa otlu tarla ve stepte karışık kızkuşu sürülerini araçtan veya sabit noktadan tarayın.
Mar
İlkbahar geçişi. Sonbahar ve ilkbaharda sürünün kenarındaki beyaz kaşlı, ince yapılı bireyleri arayın.
Nis
Kuzeye hareket. Sonbahar ve ilkbaharda sürünün kenarındaki beyaz kaşlı, ince yapılı bireyleri arayın.
May
Üreme alanlarında. Üreme bilgisi Orta Asya stepine aittir; Türkiye kaydı üreme kanıtı değildir.
Haz
Üreme alanlarında. Üreme bilgisi Orta Asya stepine aittir; Türkiye kaydı üreme kanıtı değildir.
Tem
Üreme alanlarında. Üreme bilgisi Orta Asya stepine aittir; Türkiye kaydı üreme kanıtı değildir.
Ağu
İlk dönüşler. Sonbahar ve ilkbaharda sürünün kenarındaki beyaz kaşlı, ince yapılı bireyleri arayın.
Eyl
Sonbahar geçişi. Sonbahar ve ilkbaharda sürünün kenarındaki beyaz kaşlı, ince yapılı bireyleri arayın.
Eki
Güçlü geçiş. Sonbahar ve ilkbaharda sürünün kenarındaki beyaz kaşlı, ince yapılı bireyleri arayın.
Kas
Kışlama. Kısa otlu tarla ve stepte karışık kızkuşu sürülerini araçtan veya sabit noktadan tarayın.
Ara
Kışlama. Kısa otlu tarla ve stepte karışık kızkuşu sürülerini araçtan veya sabit noktadan tarayın.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kısa otlu step ve tarla
Seyrek bitkili otlak, nadas ve düşük ürünlü açık tarım.
Sığ göl çevresi
Suya yakın kısa otlu düzlük ve çamurluk kenarı.
Sürü içinde ara
Kızkuşu ve yağmurcun sürülerini uzaktan sistemli tarayın.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kızkuşu
Vanellus vanellus- İbik
- Uzun
- Sırt
- Metalik yeşil
- Kaş
- Yok
Mahmuzlu Kızkuşu
Vanellus spinosus- Yüz
- Siyah-beyaz bloklu
- Kaş
- Yok
- Bacak
- Siyah
Ak Kuyruklu Kızkuşu
Vanellus leucurus- Baş
- Düz soluk
- Bacak
- Uzun sarı
- Kuyruk
- Tamamen beyaz
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Kazakistan ve güney Rusya stebiKısa otlu açık stepte sığ yer çukuru; Türkiye’de üremez.
- 2Az döşeli kazıntıKuru ot ve küçük bitki parçalarıyla seyrek döşenir.
- 3Genellikle 4 yumurtaZeytin-krem yumurtalar koyu benekli ve iyi kamufledir.
- 4Yaklaşık 22–25 günİki eş alanı savunur; yavrular çıktıktan kısa süre sonra yürür.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Sürmeli Kızkuşu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Yağmurcungiller (Charadriidae) — 18 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Sürmeli Kızkuşu
Geniş beyaz kaş koyu tepeyi çevreler ve ense arkasında birleşmeye yaklaşır.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
