kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek27–30 cm
dişi27–30 cm
Kanat Açıklığı
erkek70–76 cm
dişi70–76 cm
Ağırlığı
erkek223,8 g
dişi223,8 g

Tür Bilgisi

Türkçe Sürmeli Kızkuşu
İngilizce Sociable Lapwing
Bilimsel Vanellus gregarius
IUCN Durumu
CR • Kritik

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Sürmeli Kızkuşu, açık bozkırda yaşayan, başında ibik bulunmayan bir kızkuşudur. Kızkuşuna göre biraz daha küçük görünür; bacakları daha uzundur. Uzaktan düz kahverengi bir kuş gibi görünse de başı güçlü çizgiler taşır.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst tarafı zeytin tonlu kahverengidir; boğazı ve göğsü de kahverengiye çalar. Gaga siyahtır; gözler koyu kahverengi, ayaklar ve bacaklar siyaha yakındır. Gövdenin sıcak toprak rengiyle koyu bacakların karşıtlığı yerdeki görünümün önemli bir parçasıdır.

Üreme giysisinde koyu tepe ile gözün önünden ve arkasından geçen koyu çizgi, geniş açık kaşı belirginleştirir. Yanaklar kızıl kahverengiye çalar. Karnın üst bölümündeki siyah enine alanın altında kestane renkli bir bölüm vardır; karnın en altı ve kuyruğun altını örten tüyler beyazdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi, erkeğe benzer fakat özellikle karın rengi daha soluktur. Kış giysili erişkinin kaşı açık devetüyü rengindedir ve karnı daha açık görünür. Üreme giysisindeki siyah-kestane desenin yokluğu, bu nedenle tek başına genç veya dişi demek değildir.

Genç ve ilk kışındaki kuşun kanat üstünü örten tüyleri açık kenarlıdır; boyun ve göğüs belirgin kahverengi benekler taşır. Kış giysili erişkinin göğsünde ise daha hafif kahverengi lekelenme görülür.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta üstten bakıldığında kanadın ön iç bölümü bej, arka bölümü beyaz, dış bölümü siyahtır. Alttan kanat büyük ölçüde beyaz görünür; siyah dış uçuş tüyleri yine karşıtlık yaratır. Beyaz kuyruktaki siyah bant tam uçta değil, uçtan biraz içeridedir. Bant ortada daha geniştir ve en dış kuyruk tüylerine uzanmaz.

Uçuşu diğer kızkuşlarına göre genellikle daha yavaştır; kanatlarını düzenli ve ağır vuruşlarla çırpar. Yerdeki uzun bacaklı duruşundan farklı olarak, uçarken beyaz ve siyah kanat alanları çok daha dikkat çekici olur.

Ses ve Davranış

Üreme alanında art arda gelen kaba, sert çağrılar verir. Alarm sesi daha hızlı, yine sert bir dizi hâlinde duyulabilir.

Türkiye’de Ceylanpınar’da 12 Ekim 2007’de izlenen topluluk, yirmi–elli kuşluk alt gruplara ayrılıp yeniden birleşiyordu. Akşam yaklaşırken bu gruplar toplanıp geceyi geçirecekleri yerde hareketsiz kaldı. Böyle bir büyük topluluk bile gün boyunca tek ve sıkı bir kuş kümesi gibi davranmak zorunda değildir.

Yuva, çıplak ya da kısa bitkili zeminde açılmış sığ bir çukurdur. Döşemesiz kalabilir; bazen bitki parçaları, küçük taşlar ve çevreden toplanan ufak malzemeler içerir.

Kazakistan’daki 2005–2011 yuva verilerinde en sık yumurta sayısı dörttü. Başlangıç ve çıkış günleri yakından bilinen yirmi dört yuvada, son yumurta bırakıldıktan sonra başlayan kuluçka ortalama 25,4 gün sürdü. Bu araştırmanın yumurtlama ve kuluçkayı birlikte kapsayan 28 günlük hesap dönemi, yalnız kuluçka süresiyle aynı değildir.

Merkezî Kazakistan’da 2004’te yürütülen başka bir araştırmada, yavruların tam uçup erişkin gibi davranabildiği dönem gözlemle değerlendirildi. Yirmi altı yavru grubu için bu süre, yumurtadan çıktıktan sonra ortalama 29,3 gündü. Bu ölçüt, yalnız yuvadan çıkıp yerde yürümeye başlamaktan farklıdır.

Karıştırılabilecek Türler

1. Kızkuşu (Vanellus vanellus), ensesinden yükselen uzun ince ibiği ve ışıkta yeşil yansıyan koyu üst tarafıyla ayrılır. Kanadın dış bölümü geniş ve yuvarlaktır. Üreme giysili erkeğin yüzü ve boğazı daha çok siyah taşırken dişinin boğazında beyazlık ve koyu lekeler olabilir. Genç Kızkuşunun ibiği kısadır; üst tarafta açık kahverengi kenarlar görülür. Bu yüzden yalnız uzun ibiğin seçilememesi Sürmeli Kızkuşu kanıtı sayılmaz.

2. Ak Kuyruklu Kızkuşu (Vanellus leucurus), çok uzun sarı bacakları, daha sade yüzü ve beyaz kuyruğuyla ayrılır. Göğsü griye ve açık pembemsi tona çalabilir; alt gövdesi beyazdır. Dinlenirken siyah uçuş tüyleri beyaz kuyruğun bir kısmını örtebilir; siyah görülen her alanı kuyruk sanmamak gerekir. Gençte üst tarafın tüylerinde kahverengi ay biçimli işaretler bulunur. Erişkin erkek ve dişi aynı temel giysiyi taşır.

3. Mahmuzlu Kızkuşu (Vanellus spinosus), siyah başlığı, boğazı ve göğsü ile bunların yanındaki geniş beyaz yanak-boyun alanıyla daha keskin bir siyah-beyaz baş deseni taşır. Gençte siyah alanlar kahverengiye döner; üst tüylerin açık kenarları belirginleşir. Adındaki mahmuzu seçmeye çalışmak yerine görünür yüz ve göğüs işaretleri incelenir.

4. Gri Başlı Kızkuşu (Vanellus cinereus), erişkinde düz gri baş-boyun, sarı ve siyah uçlu gaga, uzun sarı bacaklar ve ince siyah göğüs bandıyla ayrılır. Gözü çevreleyen sarı halka da görülebilir. Gençte baş kahverengidir; göğüs bandı zayıf veya eksik olabilir. Uçuşta bu türün de kahverengi, beyaz ve siyah kanat alanları vardır; üç renkli bir kanat görmek yalnız Sürmeli Kızkuşuna özgü değildir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Sürmeli Kızkuşu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Beyaz kaş ve siyah tepe

Geniş beyaz kaş koyu tepeyi çevreler ve ense arkasında birleşmeye yaklaşır.

02
Üremede kestane karın

Siyah göğüs-karın alanının arkasında sıcak kestane alt karın belirir; kışta desen soluklaşır.

03
Üç renkli kanat deseni

Üstten kahverengi örtüler, beyaz ikinciller ve siyah el telekleri belirgin bloklar oluşturur.

Gözlem Noktaları

3.500 – 6.500 km
Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 3 Ağustos–Kasım & Mart–Mayıs

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Sürmeli Kızkuşu

Sociable Lapwing
Vanellus gregarius

Geniş beyaz kaş koyu tepeyi çevreler ve ense arkasında birleşmeye yaklaşır.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...