Soluk kum-boz giysi ve ince, düşük kontrastlı desen.
Çöl Çobanaldatanı
Caprimulgus aegyptius • Egyptian Nightjar
Çöl Çobanaldatanı
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Çöl Çobanaldatanı, uzun kanatlı ve çok soluk kum renkli bir gece kuşudur. Açık, düz, kumlu veya taşlı çöllerde yaşar. Uçarken Çobanaldatan erkeğindeki belirgin beyaz kanat lekelerini ve beyaz kuyruk köşelerini göstermez. Soluk görünüşü, uzun kanatları ve kesik kesik tekrarlanan kaba sesi birlikte değerlendirilir.
Egyptian Nightjar adı Caprimulgus aegyptius ile eşleşir. Çöl Çobanaldatanı bu taksonun atlasımızdaki Türkçe adıdır; Çobanaldatan Caprimulgus europaeus ayrı bir türdür.
Genel Görünüm ve Duruş
Sırtı boz-kum rengidir; ince kahverengi benekler ve kıvrımlı çizgiler taşır. Boğaz lekesi açık, alt tarafı ince bantlıdır. Bu desen kuş dinlenirken çevresine karışır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi benzer kum tonlarını taşır. Kaynakların kuyruk ucundaki küçük açık alanlara ilişkin ayrıntıları, Çobanaldatan erkeğinin geniş beyaz işaretleriyle karıştırılmamalıdır. Yalnız genel renge veya kısa bir uçuş görüntüsüne bakarak kesin eşey ve yaş tayini yapılmaz.
Uçuşta Görünüm
Uzun kanatlarla güçlü vuruşlar yapar ve arada süzülür. Beyaz kanat lekelerinin ve belirgin beyaz kuyruk köşelerinin yokluğu tanıda yararlıdır; ancak bu özellik tek başına yeterli değildir.
Ses ve Davranış
Şarkısı art arda gelen kaba, yuvarlanan “rrruu, rrruu, rrruu” notaları gibi duyulur. Yazılı ses taklidi yaklaşık bir anlatımdır; ritim ve sesin niteliği gerçek kayıttan karşılaştırılmalıdır.
Karıştırılabilecek Türler
Çobanaldatanın (Caprimulgus europaeus) giysisi genellikle daha koyu ve karmaşık desenlidir. Erişkin erkeğinin kanat uçlarında ve dış kuyruk köşelerinde belirgin beyazlık vardır; dişide bu beyazlar bulunmaz. Bu nedenle beyaz işaret taşımayan her çobanaldatanı Çöl Çobanaldatanı saymak yanlıştır. Genel renk, oranlar ve ses birlikte incelenmelidir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Dinlenirken uzun sivri kanat ve ince bantlı uzun kuyruk.
Erkekte küçük kanat lekesi; büyük beyaz kuyruk köşesi yok.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Düzenli kışçı varsaymayın.
Şubat
Gündüzleyen kuşu kaldırmayın.
Mart
Soluk giysiyi pozlamada yakmayın.
Nisan
Milleyha kaydını ülkeye genellemeyin.
Mayıs
Küçük kanat lekesini doğru açıda görün.
Haziran
Üreme kanıtı olmadan yuva yazmayın.
Temmuz
Çıplak zeminde mesafeyi koruyun.
Ağustos
Orta Asya takvimini kopyalamayın.
Eylül
Sesi ham kaydedin.
Ekim
Tek noktayı rota saymayın.
Kasım
Far altında tutmayın.
Aralık
Yem veya ışıkla çekmeyin.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kum ve çakıl çölü
Açık kuru zemin ve seyrek alçak çalı.
Tamarisk-saksaul
Kamuflajlı gündüzleme zemini ve kırık çalı örtüsü.
Gece beslenme açıklığı
Böcekçe zengin tarla veya su kenarı.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Çobanaldatan
Caprimulgus europaeus- Renk
- Daha koyu ve kontrastlı.
- Erkek
- Kanat ve kuyruk beyazı daha büyük.
- Ses
- Daha sürekli titreşimli şakıma.
Sykes Çobanaldatanı
Caprimulgus mahrattensis- Boy
- Daha küçük ve kısa kuyruklu.
- Kanat
- Uç ve desen oranı farklı.
- Ses
- Farklı ritim.
Nubian Çobanaldatanı
Caprimulgus nubicus- Boy
- Daha küçük.
- Renk
- Daha sıcak kızıl.
- İşaret
- Boğaz-kanat deseni farklı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1TürkiyeDoğrulanmış doğal üreme yok.
- 2Yuva yeriAçık kum veya seyrek çalılı kuru zemin.
- 3Yuva yapısıYuva yapılmaz; çıplak ya da çok sığ astarsız çukur.
- 4YumurtaTipik 2.
- 5KuluçkaBölgesel kaynaklarda 17–18 gün.
- 6YavruErken hareket eder; uçma süresi tür için güvenilir tek değerle verilmedi.
- 7EtikKuşu kaldırmayın, koordinatı açmayın, alarmda geri çekilin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Çöl Çobanaldatanı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çobanaldatangiller (Caprimulgidae) — 2 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Çöl Çobanaldatanı
Soluk kum-boz giysi ve ince, düşük kontrastlı desen.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
