kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek23 cm
dişi23 cm
Kanat Açıklığı
erkek—
dişi—
Ağırlığı
erkek53 g
dişi53 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Hurmayiyen
İngilizce İsim Hypocolius
Bilimsel İsim Hypocolius ampelinus
Takım Passeriformes
Familya
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Hurmayiyen (Hypocolius ampelinus; İngilizce Grey Hypocolius, ayrıca Hypocolius), soluk gri tüylü, ince gövdeli ve uzun kuyruklu bir ötücüdür. Cornell’in tanı hesabı kısa gagasını, ucunda siyah bant bulunan uzun kuyruğunu ve erkeğin siyah yüz maskesini birlikte vurgular. Kurak çalılıklar, çöl ve bunların çevresindeki tarım alanlarında görülebilir.

Erkeğin alt tarafı sırttan daha açıktır; soluk gri, açık devetüyü veya beyazımsı görünebilir. Gözleri koyu kahverengi, gagası siyahımsı ve dipte daha açıktır. Bacakları sarımsı ten rengi ile saman sarısı arasında değişir.

Genel Görünüm ve Duruş

İnce gövdesine oranla kısa gagası ve uzun kuyruğu dikkat çeker. Cornell’in uzman tanı hesabı, açık gri kuşu bu üç özellikle tarif eder. Çoğunlukla küçük gruplar halinde, meyveli ağaç ve çalıların arasında görülür.

Baş ve ense tüylerinin duruşu da görünüşü değiştirir. Grimmett ve Inskipp’lerin uzman rehberi, heyecanlandığında veya alarmda ense tüylerini kaldırdığını anlatır. Çalının tepesine konup uzun süre hareketsiz kalabilir. Bu ense kabarıklığı, İpekkuyruğun uzun tepeliğinden farklıdır. Aynı rehber, ağaç ve çalı içinde dallar arasında sıçrayarak ve tırmanır gibi ilerlediğini anlatır. Gövdesini küçük destekler arasında taşıyarak meyveye ulaşması, uçarken görülen güçlü kanat vuruşlarından farklı bir harekettir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişide erkeğin siyah maskesi yoktur. Üst taraf daha donuk gri-kahverengi, boğaz krem rengidir. Kanat tüylerindeki beyaz uçlar dar, kuyruktaki koyu uç bandı daha belirsizdir. Dolayısıyla maskesiz bir birey, erkek resmiyle uyuşmuyor diye elenmemelidir.

Gençler açık kum kahverengisidir; kuyruk ucunda hafif koyuluk, alt gaganın dibinde ten rengi görülebilir. 2014 Kuveyt gözleminde kısa kuyruklu yavru, kanatlarını titreterek erişkini izlemiş ve besin istemiştir.

Uçuşta Görünüm

Uçuş güçlü ve hemen hemen doğrudandır. Uzun kuyruk hafifçe aşağı yukarı oynarken gövde görece sabit kalır. Kanat açılınca siyah tüylerdeki beyaz uçlar ve koyu kuyruk ucu seçilir.

Güçlü uçuşunda hızlı kanat vuruşları görülebilir. Grimmett ve Inskipp’lerin rehberi, zaman zaman dalar gibi süzüldüğünü veya yüksekte daire çizdiğini de belirtir. Bu davranış, olağan ilerleyişinin doğrudan olmasına aykırı değildir; kuş her uçuş boyunca aynı hareketi sürdürmek zorunda değildir.

Ses ve Davranış

Uzman tür kaynağı ana çağrıyı, son iki hecesi alçalan melodik bir “tre-tur-tur” olarak betimler; kısa bir “vii-u” da duyulabilir. Kur sırasında güçlü ve kesintisiz bir “kirrr” sesi çıkarabilir. Rahatsız edildiğinde sık çalıya sığınıp hareketsiz kalabilir. Özellikle kışın toplu geceleme yapar.

Suudi Arabistan için hazırlanmış uzman rehber, sakin kuşun çalının tepesinde açıkta durabildiğini, ürktüğünde ise hızla örtüye girdiğini anlatır. Uçuşu yüksekte ve doğrudandır; ürktüğünde hızla alçalarak bitkilere yönelebilir. Sığınağa yaklaşırken kuyruk ve kanatlarını yelpaze gibi açıp son anda yavaşlayabilir. Aynı hesapta uçarken ve geceleme yerinde sesli, beslenirken daha sessiz olduğu belirtilir. Suudi Arabistan’daki kış sürülerinde, mevsimin sonuna doğru çiftler belirginleşir; üreme yaklaşırken ötebilir ve gösteri yapabilirler.

Yuva dallarla desteklenen açık bir çanaktır. Kuveyt’te 2014’te incelenen bir yuva, ılgın ağacında yaklaşık 2,5 m yüksekteydi; içi tüy ve ılgın yapraklarıyla döşenmişti. İran’ın Huzistan bölgesindeki 2011 araştırmasında yumurtlamanın tamamlandığı yuvalarda 3–5 yumurta vardı. 2019’daki İngilizce yayın, aynı bölgedeki önceki çalışmadan kuluçka ortalamasını 15 gün olarak aktarır. Bu süre yeni Kuveyt gözleminde ölçülmüş değildir; bütün yuvaların aynı günde açıldığı anlamına gelmez.

Kuveyt’te 2014’te izlenen yuvalı çiftte ebeveynler yuvaya yakın kalıp alanı korumuştur. Yakına başka bir kuş geldiğinde erişkinlerden biri ona yönelerek seslenmiş; uzaklaşana kadar izlemiştir. Ebeveynler kuluçkaya sırayla yatmış, yuvadaki üç yavruya böcek taşımıştır.

Karıştırılabilecek Türler

İpekkuyruk Bombycilla garrulus da maskeli ve yumuşak tüylüdür. Ancak belirgin tepeliği, sarı kuyruk ucu ve kanadındaki sarı-beyaz işaretlerle ayrılır; erişkinlerin bazı kanat tüylerinde kırmızı uçlar da bulunur. Hurmayiyen’in uzun kuyruğundaki koyu uç, İpekkuyruğun sarı uçlu kısa kuyruğuyla karıştırılmamalıdır.

Genç İpekkuyrukta tepelik daha kısa, yüz maskesi daha dar ve alt taraf kahverengi çizgili olabilir. Boğazı erişkindeki gibi siyah olmayıp beyazdır; kanat ve kuyruktaki sarı alanlar da daha dardır. Bu yaş farkı nedeniyle erişkin İpekkuyruktaki bütün süsleri gençte aramak doğru değildir. Yine de İpekkuyruğun sarı uçlu kısa kuyruğu, Hurmayiyenin uzun ve koyu uçlu kuyruğundan farklıdır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Hurmayiyen saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Erkekte maskeyi doğrula

Siyah maske gözden enseye uzanır; gövde ipeksi gridir.

02
Uzun kare kuyruğu kontrol et

Kuyruk gövdeye göre uzun, ucu siyah bantlı ve kareye yakındır.

03
Üstten siyah-beyaz eli ara

Erkeğin siyah dış kanadında kalın beyaz telek uçları açılır.

Hypocolius — 1 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Türkiye rotası bilinmiyor

İki tarihsel olay düzenli geçit, kışlama veya üreme kanıtı değildir; ülke rotası çizilmez.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 0 1986 ve Kasım 2002 tarihsel serseri kayıtları; düzenli dönem yok

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Hurmayiyen

Hypocolius
Hypocolius ampelinus

Siyah maske gözden enseye uzanır; gövde ipeksi gridir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...