kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek23–24 cm
dişi23–24 cm
Kanat Açıklığı
erkek38–42 cm
dişi38–42 cm
Ağırlığı
erkek90–129 g
dişi91–126 g

Tür Bilgisi

Türkçe Boğmaklı Ardıç
İngilizce Ring Ouzel
Bilimsel Turdus torquatus
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Bilimsel adı Turdus torquatus, İngilizce adı Ring Ouzel’dir. Boğmaklı Ardıç, koyu gövdesi üzerindeki açık renkli göğüs hilali ve kanat tüylerinin soluk kenarlarıyla dikkati çeker. Hilal, boynu çepeçevre saran bir halka değildir. Erişkin erkekte parlak beyaz olan bu alan, dişide daha soluk görünür. Sonbahar ve kıştaki genç kuşlarda çok silik olabileceği için hilali görememek türü tek başına dışlamaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Karatavuk boyutlarında bir ardıçtır. Kanatlarda gümüşümsü bir panel, gövdenin alt tarafında ise açık tüy kenarlarının oluşturduğu pullu görünüm seçilebilir. Yeni tüylerin açık kenarları aşındıkça bu görünüm zayıflar. Ürkek davranabilir; kendisine yaklaşıldığında örtüye çekilmesi veya yamacın daha uzak bir bölümüne uçması olağandır.

Gövdenin pullu görünümü alt türler arasında değişir. Andy Stoddart’ın 2015 uzman incelemesi, kuzeydeki torquatus kuşlarında alt taraf tüylerini daha çok koyu, beyaz kenarlarını ince olarak anlatır. Alpestris kuşlarında beyaz kenar daha geniş olabilir; bazı tüylerde koyu bölüm yalnız uca yakın bir şerit halinde kalır. Böylece tek tek tüylerin biçimi gövdenin uzaktan ne kadar açık göründüğünü değiştirir. İnceleme, iki topluluğun görünüşlerinde örtüşme bulunduğunu da gösterir. Kanadın açık alanı bir kuşta beklenenden daha geniş olabilir; alt tür adı yalnız “çok beyaz kanatlı” görünmesine göre verilmez.

Aynı incelemenin üç alt türü karşılaştıran tablosunda amicorum kuşlarının göğüs hilali daha geniş ve derin, kanatlarının açık görünümü belirgin olarak anlatılır. Bu görünüm güçlü pullu karın deseniyle aynı özellik değildir: amicorum için karındaki pulluluk daha zayıf veya orta düzeyde verilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme giysisindeki erişkin erkek siyah, göğüs hilali temiz beyazdır. Dişi daha kahverengi, hilali kirli beyaz veya kahverengimsi kremdir; bazı erişkin dişiler erkeğe çok benzeyebilir. Erkeğin gagası üremede sarı ve koyu uçlu, kışın koyu ve sarımsı uçludur. Kışın tüy kenarları da grileşir. Yalnız koyuluk veya gaga rengiyle her kuşun eşeyi belirlenemez.

Genç kuşun tüy uçlarında açık lekeler bulunur. İlk sonbahardaki dişilerde göğüs hilali belirsiz olabilir, hatta hiç görünmeyebilir. Henüz gençlik giysisini taşıyan kuşların eşeyi görünüşten güvenilir biçimde belirlenemez. Uzmanlar ilk yıl kuşlarını değerlendirirken kanattaki eski ve yeni tüylerin sınırı gibi ayrıntıları da kullanır; uzaktaki bir kuşun pullu görünümüne bakarak kesin yaş vermek doğru değildir.

Roy Slaterus’un Avrupa topluluklarını ele alan 2022 tanı incelemesine göre erişkinler yaz sonunda bütün tüylerini yeniler. Gençler ise ilk tüy değişiminde gövdenin ve kanat üstündeki bazı kısa tüylerin bir bölümünü yeniler; uzun uçuş ve kuyruk tüylerini o sırada değiştirmez. Kışın üreme öncesi ayrı bir tüy yenilemesi bulunmaz. Bu nedenle ilkbaharda tüylerin solmuş ve aşınmış, açık kenarların da azalmış olması beklenebilir.

Ermenistan için hazırlanmış uzman saha rehberi, oradaki amicorum erkeğini kahverengimsi siyah ve temiz beyaz göğüs bantlı anlatır. Dişinin göğüs bandı daha ince pullu, gövde tüylerinin kenarları açık grimsi olabilir. Üreme dışı giyside alt tarafta çok sayıda açık tüy kenarı ve göğüs bandı üzerinde koyu çizgiler tarif edilir. Genç kuş daha kahverengi, daha yoğun açık lekeli ve çizgilidir.

Uçuşta Görünüm

Uçarken kanat tüylerinin açık kenarları koyu gövdeyle karşıtlık oluşturur. Kuş uzaklaşırken göğüs hilali görüşten çıkabileceği için yalnız bu lekeye bağlı bir uçuş teşhisi yanıltabilir.

Ses ve Davranış

Ötüşü kısa, sade ve tekrarlanan ezgilerden oluşur. Sert, art arda gelen “tak-tak-tak” sesleri ile vızıltılı çağrıları da duyulabilir.

Ermenistan rehberi kuşun çalıların veya kayaların üstüne konabildiğini, ürkek olduğu için yaklaşılmasının güç olduğunu belirtir. Sonbaharda ise toplu bulunma eğilimi anlatılır.

BTO’nun Britanya ve İrlanda kuşlarını ele alan, el kitaplarına dayalı uzman derlemesinde tipik yumurta sayısı dörttür. Slovakya’nın Batı Karpatları’nda Mayıs 1985–Temmuz 1989 arasında izlenen 38 tamamlanmış yumurta grubunda üç ile altı yumurta kaydedilmiş, en sık dört yumurta görülmüştür. Aynı araştırmada 14 yuvada kuluçka 13–15 gün, 13 yuvada yavruların yuvada kalışı 11–15 gün sürmüştür. Kısa kalışların dış rahatsızlıklarla ilişkili olduğu belirtilir; bu süre tam bağımsızlığa erişme yaşı değildir.

Yuva çanak biçimindedir. Birleşik Krallık’tan incelenen yuvalarda dış bitkisel bölüm, bitkilerle karışmış çamurlu bir iç çanak ve daha ince malzemeden döşeme bulunmuştur.

Karıştırılabilecek Türler

Karatavuk (Turdus merula; Eurasian Blackbird), özellikle göğüs hilali silik Boğmaklı Ardıçlarla karışabilir. Erişkin erkekte sarı gaga ve göz çevresiyle birlikte daha düz siyah görünüm vardır. Dişi ve gençler kahverengi olabilir. Boğmaklı Ardıcın açık renkli kanat tüyü kenarları da karşılaştırılmalıdır.

Gökardıç (Monticola solitarius; Blue Rock Thrush) dişisi de benzer boyda ve koyu renktedir. Alt tarafındaki ince enine çizgiler incelenmelidir. Boğmaklı Ardıçla ayrımda yalnız koyuluğa değil, kanat tüyü kenarları ile gövdenin bütün desenine bakılır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Boğmaklı Ardıç saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Göğüs hilali

Erkekte beyaz, dişide kirli krem; ensede halka değil.

02
Gümüşü kanat

Açık tüy kenarları koyu gövdede panel yapar.

03
Pullu gövde

Açık tüy uçları yaş ve aşınmayla değişir.

Dağılım Haritası

Doğrulanmış kayıtlar
Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 24 İlkbahar ve güz geçişi

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Boğmaklı Ardıç

Ring Ouzel
Turdus torquatus

Erkekte beyaz, dişide kirli krem; ensede halka değil.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...