
Ak Kanatlı Kadife Ördek
Beyaz iç uçuş tüylerini baş ve gaga profiliyle birlikte kontrol edin.
Biyolojik Bilgiler
Boyu
Kanat Uzunluğu
Ortak tür değeri
Ağırlığı
Doğal Yayılışında Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Tek işaretle karar vermeUçuşta belirgin, su üstünde saklanabilir.
Gaga dibindeki kabarıklığı değerlendirin.
Erkekte geriye kıvrılan beyaz işaret vardır.
Erkek–dişi karşılaştır

DişiErkekErkek siyahımsı ve belirgin göz işaretli; dişi ve gençler kahverengi, yüz açıklıkları değişkendir.
Doğal yayılışında nerede aranır?
Kışın kıyıdaki karışık deniz ördeği sürülerini; göçte büyük iç gölleri tarayın.
Redberry Gölü’nde 2000–2001 yuvalamaya başlangıç Haziran–Temmuz’da kaydedildi; bütün yayılış için tek aylık takvim değildir.
Yuva, Yumurta ve Kuluçka
Sık örtü altında yerde yuva; genellikle 9–10 yumurta. Dişi 25–30 gün kuluçkaya yatar.
Kurda ince ıslık; dişide kalın, pürüzlü sıkıntı çağrısı. Kanat ıslığı mekanik sestir.
Sessizce izleyin; erişkinlerle yavruların arasına girmeyin, yuva örtüsünü bozmayın.
Tür Bilgisi
Hızlı Tanı
Koyu renkli bu deniz ördeğinde, kanadın iç bölümündeki beyaz uçuş tüyleri en yararlı başlangıç işaretidir. Erkeğin göz çevresindeki beyazlık geriye ve yukarı kıvrılır; gaganın dip kısmı kabarıktır. Beyaz kanat alanı su üstünde saklanabildiğinden, görünmemesi tek başına türü dışlamaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövde dolgun, boyun kalın, baş ağır görünümlüdür. Alın ve kalın gaganın oluşturduğu profil dikkat çeker. Kuyruk suyun üstüne doğru kaldırılabilir. Tüylerdeki beyazlığın yerini, baş profilini ve gagayı birlikte değerlendirmek gerekir.
İskoçya’da 2011’de gözlenen genç erkek üzerine yayımlanan inceleme, alın ve gaga kabarıklıklarının oluşturduğu iki basamaklı profile ve gagadaki soluk alanın burun deliği çevresindeki sınırına dikkat çeker. Yaş ve eşey bu işaretlerin görünümünü değiştirir; uzaktaki dişi ya da genç kuşta tek gaga rengiyle kesin sonuca gidilmemelidir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkek siyahımsı; gagasının uç tarafı turuncu, dip bölgesi siyahtır. Dişi ve genç kuşlar kahverengidir; yüzlerinde değişen açıklıkta soluk alanlar, koyu gaga ve daha açık karın görülebilir. Genç erkek, erişkin erkeğin gösterişli göz işaretini ve gaga kabarıklığını henüz taşımayabilir.
Erkeğin ayakları parlak turuncu-kırmızıdır; siyah yüz tüyleri gaganın üzerine ilerler. Dişi ve gençlerde yüz açıklıkları genellikle iki soluk leke oluşturur.
İskoçya’nın Blackdog kıyısında 11 Haziran 2011’de bulunan ikinci takvim yılındaki erkeğin karnı geniş ölçüde beyaz, gaga rengi ve göz beyazlığı sönüktü. Aynı ilkbaharda Kanada’nın Point Pelee alanındaki bir genç erkekte göz beyazlığı daha genişti; aynı yaştaki görünüş değişebilir.
Uçuşta Görünüm
Her iki eşeyde beyaz iç uçuş tüyleri açık kanatta belirgindir. Audubon rehberi, kıyıdaki sürülerin denize yakın, uzun ve dalgalanan sıralarla uçabildiğini; kara üzerinden göçte daha yükseğe çıkabildiğini belirtir. Uçuş biçimi tek başına teşhis sağlamaz.
Kışlama alanındaki kur uçuşlarında birkaç erkek ve en az bir dişi dik biçimde yükselir; ardından kuyruklar açılıp ayaklar yana yayılarak birlikte suya doğru dalışa geçilir. Bazı erkekler bu inişte ters döner. Bu gösteri, sürünün olağan göç uçuşuyla aynı hareket dizisi değildir.
Ses ve Davranış
Denizde çoğunlukla sessizdir. Güçlü kur gösterileri sırasında iki eşeyde de ince ıslık duyulabilir; dişinin sıkıntı sesi daha kalın ve pürüzlü bir “kaak-kaak-kaak” dizisidir. Uçuş sırasında kanatlardan gelen ıslık benzeri ses, ağızdan çıkan çağrıyla karıştırılmamalıdır. Kışın başka deniz ördekleriyle karışık sürüler oluşturabilir.
Su üstündeki gösterilerde erkek boynunu yukarı ve öne uzatabilir ya da doğrulup gagasını kaldırabilir. İlgilenen dişi gagasını suya daldırarak içme hareketi yapabilir veya hızla birkaç kez kaldırabilir.
Karıştırılabilecek Türler
Yamalı Ördek (Melanitta perspicillata; Surf Scoter) erkeğinin alın üstünde ve ensesinde belirgin beyaz alanlar vardır. Gagası turuncu, beyaz ve siyah desenlidir; beyazlığın başta bulunması, Ak Kanatlının beyaz kanat alanıyla karıştırılmamalıdır. Yamalı dişisi de koyu kahverengi ve yüzünde iki açık lekeli olabilir. Bu nedenle “kahverengi kuşta iki yüz lekesi” ayrımı tek başına yeterli değildir. Yamalı dişisinin tepesi daha koyu görünür ve beyaz kanat alanı yoktur. Kanatlar açıkken bu fark değerlidir; su üstünde Ak Kanatlının beyazlığının saklanabileceği unutulmamalıdır. Kalın boyun ve iri gaga iki türde de bulunduğundan, yalnız genel irilik izlenimiyle karar verilmez.
Amerika Kara Ördeği (Melanitta americana; Black Scoter), daha yuvarlak başlı ve kısa kuyrukludur. Erişkin erkek, gaga dibindeki sarı-turuncu kabarıklık dışında siyahtır; Ak Kanatlının göz arkasındaki beyaz işaretini taşımaz. Dişi ve gençlerin koyu başlığı ile belirgin açık yanağı, Ak Kanatlının daha lekeli yüzünden farklı bir görünüm oluşturur. Amerika Kara Ördeği’nde de beyaz kanat alanı bulunmaz. Baş deseni, gaga ve açık kanat birlikte kontrol edilmelidir.
Kadife Ördek (Melanitta fusca; Velvet Scoter) ve Stejneger Ördeği (M. stejnegeri; Stejneger’s Scoter) de beyaz kanat alanı taşır. Gibbins’in genç erkek karşılaştırmasında Kadifenin alın-gaga geçişi düzgün, içbükeydir; sarımsı gaga alanı burun deliği gerisine yuvarlakça uzanır. Ak Kanatlıda pembemsi alan burun deliği çevresinde daha sınırlıdır. Stejneger’in pembemsi gagası uçta incelir, başı Yamalıyı andırır. Bu ayrımlar dişilere değişmez anahtar olarak uygulanmaz.
Dünya Yayılışı
Kuzey Amerika türüdür; Alaska’dan Kanada’nın iç ve kuzey kesimlerine, Hudson Körfezi çevresine uzanan üreme alanları vardır. Kışın hem Büyük Okyanus hem Atlas Okyanusu kıyılarında bulunur. Avrupa ve doğu Asya’daki benzer ördeklerin geniş yayılışı bu türün doğal yayılışı olarak gösterilmemelidir.
Doğal Yayılışındaki Durumu
Kıyılarla sınırlı değildir: Büyük Göller’de küçük bir kışlama nüfusu bulunur. Nebraska’nın uzman kayıt derlemesi, iç kesimlerde özellikle sonbahar geçişini belgeler. Bir gölde birkaç kış kaydının olması, bütün iç göllerin düzenli kışlama alanı olduğu anlamına gelmez.
Göç Yolculuğu
Kuzey Amerika’nın doğusunda yapılan 2018 tarihli araştırmada, ABD ve Kanada’da yakalanan 52 erişkin dişi uydu vericileriyle iki yıla kadar izlendi. Kuşların çoğu Nova Scotia ile güney New England arasında, bir kısmı Ontario Gölü’nde kışladı; üreme alanları Québec’ten Kuzeybatı Toprakları’na uzanıyordu. James Körfezi ve St. Lawrence haliçi önemli tüy değiştirme alanlarıydı. Sonuçlar doğuda örneklenen erişkin dişilere aittir; batıdaki bütün kuşlara aynı rota verilmez.
Üreme Alanı
Üreme döneminde kuzey iğne yapraklı orman kuşağındaki göl ve göletleri, yakınlarındaki yoğun çalılıklarla birlikte kullanır; tundrada daha seyrektir. Kanada’nın Saskatchewan eyaletindeki Redberry Gölü’nde 2000–2001 araştırması, 198 yuvanın hemen tamamını adalarda bulmuştur. Bu yerel sonuç, türün yalnız adalarda yuvaladığı şeklinde genellenemez.
Yuva Yeri
Dişi yerde, sık bitki örtüsü altındaki bir çukuru ot, ince dal ve kendi hav tüyleriyle döşer. Audubon uzman rehberinde çoğunlukla 9–10 yumurta ve dişinin yürüttüğü 25–30 günlük kuluçka verilir. Yavrular çıktıktan kısa süre sonra yuvadan ayrılır; dişi korur, yavrular kendi besinini alır. İlk uçuş yaşı kaynakta belirsiz olduğundan kesin bir süre verilmez. Yuvalama örtüsüne girilmemeli, dişi ile yavruların arasına geçilmemelidir.
Günlük Alan Kullanımı
Kışın kumlu veya taşlı tabana sahip kıyı suları ve körfezleri kullanır; bazı bireyler büyük tatlı su alanlarında kalır. Üreme sonrası tüy değiştirme, üreme gölünde ya da daha büyük göl, akarsu ve deniz alanlarında gerçekleşebilir. Yılın her döneminde aynı küçük habitat parçasını kullandığı varsayılmamalıdır.
Ne Yer?
Denizde başlıca çift kabuklu yumuşakçaları yer; kabuklular, su böcekleri ve az miktarda balık da besinleri arasındadır. Tatlı sudaki üreme döneminde kabuklular ve böcekler önem kazanır. Kanada’nın Britanya Kolumbiyası kıyısındaki Baynes Sound araştırması, ilkbaharda ringa yumurtalarının geçici ve bol bir besin olabildiğini göstermiştir.
Nasıl Beslenir?
Dalarak dipteki avı gagasıyla alır; bağlı duran kabukluları koparabilir. Baynes Sound’da kışın çift kabuklularla, ringa yumurtlaması sırasında yumurtalarla beslenen ördeklerin dalışları radyo izlemeyle karşılaştırılmıştır. Yumurta döneminde su altında geçirilen toplam beslenme zamanı ve dalış sıklığı azalmıştır. Bu sonuç yerel, mevsimsel besin bolluğuna aittir; yıl boyunca daha az dalması gerektiği anlamına gelmez.
Eski Bilimsel Adları Okurken
Kuzey Amerika araştırmalarında Melanitta fusca veya M. fusca deglandi adı sık görülür. Güncel taksonomide Ak Kanatlı Kadife Ördek M. deglandi, Kadife Ördek M. fusca ve Stejneger’s Scoter M. stejnegeri ayrı türlerdir. Eski bir makalenin günümüzde hangi türe karşılık geldiğini anlamak için çalışma yeri ve incelenen nüfus birlikte kontrol edilmelidir.
Yavruların İlk Günleri
Redberry Gölü’nde, Kanada’da 2000–2001’de işaretlenmiş 94 dişi ve 664 yavru üzerinden yapılan araştırma, yavru kayıplarının özellikle çıkıştan sonraki ilk günlerde yoğunlaştığını buldu. Olumlu hava koşulları, daha büyük ilk yavru grubu ve yavrunun başlangıç durumu daha yüksek sağkalımla ilişkiliydi. Araştırmacılar martıların yavruları avlamasını önemli bir olası etken saydı; bütün kayıpların nedeni doğrudan kanıtlanmış değildi. Bu iki yıllık yerel sonuçlar güncel küresel sağkalım oranı değildir.
Gizlenen Yuvanın Önemi
Aynı göldeki 2000–2001 yuva araştırması, başarılı yuvaların daha iyi gizlendiğini saptadı. Tarihsel yuva başarısı karşılaştırmalarında arama zamanının ve yönteminin de sonucu etkileyebileceği özellikle belirtildi. Daha az yuva bulmak ile gerçekten daha az kuş bulunması aynı ölçüm değildir.
