
Ak Gözlü Yaprakkarıştıran
Beyaz boğaz, açık iris ve kızıl kuyruğu Atlantik Ormanı yayılışıyla birlikte değerlendirin.
Biyolojik Bilgiler
Boyu
Ortak tür değeri
Kanat Uzunluğu
Ortak tür değeri
Ağırlığı
Ortak tür değeri
Doğal Yayılışında Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Tek işaretle karar vermeKısa görüşte gözden daha belirgin olabilir.
Diğer işaretlerle birlikte kontrol edin.
Asılı kuru yaprak birikimlerinde besin arar.
Erkek–dişi karşılaştır

DişiErkekEşeyler benzer görünür. Genç daha koyu yanlı ve daha az desenli olabilir.
Doğal yayılışında nerede aranır?
Doğu Brezilya, doğu Paraguay ve Misiones’te nemli ormanın alt tabakasını izleyin; asılı kuru yaprak birikimlerine dikkat edin.
Yerleşiktir. Minas Gerais’te eylül–aralık üreme işaretleri kaydedilmiştir; bütün yayılışı kapsayan aylık takvim doğrulanmadı.
Yuva, Yumurta ve Kuluçka
Toprak şev tünelinin sonunda sığ çanak; güney formunda üç–dört beyaz yumurta. Kuluçka ve yuvada kalış süreleri doğrulanmadı.
Hızlı, tekrarlanan çift heceli diziler ve kısa sert çağrılar; bölgesel değişim bulunabilir.
Sessizce izleyin; erişkinlerle yavruların arasına girmeyin, yuva örtüsünü bozmayın.
Tür Bilgisi
Hızlı Tanı
Ak Gözlü Yaprakkarıştıran, Güney Amerika’nın Atlantik Ormanı kuşağında yaşayan, sıcak kahverengi üst taraflı bir orman kuşudur. Kızıl kuyruk, beyaz boğaz ve açık renk iris birlikte değerlendirilir. Adındaki göze rağmen, yapraklar arasındaki kısa bir görüşte beyaz boğaz daha belirgin olabilir.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş ve sırt koyu kızıl kahverengidir; tepedeki ince kızıl çizgiler yakından seçilebilir. Kuyruk sokumu ve kuyruk daha güçlü kızıl ton taşır. Beyaz boğaz göğsün açık orta bölümüne geçer; göğüs yanları ve böğürler daha sıcak, toprak sarısı kahverengidir. Gaga üstte koyu, altta daha açık, bacaklar gridir.
Güneyde yaygın sulphurascens formunun sırtı ve kuyruğu genellikle daha soluk, yanları daha az kızıldır. Bölgesel renk farkları erkek–dişi ayrımı olarak kullanılmaz. Gölgede renkler donuklaşabileceğinden kuyruk, boğaz ve göz farklı açılardan görülmeye çalışılmalıdır.
Yakından bakıldığında gaga ile göz arasındaki alan kızıl kahverengi ve açık sarımsı tüylerle kırçıllıdır. Beyazlık yalnız boğazın ortasında kalmaz; alt yanağa ve boynun yanlarına da uzanır. Kuyruk ucu hafif yuvarlaktır; tek tek kuyruk tüylerinin uçları çoğunlukla yuvarlak, çok az sivridir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi benzer görünür. Gençlerin tepe ve sırtı daha az desenli, tepe tüyleri daha kısa, yanları daha koyu kahverengidir; göğüs ve karın da biraz daha koyu olabilir. Bu farklılıklar kesin bir aylık yaş anahtarı oluşturmaz.
Uçuşta Görünüm
Bir daldan diğerine geçen kuşta kızıl kuyruk fark edilebilir; ancak bu renk birçok orman kuşunda bulunur. Uçarken görülen tek bir renk parçasıyla kesin tanı konmaz. Yeniden konan kuşta beyaz boğaz, açık iris ve kahverengi üst taraf birlikte kontrol edilir.
Ses ve Davranış
Yüksek sesli, hızlı ve tekrarlanan çift heceli diziler çıkarır; kısa, sert çağrıları da vardır. Yazıyla aktarılan heceler yaklaşık bir hatırlatmadır. Alt türler arasında ses farklılıkları bulunabildiğinden tek bir kayıt bütün yayılış için değişmez örnek sayılmaz.
Adını taşıyan formun hızlı ötüşü “ki-di” veya “tu-vut” gibi ikili duyulan, gıcırtılı notalardan oluşur. Güneydeki sulphurascens için iki ile on iki çift notalı diziler tarif edilir. Ayrıca tek “kvek” ve ikili “kvek-kva” çağrıları vardır. Çift heceli kısa çağrı ile hızlı ötüş dizisi aynı ses kalıbı değildir; benzer türlerle karşılaştırırken dizinin hızını ve notaların tek tek niteliğini dinlemek gerekir.
Brezilya’nın São Paulo eyaletindeki Juréia-Itatins ormanında, 2005 yılı boyunca yapılan araştırmada bu tür, başka kuşlarla karışık topluluk içindeyken ağaçlar üzerinde yetişen bitkileri daha sık incelemiştir. Araştırma, topluluk birlikteliği ile bu beslenme yüzeylerinin kullanımı arasında ilişki bulmuştur; kuşların birbirini mutlaka beslediğini veya av miktarının doğrudan arttığını göstermez. Araştırmacıların önerdiği, topluluğun sağladığı olası güvenliğin daha uzun incelemeye fırsat vermesi açıklaması ise ayrıca sınanması gereken bir varsayımdır.
Arjantin’in Misiones bölgesinde incelenen yuvalarda çiftin üyeleri hem olağan ötüşü hem kısa temas seslerini kullanarak iletişimi sürdürmüştür. Bir erişkin tünele girdiğinde diğeri sık sık giriş yakınında kalmıştır. Bu doğrudan gözlem çiftin yuva çevresindeki davranışını açıklar; dışarıda kalan kuşun eşeyini veya kuluçkadaki payını tek başına belirlemez.
Karıştırılabilecek Türler
1. Pernambuko Yaprakkarıştıranı (Automolus lammi): En yararlı fark ötüştedir. Pernambuko’nun notaları daha yavaş, uzun ve pürüzlü duyulur; Ak Gözlü’nün sıkışık çift notalı dizisi daha hızlıdır. Pernambuko’da boğazla göğüs arasındaki sınır daha keskin, böğürler ve alt karın biraz daha kahverengi ve daha az kızıl olabilir. Ancak sırt, kuyruk ve boğaz renginden ileri sürülen bazı ayrımlar müze örneklerinde doğrulanmamıştır. Tek “kvek” veya ikili “kvek-kva” çağrıları çok benzer olduğundan, yalnız kısa bir çağrıyla karar verilmez. Bu ince ayrımda yer bilgisi ve mümkünse tam ötüş dizisi özellikle önemlidir.
2. Zeytin Sırtlı Yaprakkarıştıran (Automolus infuscatus): Amazon kuşağındaki bu benzer kuşun doğal yayılışı ayrıdır. Beyaz boğaz ve kızıl kuyruk iki türde de bulunur; Zeytin Sırtlı’nın irisi kahverengi veya ela, üst tarafı genel olarak daha zeytin kahverengisidir. Bununla birlikte alt türleri aynı değildir: badius’un sırtı belirgin kızıl kahverengi olabilir. Dolayısıyla yalnız “kızıl kuş” izlenimi güvenilir ayrım sağlamaz. Ötüşü hızlı, hafif alçalan, takırtı gibi bir dizidir; Ak Gözlü’nün çift notalı yapısıyla karşılaştırılır. Önce gözlemin Atlantik Ormanı’nda mı, Amazon kuşağında mı yapıldığı belirlenmelidir.
3. Beyaz Halkalı Yaprakkarıştıran (Anabazenops fuscus): Güneydoğu Brezilya’nın ormanlarında bu tür de kahverengi üst tarafı ve kızıl kuyruğuyla benzer bir izlenim verebilir. Fakat geniş beyaz kaşı ve boynun çevresine uzanan beyaz yakası çok daha belirgindir. İrisi koyu kahverengi veya koyu kızıl kahverengi, gagası daha iri ve kama biçimindedir. Ak Gözlü’de beyazlık boğaz ve boyun yanlarında görülür; böyle geniş beyaz bir kaş bulunmaz. Beyaz Halkalı’nın gençlerinde kaş ve alt taraf sarımsı kahverengiyle örtülebilir. Bambu içinde görülmek iki türü ayırmaya yetmez; yüz, boyun ve gaga birlikte karşılaştırılır.
Dünya Yayılışı
Atlantik Ormanı biyomuna özgüdür; doğu Brezilya’dan doğu Paraguay’a ve Arjantin’in kuzeydoğusundaki Misiones’e uzanır. Bu nedenle Brezilya’ya endemik değildir. Biyomun adı tek bir ülke veya yalnız kıyı şeridi anlamına gelmez.
İki alt tür tanınır. Adını taşıyan leucophthalmus doğu Bahia’da bulunur. Sulphurascens daha geniş bir alana, güneydoğu Mato Grosso ve güney Goiás’tan güney Bahia üzerinden Rio Grande do Sul’a, ayrıca doğu Paraguay ve Misiones’e yayılır. Bu geniş sınırlar aradaki bütün arazinin uygun habitat olduğu anlamına gelmez.
Doğal Yayılışındaki Durumu
Ormanın korunma durumu ve yerel koşullara göre görülme sıklığı değişir. Bazı küçük orman parçalarında ve gelişmiş ikincil ormanda yaşayabilmesi, Atlantik Ormanı kaybından etkilenmediğini göstermez. Kuzeydeki adını taşıyan form daha az bilinmektedir; eski bölgesel bolluk kayıtları güncel toplam nüfus sayımı değildir.
Göç Yolculuğu
Yerleşik olarak sınıflandırılır. Düzenli uzun mesafe göçü gösteren doğrulanmış bir rota bu hesapta bulunmaz. Yerleşiklik, bir bireyin yaşamı boyunca aynı noktada kalması anlamına gelmez.
Üreme Alanı
Nemli, herdem yeşil alçak kesim ormanlarını ve boylanmış ikincil ormanları kullanır. Ormanın içindeki alt tabaka, kuru yaprak birikimleri ve bitkilerin üzerinde tutulan döküntüler besin araması için önemlidir. Minas Gerais’teki yuva çalışmasının orman parçalarında yapılmış olması, açık tarla ve meranın aynı işlevi gördüğünü göstermez.
Yuva Yeri
Toprak şev içindeki yatay bir tünelin sonunda, kuru bitki parçalarından yapılmış sığ bir yuva çanağı tarif edilir. Uzman sentez üç–dört beyaz yumurta bildirir. Bu bilgi güneydeki sulphurascens formuna aittir.
Brezilya’nın Minas Gerais eyaletindeki saha çalışmasında iki yuva bulundu. Kasım 1995’te dere yakınındaki bir toprak şevde izlenen yuvanın dar girişi içerinin denetlenmesini engelledi; aralıkta neredeyse tamamen tüylenmiş iki yavru yakalandı. Ekim 1998’de yol kenarı şevindeki ikinci yuvada üç yumurta vardı. İkinci oyuk önceki yıl başka bir kuş tarafından kullanılmıştı. Bunlar tünelin kuş tarafından ilk kez kazıldığını kanıtlamaz.
Arjantin’in Misiones bölgesindeki Cruce Caballero’da 10 Kasım 2012’de bir yuvada en az iki, 27 Kasım 2014’te başka bir yuvada iki yumurta görülmüştür. Bunlar gözlem sırasındaki içeriklerdir; kesin tamamlanmış yumurta sayıları değildir. Aynı araştırmacılar Tobuna yakınında bir erişkini dere şevinde tünel kazarken de izlemiştir.
Bu gözlemlerde yumurtlama başlangıcı ve yavruların çıkış tarihleri bilinmediği için kuluçka veya yuvada kalış süresi hesaplanamaz. Ebeveynlerin görev paylaşımı da yeterince doğrulanmamıştır. Minas Gerais’te eylül–aralık arasında kuluçka plağı kaydedilmesi bölgesel bir üreme işaretidir; bütün yayılış için aylık takvim oluşturmaz. Yuva girişine yaklaşılmadan ve kuşların geçişi engellenmeden gözlem yapılmalıdır.
Günlük Alan Kullanımı
Besin ararken çoğunlukla alt tabakada kalır, bazen orta katmana çıkar. Epifitlerin dibinde tutulan kuru yapraklar, küçük palmiyeler ve bambular üzerindeki birikimler kullanılabilir. Ormandaki yaprak döküntüsü yalnız yerde değildir; dallarda asılı kalan birikimler de bu kuşun erişebildiği beslenme yüzeyleridir.
Ne Yer?
Böcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir. Minas Gerais, Brezilya’da 2000–2001 döneminde örneklenen kuşları inceleyen bir çalışmada, bu türe ait iki mide örneğinde kınkanatlı, kelebek veya güve, tırtıl ve karınca kalıntıları bildirildi. Bu küçük örneklem, besinlerin bütün mevsimlerdeki oranını belirlemez.
Belo Horizonte, Brezilya çevresinde 1999–2000 yağışlı mevsiminde yürütülen ayrı beslenme araştırması da türü böcekçil grupta değerlendirmiştir. Çalışmalardaki bütün kuşların toplam örnek sayısı bu türün örnek sayısı gibi kullanılmamalıdır.
Nasıl Avlanır?
Bitkilerin üzerinde biriken kuru yaprakları ve döküntüleri inceleyerek av arar. Gagasıyla bu birikimlerdeki omurgasızları toplar; başka kuşlarla karışık topluluklarda da beslenebilir. Bir bitkiyi beslenme yüzeyi olarak kullanması, o bitkinin yapraklarını yediği anlamına gelmez.
Benzer Tüyler, Farklı Sesler
Automolus lammi’nin ayrı tür kabul edilmesinde yalnız tüy görünüşü belirleyici değildi. Güney Amerika Sınıflandırma Komitesi’nin 2008 değerlendirmesi ses farklılıklarına ve karşılıklı ses çalma deneylerine dayanıyordu. Aynı beyaz boğazı taşıyan kuşların aynı tür olması gerekmediğini gösteren bu örnek, eski yayınlarda kullanılan tür sınırlarının da kontrol edilmesini gerektirir.
Bir Oyukta Ardışık Kullanıcılar
Minas Gerais, Brezilya’daki 1998 yuvasının bulunduğu oyuk, önceki yıl başka bir orman kuşunu barındırmıştı. Bu kayıt aynı yuvanın iki tür tarafından eşzamanlı kullanıldığını veya aralarında işbirliği bulunduğunu göstermez. Farklı yıllarda gerçekleşen kullanım, ormandaki uygun oyukların birden fazla kuş için değer taşıyabildiğini gösteren yerel bir gözlemdir.
