
Ak Gözlü Todi Tiranı
Zeytin üst taraf, açık sarı karın, sarımsı iki kanat çizgisi ve çoğunlukla açık irisi birlikte kontrol edin.
Biyolojik Bilgiler
Boyu
Ortak tür değeri
Kanat Uzunluğu
Ağırlığı
Doğal Yayılışında Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Tek işaretle karar vermeAlt tarafın rengiyle birlikte değerlendirin.
Karın daha temiz ve açık sarıdır.
Benzer türlerde de görülür; tek başına yeterli değildir.
Erkek–dişi karşılaştır

DişiErkekEşeyler benzer; gençlere özgü güvenilir ayrıntılı ayrım doğrulanmadı. İris bazen daha koyu olabilir.
Doğal yayılışında nerede aranır?
Doğal yayılışındaki nemli ormanların alt ve orta katlarını izleyin; böceksi sesleri duyduğunuz noktada kuşun yeniden tüneyişini bekleyin.
Yerleşiktir; bütün bölgeler için doğrulanmış aylık üreme evreleri bulunmadığından takvim doldurulmaz.
Yuva, Yumurta ve Kuluçka
Askılı, yosunlu ve yandan girişli yuva kaydı var; yumurta sayısı ve gelişim süreleri doğrulanmamıştır.
Rio Negro’nun doğusunda hızlı titreşimli dizi, batısında çoğunlukla daha aralıklı notalar; bölgesel istisnalar vardır.
Sessizce izleyin; erişkinlerle yavruların arasına girmeyin, yuva örtüsünü bozmayın.
Tür Bilgisi
Hızlı Tanı
Ak Gözlü Todi Tiranı, kuzey Amazon ormanlarında yaşayan küçük, zeytin yeşili bir tirandır. Açık iris, soluk göz çevresi, sarımsı iki kanat çizgisi ve açık sarı karın birlikte değerlendirilir. Gözün açık olması tek başına yeterli değildir; benzer Hemitriccus türleri de açık irisli olabilir.
Genel Görünüm ve Duruş
Tepe ve üst taraf zeytin yeşilidir. Göz ile gaga arasındaki bölgenin üstü beyazımsı, göz halkası belirsizdir. Koyu kanat üzerinde sarımsı çizgiler görülür; uçuş tüylerinin kenarları daha parlak zeytin sarısıdır. Kuyruk koyu zeytin tonundadır.
Boğaz gri ve koyu çizgili, göğüs ile yanlar zeytin tonlu ve sarı alevsi desenlidir. Karın daha temiz, açık sarı görünür. Gaga siyah, alt gaganın dibi pembemsi; bacaklar koyu gridir. İris çoğunlukla açık gri veya saman sarısıdır; bazen kızılımsı kahverengi de bildirilmiştir. Bu değişkenlik nedeniyle adındaki “ak gözlü” ifadesi mutlak bir renk koşulu gibi kullanılmaz.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi benzer görünür. İncelenen uzman hesapta gençlere ait güvenilir ve ayrıntılı bir tüy deseni ayrımı verilmemiştir; göz renginden tek başına gençlik veya eşey sonucu çıkarılmaz. Kuzey Peru’daki flaviviridis formu, genel olarak daha parlak ve sarımsı yeşil, alt tarafı daha güçlü sarı desenlidir. Alt tür sınırları ve ses grupları birebir örtüşmediğinden yalnız renkle kesin alt tür ataması yapılmamalıdır.
Brezilya’da Manaus’un kuzeyindeki örnekleri inceleyen araştırmacılar, dişi Ak Gözlü Todi Tiranları ile erkek Hemitriccus minor’un büyüklüklerinin örtüşebildiğini belirtmiştir. Bu yüzden iki tür arasındaki ince farklar, yalnız küçük veya iri görünmeye dayalı bir eşey ya da tür tayinine indirgenemez.
Uçuşta Görünüm
Orman içindeki gözlemlerde kısa uçuşlar ve yapraklara doğru yukarı ataklar önemlidir. Tür için güvenilir, uzak mesafeden uygulanabilecek ayrı bir uçuş silueti anahtarı doğrulanmamıştır. Kısa süre görülen yeşilimsi bir kuşu yalnız uçuş biçiminden adlandırmak yerine yeniden tüneyişini, kanat çizgilerini ve baş desenini görmek gerekir.
Ses ve Davranış
Sesleri böcek sesini andırabilir ve türün fark edilmesinde önemlidir. Rio Negro’nun doğusundaki kayıtlarda kuru, hızlı bir titreşimli dizi; batısındaki kayıtlarda daha az sayıda ve daha aralıklı notadan oluşan bir dizi tanımlanmıştır. Başta tek bir kısa “pik” sesi bulunabilir. Bununla birlikte Ekvador’dan bazı kayıtlar alışılmış batı dizisinden daha hızlıdır. Bu yüzden doğu–batı farkı her kayda mekanik biçimde uygulanan kesin bir eşik değildir.
Manaus çevresinde tarif edilen ötüşte kısa ve ayrı bir başlangıç notasını, sonuna doğru yavaşlayan titreşimli dizi izler. Cornell betimlemesinde perde hafifçe yükselip ardından alçalabilir. Yalnız böceksi bir titreşim duymak yerine başlangıç notasını ve dizinin sonundaki yavaşlamayı birlikte izlemek, benzer orman tiranlarından ayrımda yararlıdır.
Boesman’ın Rio Negro’nun iki yanından derlediği ses örneklerinde, kısa başlangıç notası tek başına çağrı olarak da verilir. Dolayısıyla her tek “pik” sesi tamamlanmamış bir ötüş dizisi sayılmamalıdır. Beş doğu ve on batı ses örneğinin karşılaştırmasında batıdakilerin notaları ortalama daha uzun ve biraz daha tiz bulunmuştur. Bu küçük kayıt derlemesi, bütün bireyler için değişmez bir ses sınırı veya tek başına yeni bir tür kararı değildir.
Karıştırılabilecek Türler
1. Ak Karınlı Todi Tiranı (Hemitriccus griseipectus): Açık iris ve iki açık kanat çizgisi iki türde de bulunabilir. Ak Karınlı’nın alt tarafı daha çok gri-beyaz, Ak Gözlü’nün karnı ise sarıdır. Ak Karınlı’nın iki veya üç keskin notalı kısa ötüşü, Ak Gözlü’nün birçok notadan oluşan titreşimli veya aralıklı dizileriyle karşılaştırılır. Ses, göğüs ve kanat deseniyle birlikte değerlendirilmelidir. Güncel sınıflandırmada kuzeydoğu Brezilya’daki naumburgae biçimi Ak Karınlı Todi Tiranı altında yer alır; eski kayıtlarda Ak Gözlü adıyla anılması güncel yayılışın genişletilmesini gerektirmez.
2. Snethlage Todi Tiranı (Hemitriccus minor): Koyu göz-gaga arası bölgesi, genellikle daha silik kanat çizgileri ve biraz daha uzun tepe tüyleri yardımcı olabilir. Burun deliklerinin alışılmadık ölçüde iri ve yuvarlak oluşu çok yakın incelemede bir başka özelliktir. Bununla birlikte alt türlerinde kanat çizgilerinin ve alt tarafın belirginliği değişir. Ak Gözlü Todi Tiranı’na çok benzeyebildiğinden, yalnız soluk iris veya sarı karın üzerinden ayrılmaz; örtü tüylerinin kenarları ve boğaz çizgileri sesle birlikte karşılaştırılır.
3. Josephina Todi Tiranı (Hemitriccus josephinae): Brezilya’da Manaus yakınındaki 2007–2009 araştırması, bu türde yüzün daha geniş bölümünün gri olduğunu ve kanat örtülerinin Ak Gözlü’deki soluk sarı kenarlarının bulunmadığını belirtir. Çalışmadaki Josephina kuşlarında iris kestane kırmızısıdır. Yakın incelemede bacak derisindeki küçük kabarcıklar da ayırt edicidir; bunlar Ak Gözlü’de bulunmamıştır. Ancak Ak Gözlü’nün irisi bazen daha koyu bildirildiğinden, göz rengi tek başına yeterli değildir.
Dünya Yayılışı
Güneydoğu Kolombiya, doğu Ekvador, Peru’nun kuzey kesimleri ve güney Venezuela’dan Brezilya’nın kuzey Amazon bölgesine; güney Guyana, doğu Surinam ve Fransız Guyanası’na uzanır. Brezilya’da Amazonas, Roraima, kuzeybatı Pará ve Amapá kayıtları bulunur. Peru yayılışı Amazon, Marañón ve Ucayali çevresindeki bölgesel sınırlara bağlıdır; bütün Güney Amerika’ya yayılan bir tür değildir.
İki alt tür kabul edilir: zosterops geniş kuzey Amazon–Guyana bölgesinde, flaviviridis kuzey Peru’dadır. Uzman kaynak alt türler arasındaki kesin sınırın açıklığa kavuşmadığını belirtir; ses farkları tek başına yeni bir tür sınırı veya yeni bir yayılış haritası oluşturmaz.
Doğal Yayılışındaki Durumu
Yer yer seyrek, uygun bazı alanlarda daha sık görülür. Ekvador’daki Serranías Cofán ve Brezilya’daki Jaú Millî Parkı kayıtlı alanlar arasındadır. Sessizce tüneyişi ve böceksi sesi fark edilmesini güçleştirebilir; bir gözlem sırasında görülmemesi o alanda bulunmadığını kanıtlamaz. Eski kaynaklardaki yerel sıklık ifadeleri güncel bir nüfus sayımı değildir.
Göç Yolculuğu
Yerleşik kabul edilir. Doğrulanmış düzenli bir uzun mesafe göç rotası veya bütün yayılışa uygulanabilecek aylık hareket çizelgesi bulunmamıştır. Orman içindeki günlük yer değiştirmeler mevsimlik kıtalar arası göç gibi sunulmaz.
Üreme Alanı
Nemli, düzenli taşkın altında kalmayan ormanlarda yaşar. Özellikle engebeli araziler ve dağ eteklerindeki ormanlar belirtilir. Orman altı ile orta katlar kullanılır; bu genel habitat bilgisi tek başına bütün üreme alanlarının ayrıntılı tanımı değildir.
Yuva Yeri
Askılı yuva bildirimi vardır. Brezilya’nın Amazonas eyaletindeki São Gabriel do Cachoeira’da bulunan bir yuva, yayımlanmış saha notunda yosundan, yandan girişli ve sarkık yapı olarak anılır. O kaydın alt tür ataması güncel Peru merkezli flaviviridis sınırıyla örtüşmediği için yuva bilgisi burada yalnız tür düzeyinde kullanılır.
Tipik yumurta sayısı, kuluçka süresi, yavrunun yuvada kalma süresi ve eşeylerin bakım görevleri incelenen kaynaklarla doğrulanamamıştır. Akraba Hemitriccus türlerine ait yumurta sayıları bu türe aktarılmaz. Yuvanın çevresindeki bitkileri açmadan ve kuşların girişini engellemeden uzaktan gözlem yapılmalıdır.
Günlük Alan Kullanımı
Çoğunlukla tek, bazen çift olarak görülür. Karışık kuş sürülerine ancak zaman zaman katılır; sürekli bir sürü takipçisi olarak tanımlanmamalıdır. Ormanın alt ve orta katlarında göze çarpmadan bekleyebilir; kullandığı dalın açıkta olması, kuşun orman açıklıklarına bağımlı olduğunu göstermez.
Ne Yer?
Yaprak yüzeyinden av topladığı bilinir; ancak incelenen uzman hesap ayrıntılı bir av listesi veya besin yüzdesi vermez. Bu nedenle belirli böcek takımları, örümcek oranı, meyve tüketimi veya mevsimlik besin değişimi için doğrulanmamış ayrıntılar eklenmez.
Nasıl Avlanır?
Bir dalda bekledikten sonra kısa, yukarı yönlü bir atakla yaprağın alt yüzündeki avı alır. Beslenme davranışının bu özelliği, uzun süre açık havada uçan böcekleri kovalayan türlerden farklı bir arama biçimi gösterir. Avı yakaladığı yüzey bilinse de her atağın sonucunda alınan avın türü gözle görülmüş kabul edilmez.
Uzun Bir Araştırmada Düzeltilen Ad
Brezilya’da Manaus’un kuzeyindeki ormanlarda yapılan uzun süreli araştırmanın 1997 değerlendirmesi, önceden Hemitriccus minor adıyla listelenen kuşların örnekler incelendiğinde H. zosterops olduğunu göstermiştir. Aynı çalışma, kuzeydeki zosterops ile güney Amazon’daki griseipectus’un ayrı türler olarak ele alınmasına kanıt sunmuştur. Bu, benzer küçük orman kuşlarında yerleşmiş bir adın bile yeniden denetlenebileceğini gösteren somut bir örnektir.
