Tür Karşılaştırma Ekranı
Kuşların fiziksel özelliklerini, seslerini, habitatlarını ve tanımlarını yan yana karşılaştırmak için iki tür seçin.
Küt Kuyruklu Korsanmartı
Stercorarius pomarinus
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Küt Kuyruklu Korsanmartı, geniş göğüslü, güçlü gagalı ve sivri kanatlı bir deniz kuşudur. Erişkinin üreme giysisinde kuyruk ortasındaki iki teleğin ucu genişleyip bükülerek kaşık biçimini alır. Uygun açıdan görülen bu yapı çok değerlidir; ancak gençlerde bulunmaz, tüy değiştiren erişkinlerde de eksik olabilir. Bu nedenle kaşık biçimli kuyruğun görülmemesi türü tek başına elemez. Gövdenin dolgunluğu, kanadın geniş tabanı ve gaganın kalınlığı birlikte değerlendirilir.
Açık renkli erişkinde koyu baş tepesi ve üst taraf, açık yanaklar ve alt tarafla karşıtlık oluşturur. Göğüste çoğunlukla koyu bir kuşak görülür. Koyu renkli bireyler ise büyük ölçüde kahverengidir. Her iki görünüşte de dış kanattaki beyaz alan dikkat çeker. Kuşun yaşı ve tüy durumu bilinmeden yalnız göğüs kuşağına, kanattaki beyazlığa veya kuyruk uzunluğuna dayanmak yanıltıcıdır.
Genel Görünüm ve Duruş
Bu türün iri gövdesi, ince yapılı korsanmartılara göre daha ağır bir izlenim verir. Baş gövdeye güçlü bir boyunla bağlanır; gaga ucunda aşağı kıvrılan kanca bulunur. Erişkin gagasında açık taban ile koyu uç arasındaki sınır görülebilir. Suda dinlenirken kanatların biçimini ve kuyruk uzantılarını değerlendirmek zorlaşır. Kuş kalktığında veya yön değiştirdiğinde elde edilen görünüşler, tek bir duruş fotoğrafından daha açıklayıcıdır.
Tüy rengi geniş ölçüde değişir. Açık ve koyu görünümler ayrı türleri ya da erkek ve dişiyi temsil etmez. Açık erişkinde başın koyu bölgesi gaga çevresine kadar uzanabilir; boyun yanlarında sarımsı renk görülebilir. Gençlerde kahverengi zemin üzerindeki açık kenarlar ve çizgiler daha karmaşık bir görünüm oluşturur. Islak tüy, gölge ve uzaklık bu ayrıntıların bir bölümünü örtebilir. Renk kadar kuşun yapısını kaydetmek bu nedenle önemlidir.
Boy ölçüsü yorumlanırken üreme dönemindeki uzamış kuyruk teleklerinin toplam uzunluğu etkilediği unutulmamalıdır. Kuyruğu eksik bir birey daha kısa görünse de gövdesi küçülmüş değildir. Sayısal ölçüler, fotoğrafta ölçek bulunmadan tahmin edilen boyla karşılaştırılmamalıdır. Yanındaki kuşun uzaklığı farklıysa iki türün görüntüdeki büyüklükleri de doğrudan kıyaslanamaz.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi benzer tüy giysileri taşır; sahada yalnız renk veya irilikten güvenilir eşey tayini yapılmaz. Açık renkli bir kuşu erkek, koyu renkli bir kuşu dişi saymak yanlıştır. Genç kuşların uzun, kaşık uçlu orta kuyruk telekleri yoktur. Bu yaşta tanı özellikle güçleşir; iri gaga, gövde oranları, kuyruk biçimi ve kanat altındaki desen aynı birey üzerinde birlikte incelenmelidir.
Gençlerin alt kanat örtülerinde ve kuyruk altındaki tüylerde açık-koyu enine çizgiler bulunabilir. Bu çizgilerin belirginliği bireyler arasında değişir. Büyümekte olan veya dökülmüş telekler kuyruk ve kanat görünüşünü değiştirebilir. Erişkin giysisinin bütün özelliklerini taşımayan kuşlara tek fotoğraftan kesin yaş vermek doğru değildir. Yeterli ayrıntı yoksa gözlemi kesin tür adı yerine korsanmartı olarak kaydetmek daha güvenilirdir.
Uçuşta Görünüm
Uçuşu güçlü ve çoğunlukla doğrudandır. Geniş tabanlı kanatlarının uçları sivrilir; kuş kanat çırpışları arasında süzülebilir. Deniz kuşlarını izlerken ani hızlanmalar yapar. Bununla birlikte küçük korsanmartıların hafif ve çok çevik görünüşünden daha ağır bir uçuş izlenimi verir. Rüzgârın yönü ve şiddeti bu farkı azaltabileceğinden uçuş tarzı tek başına kesin teşhis sağlamaz.
Dış kanattaki beyazlık hem üstten hem alttan görülebilir. Kanat altında uçuş teleklerinin tabanındaki açıklığa, daha içte ikinci bir açık alan eşlik edebilir. Bu yüzden bazı bireylerde iki ayrı beyaz alan izlenimi oluşur. Görüntüdeki pozlama ve kanadın kapanma açısı bu deseni değiştirebilir. Beyazlığın bulunması destekleyicidir; gaga, gövde ve kuyruk görülmeden yalnız bu işarete dayanılmamalıdır.
Ses ve Davranış
Sesleri martı çağrılarını andıran art arda kısa notalar içerir. Alarm sırasında farklı sert çağrılar çıkarabilir; denizde beslenme sırasında iki parçalı keskin bir ses de kaydedilmiştir. Uzak kıyı gözlemlerinde ses çoğu zaman duyulmaz. Bu nedenle Türkiye'de görülen sessiz bir bireyin tanısı görsel özelliklerle yapılır; ses duyulmaması türün aleyhine bir işaret değildir.
Üreme alanında yaklaşan canlılara karşı uçarak veya yerde kanatlarını kaldırarak tepki verebilir. Denizde başka kuşlarla aynı beslenme alanını paylaşabilir; her karşılaşma kovalamacayla sonuçlanmaz. Başka kuşun avını alma davranışı dikkat çekici olsa da türün bütün beslenmesi bundan oluşmaz. Avı kendisi de yakalar. Gözlem sırasında kuşu tekneyle sıkıştırmamak, dinlendiği yerden kaldırmamak ve yiyecekle yaklaştırmaya çalışmamak gerekir.
Karıştırılabilecek Türler
Korsanmartı, genellikle daha ince gagalı ve daha hafif yapılıdır. Üreme giysisindeki orta kuyruk telekleri kaşık gibi genişlemek yerine sivri uçludur. Ancak gençlerde ve kuyruk telekleri eksik bireylerde bu ayrım kullanılamaz. İki türün açık ve koyu görünümleri bulunduğundan yalnız gövde rengiyle karar verilmez.
Uzun Kuyruklu Korsanmartı daha ince ve zarif görünür; gagası daha küçük ve kısadır. Üreme giysisindeki erişkinde çok uzun, dar orta kuyruk telekleri belirgindir. Gençlerde bu telekler gelişmediği için adındaki uzunluk tanıda kullanılamaz. Gövde oranları ve kanattaki açık desenin kapsamı daha önemlidir.
Kahverengi genç martılar da uzaktan karıştırılabilir. Korsanmartının sivri kanatları, av peşindeki hareketleri ve kuyruk yapısı değerlendirilmelidir. Sadece başka bir kuşu kovalaması yeterli değildir; martılar da birbirlerinin yiyeceğini almaya çalışır. Tanı, davranışla birlikte görülebilen anatomik özelliklere dayanmalıdır.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Üreme ortamı açık, alçak bitkili tundradır. Özellikle lemming adı verilen küçük kemirgenlerin yeterli olduğu alanlar önem taşır. Alaska'daki araştırmalar, yerel üreme yoğunluğunun besin durumuyla birlikte değişebildiğini göstermiştir. Bu nedenle uygun görünen bir tundra her yıl aynı sayıda çift barındırmayabilir. Türü Türkiye'nin kıyı adalarında koloni kuran bir kuş gibi tanıtmak doğru değildir.
Yuva Yeri
Yuva yerde, çoğunlukla çevresinden biraz yüksek bir tümsek üzerindeki sığ çukurdur. Eşler bitki örtüsünü bastırarak bu alanı hazırlar; içine az miktarda bitki parçası eklenebilir. Genellikle iki yumurta bırakılır. Her iki eşin katıldığı kuluçka 25–27 gün sürer. Havlı yavrular birkaç gün içinde yuva çukurundan ayrılabilir; bu, uçabildikleri anlamına gelmez. BTO'nun tür hesabında uçmaya başlama süresi 31–32 gün olarak verilir. Yuva ve yavruya yaklaşılmamalı; erişkinlerin uyarı davranışı görülürse mesafe artırılmalıdır.
Günlük Alan Kullanımı
Üreme dışında açık deniz, beslenen deniz kuşlarının çevresi ve zaman zaman kıyıya yakın sular kullanılır. Kuş su yüzeyinde dinlenebilir. İç sularda görülmesi bütünüyle imkânsız değildir, fakat temel yaşam alanı denizdir. Bir göl kaydı üreme ya da kalıcı yerleşme kanıtı sayılmamalıdır.
Dünya Yayılışı
Küt Kuyruklu Korsanmartının üreme alanları Kuzey Kutbu çevresindeki tundralardır. Kuzey Rusya, Alaska ve Kanada bu kuşağın başlıca parçalarını oluşturur. Üreme dönemi dışında yaşamının büyük bölümünü denizde geçirir; sıcak ve ılıman denizlere yayılır. Böylece yazın karada yuva yapan bir birey, yılın geri kalanında kıyıdan çok uzakta bulunabilir. Üreme dağılımıyla denizdeki kış dağılımını aynı harita yorumu içinde karıştırmamak gerekir.
Türkiye'deki Durumu
Türkiye türün kutupsal üreme kuşağında değildir. Ülkedeki varlığı deniz ve kıyı gözlemleriyle belgelenir. OSME'nin İngilizce bölge raporlarında Rize, Filyos ve Kavak deltası gibi yerlerden kış veya ilkbahar kayıtları; İstanbul Karaburun'dan sonbahar kaydı yayımlanmıştır. Bunlar türün Türkiye'de görüldüğünü gösterir, düzenli bir üreme nüfusu olduğunu göstermez. Aynı şekilde birkaç tarih, bütün kıyılar için aylık bolluk takvimi çıkarmaya yetmez. Bir kıyıda görülmesi, yakınındaki her sulak alanda beklenmesi gerektiği anlamına gelmez.
Göç Yolculuğu
Kuzeydeki üreme alanlarından ayrılan kuşlar denizlere yönelir. Avrupa kıyılarından geçen bireyler Atlantik'in daha güneydeki sularına ulaşabilir; türün dağılımı tek bir kıyı hattıyla sınırlı değildir. Türkiye'de gözlenen belirli bir kuşun hangi tundrada doğduğu veya hangi denizde kışlayacağı, yalnız gözlem yerinden çıkarılamaz. Bunu belirlemek için halkalama ya da izleme verisi gerekir. Rüzgâr, besin ve gözlem koşulları kıyıdan karşılaşma olasılığını etkileyebileceğinden kayıtsız bir ayı mutlak yokluk olarak yorumlamak da doğru değildir.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Beslenmesi mevsime göre değişir. Üreme alanlarında lemmingler başlıca avdır; başka küçük kemirgenler, kuşlar ve yumurtalar da alınabilir. Denizde balık, kalamar ve diğer uygun hayvansal besinlerden yararlanır; leş de tüketebilir. Bu çeşitlilik, yalnız başka kuşların balığını çalarak yaşadığı düşüncesinin yanlış olduğunu gösterir. Belirli bir bölgedeki besin oranları bütün dünya nüfusuna veya Türkiye kıyılarına aynen uygulanamaz.
Nasıl Avlanır?
Tundrada hafif yüksek noktalardan çevreyi tarayıp avına koşarak veya kısa uçuşla yönelir. Denizde kendi bulduğu besini almanın yanında martı ve sumru gibi kuşları izleyerek taşıdıkları avı bırakmalarını sağlayabilir. Bu davranışta güçlü ve ısrarlı takipler görülür. Her takip başarılı değildir; her av da havada yakalanmaz. Beslenmenin nasıl gerçekleştiğini anlatırken kuşun yalnız bulunduğu yere değil, avı gerçekten aldığı ana bakmak gerekir. Balıkçı teknesi çevresindeki bir gözlem, o bireyin bütün besinini balıkçılık artıklarından sağladığını kanıtlamaz.
İlginç Bilgiler
## Kuzeydeki Küçük Avın Büyük Etkisi Bu güçlü deniz kuşunun üreme başarısı, karada yaşayan küçük lemminglerle yakından ilişkilidir. Custer ve Pitelka'nın 1987'de yayımladığı araştırma, Alaska'da 1971 sezonunda yavru başarısının düşük oluşunu lemming bolluğundaki ani düşüşle açıklamıştır. Bu sonuç belirli bir yer ve yılın gözlemidir; her yıl bütün yuvaların aynı kaderi yaşadığı anlamına gelmez. Yine de denizde çok farklı besinler alabilen bir kuşun, yavru büyütürken belirli bir karasal ava ne kadar bağımlı olabileceğini gösterir. ## Her Yaz Aynı Yerde Değil William J. Maher'in Kuzey Alaska araştırmaları, üreme alanındaki yerleşimin yıllar arasında değişebildiğini ortaya koymuştur. Araştırmacı bu hareketliliği, yeterli besin bulunan tundrayı kullanma davranışıyla ilişkilendirmiştir. Bir alanda bir yıl çok sayıda çift, başka bir yıl az sayıda kuş bulunması bu yüzden yalnız o alanın bozulduğunu göstermez. Yerel sayımları yorumlamak için av miktarı ve daha geniş bölgedeki dağılım birlikte incelenmelidir. ## Yuvadan Ayrılmak Uçmak Değildir Yavru kuşun yuva çukurunu terk etmesi ile kanatlarını kullanarak uçabilmesi iki farklı gelişim aşamasıdır. Küt Kuyruklu Korsanmartı yavruları henüz uçmadan yerde hareket edebilir ve ebeveyn bakımına ihtiyaç duyar. Bu nedenle yuvadan uzakta görülen bir yavruyu terk edilmiş sanarak almak doğru değildir. En güvenli yaklaşım uzaktan gözlemek ve kuşun ailesiyle bağını kesmemektir. ## Aynı Türün Farklı Görünüşleri Açık ve koyu renkli bireyler, yaşa bağlı değişimler ve kuyruk teleklerinin mevsimsel durumu aynı türün çok farklı görünmesine yol açar. Üreme giysisindeki erişkinin belirgin kuyruğu tanımayı kolaylaştırırken gençler deneyimli gözlemciler için bile güç olabilir. Bu çeşitlilik, kuş tanımada tek bir ezber işaret yerine birden fazla özelliği birlikte kullanmanın neden gerekli olduğunu gösterir.
Uzun Kuyruklu Korsanmartı
Stercorarius longicaudus
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Uzun Kuyruklu Korsanmartı, korsanmartıların en küçük ve en ince yapılı olanıdır. Erişkin üreme giysisindeki çok uzun, dar ve sivri iki orta kuyruk tüyü hemen dikkat çeker; ancak bu tüyler üreme dönemi dışında kısalabilir ya da kırılabilir. Bu yüzden teşhis yalnız kuyruğa bağlanmaz. İnce gövde, uzun ve dar kanatlar, kısa-kalın görünümlü gaga, hafif ve sumruyu andıran uçuş ile dış el teleklerinde sınırlı beyazlık birlikte aranır.
Açık renkli erişkinin başlığı düzgün siyah, yüzü ve alt tarafı açık, ense yanları sarımsı, sırtı soğuk gri-kahverengidir. Kanat altındaki beyaz parıltı diğer korsanmartılara göre çok daha küçüktür. Genç kuşlarda uzun kuyruk bulunmaz; kahverengi, gri veya daha açık tonlu pullu tüyler görülür. Gençlerin teşhisi güçtür ve gövde oranı, gaga, kanat biçimi, kuyruk örtüleri ve uçuş birlikte değerlendirilmelidir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövde zarif, göğüs dar, karın hafif ve kanatlar belirgin biçimde uzundur. Gaga diğer korsanmartılara göre görece kısa ve tabanda kalındır; uçtaki koyu kanca küçük görünür. Erişkin yerde dik durabilir, fakat yapı hiçbir zaman Büyük Korsanmartı kadar ağır ya da geniş göğüslü değildir. Üreme erişkininde üst taraf düz, serin gri-kahverengi; başlık siyah; yanak, boğaz ve karın beyazımsıdır. Sarımsı ense lekesi siyah başlık ile açık boyun arasında yumuşak bir geçiş oluşturur.
Cornell’in iki eşey için doğrudan verdiği ölçüler 38–63 santimetre boy, 105–112 santimetre kanat açıklığı ve 218–343 gram ağırlıktır. Boy aralığındaki büyük değişimin önemli bir bölümü erişkinlerin uzun orta kuyruk tüylerinden kaynaklanır. Bu ortak aralıkların uçları erkek ve dişi arasında paylaştırılmaz; görünüşten kesin eşey tayini yapılmaz.
Koyu renk biçimi çok seyrektir. Açık biçimde siyah başlık temiz sınırlı, gövde açık ve sırt tekdüze görünür. Üreme dışı erişkinlerde kuyruk uzantıları daha kısa, alt taraf daha kirli ve baş deseni daha az nettir. Tüy aşınması, ışık ve deniz üzerindeki uzaklık renk algısını değiştirebildiği için fotoğrafın beyaz ayarı tek başına kanıt sayılmaz.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır; güvenilir görüntüsel eşey ayrımı yoktur. Çiftler üreme döneminde alan savunur ve her iki eş yavru bakımına katılır. BTO, kuluçkanın erkek ve dişi tarafından paylaşıldığını bildirir. Kur yapısı, eşler arasındaki besin aktarımı ve alan savunması gözlenebilir; fakat tek davranıştan kuşun eşeyi çıkarılmaz.
Genç kuşta uzun orta kuyruk tüyleri bulunmaz. Üst taraf kahverengi ile gri arasında değişebilir; tüylerin açık kenarları pullu bir görünüm oluşturur. Alt taraf enine çizgili, kuyruk altı örtüleri dar bantlıdır. Gaga kısa ve kalın, kanatlar ince ve uzun, gövde küçük görünür. Dış el teleklerinde beyaz tüy sapları genellikle yalnız en dış iki telekte belirgindir; daha geniş beyaz alan başka korsanmartıları düşündürür. Bununla birlikte genç korsanmartılar çok değişkendir ve kötü fotoğraflarda tür düzeyinde bırakılmaları bilimsel olarak doğrudur.
Yuva Arktik tundrada, alçak bir yükselti, hafif eğim, çıplak kil ya da çakıl üzerinde veya bodur çalıların arasında açılan küçük, çoğu zaman döşemesiz bir çukurdur. Tipik kuluçka iki yumurtadır; Cornell 1–2, BTO gözlenen 1–3 aralığını verir. Her iki kaynak 23–25 günlük kuluçka süresinde birleşir. Tüylü ve gelişmiş yavrular bir ya da iki gün içinde yuvadan ayrılır; BTO uçabilir hâle gelmeyi 24–26 gün olarak bildirir. Yuva aranmaz, erişkinin savunma uçuşu kışkırtılmaz, yavruya yaklaşılmaz ve konum paylaşılmaz.
Uçuşta Görünüm
Uçuş hafif, çevik ve sumruyu andırır. Kanatlar uzun, dar ve sivri; gövde ince, baş küçük görünür. Üreme erişkininin iki uzun kuyruk tüyü arkada ince bir şerit gibi uzanır. Kuş dönüş yaptığında kuyruk uzantıları üst üste gelebilir, kırılmış olabilir veya fotoğraf karesinin dışında kalabilir. Bu nedenle kuyruğun görünmemesi türü tek başına dışlamaz.
Üstten sırt tekdüze gri-kahverengi, uçuş telekleri koyudur. Alttan kanatlar açık ya da orta tonda görünür ve dış el teleklerindeki beyaz parıltı küçük, çoğunlukla iki ya da üç telekle sınırlıdır. Orta ve Büyük Korsanmartıda beyaz alan daha geniş ve yapı daha ağırdır. Genç kuşta beyaz tüy saplarının sayısı ve kanadın inceliği önemlidir; fakat açı, pozlama ve tüy aşınması hesaba katılır.
Deniz üzerinde rüzgâra karşı süzülebilir, hızlı yön değiştirebilir ve yüzeyden besin alırken kısa yükselip alçalabilir. Başka kuşları besinini bırakmaya zorladığında takip uçuşu hızlanır. Uçuş biçimi güçlü bir destek işaretidir, ancak uzaktaki tek siluet kesin teşhis sayılmaz. Kuşu fotoğraf için kovalamak veya tekneyle üzerine gitmek etik değildir.
Ses ve Davranış
Üreme alanında ince, tiz ve tekrarlanan çağrılar; alan savunmasında daha sert sesler duyulur. Açık denizde çoğu zaman sessizdir. Yazıyla yapılan ses benzetmeleri yaklaşık olduğundan kayıt, görüntü ve davranış bağlamıyla birlikte değerlendirilir. Ses oynatma, özellikle yuva çevresinde savunma davranışını artırarak enerji kaybına yol açabileceği için kullanılmaz.
Arktik yazında kemirgenleri havada rüzgâra karşı asılı kalarak ya da bir yükseltiden gözetleyerek avlar. Deniz döneminde yüzeyden balık ve omurgasız toplar, leş ve gemi artığı kullanabilir; sumru ve martıları kovalayarak taşıdıkları avı düşürmelerine de yol açar. Korsanlık davranışı aileye adını verse de her beslenme olayı başka kuştan av çalma değildir.
Üreme alanları diğer korsanmartılara göre geniş olabilir. Çiftler davetsiz kuşlara karşı eğik kanatlı süzülüş, çağrı ve yavaş yaklaşma gösterileri yapar. Kemirgen bolluğu yıllar arasında çok değiştiği için üreme başarısı da dalgalanabilir. Bir yıl yuva bulunmaması alanın tür tarafından hiç kullanılmadığı anlamına gelmez.
Karıştırılabilecek Türler
Orta Korsanmartı daha iri, göğsü daha dolgun, gagası daha uzun ve uçuşu daha güçlüdür. Erişkinin orta kuyruk tüyleri sivridir ama Uzun Kuyrukludaki kadar ince ve aşırı uzun değildir. Kanat altı beyaz parıltısı genellikle daha geniştir. Gençlerde gövde oranı, kanat tabanı, gaga ve beyaz el teleği sapları birlikte incelenir.
Büyük Korsanmartı çok daha ağır, geniş kanatlı ve kalın gagalıdır. Erişkin kuyruk uzantıları kaşık biçiminde, üreme giysisindeki gövde daha koyu ve güçlüdür. Uzak deniz kuşunda yalnız boy tahmini yerine uçuş ritmi ve kanat genişliği de kullanılır.
Büyük Martı ve genç büyük martılar uzun kuyruk uzantısı taşımaz, kanatları daha geniş ve uçuşları daha ağırdır. Sumrular benzer hafif uçabilir; ancak gagaları ince, kanat deseni farklı ve korsanmartılardaki koyu başlık-sarımsı ense düzeni yoktur. Genç Uzun Kuyruklu Korsanmartı güvenilir ölçütler görünmüyorsa genel “korsanmartı türü” olarak bırakılmalıdır.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Arktik tundrada hem sazlı ve bataklık alçak alanları hem de küçük sırtlar, kuru eğimler, bodur çalılıklar ve rüzgârın açtığı çıplak zeminleri kullanır. Kemirgenlerin bulunduğu açık görüşlü alanlar avlanma için önemlidir. Üreme yoğunluğu ve başarı, küçük memeli bolluğuyla yıllar arasında değişebilir.
Yuva Yeri
Yuva yerde, hafif yükselti veya eğimde, çıplak kil-çakıl üzerinde ya da bodur çalıların arasında bulunan küçük ve çoğunlukla döşemesiz bir çukurdur. Tipik iki yumurta 23–25 gün kuluçkaya yatırılır. Yavrular tüylü çıkar ve bir iki gün içinde yuvadan uzaklaşır; 24–26 günde uçabilir. Savunma uçuşu başlayan alandan derhal çekilmek, yuvayı aramamak ve konumu yayımlamamak gerekir.
Günlük Alan Kullanımı
Üreme dışında yaşamın ana sahnesi açık okyanustur; kıta sahanlığı kenarları, deniz akıntılarının birleştiği üretken bölgeler ve yüzeyde besin biriken alanlar kullanılabilir. Kıyı ve iç kesim kayıtları göç sırasında kısa süreli olabilir. Denizde yüzeyden besin toplar veya başka kuşları kovalar. Tekneyle yaklaşma mesafesi kuşun yön değiştirmesine ya da havalanmasına yol açmayacak kadar geniş tutulur.
Dünya Yayılışı
Uzun Kuyruklu Korsanmartı Kuzey Amerika, Grönland, İzlanda, İskandinavya ve Sibirya’nın yüksek enlemlerindeki Arktik tundrada çevresel bir kuşak hâlinde ürer. Üreme sonrasında açık denize çıkar ve Atlantik ile Pasifik üzerinden Güney Yarımküre’nin okyanuslarına ulaşır. Kış döneminin büyük bölümünü kıyıdan uzakta geçirdiği için kara gözlemleri dünya yayılışının yalnız küçük bir bölümünü gösterir.
Türkiye'deki Durumu
Türkiye türün düzenli üreme ya da kışlama alanı değildir. OSME bölge listesi onu bölgedeki en açık denizci korsanmartı olarak değerlendirir ve Türkiye’yi seyrek, olağandışı kayıtların bulunduğu ülkeler arasında ele alır. Mersin açıklarında bildirilen iki kış bireyi gibi kayıtlar değerlidir; ancak birkaç kayıt düzenli rota, sabit takvim veya ülke nüfusu kanıtı değildir. Her adayda fotoğraf, yaş, uçuş biçimi ve benzer korsanmartıların elenmesi birlikte belgelenmelidir.
Göç Yolculuğu
Tür, Arktik üreme alanları ile güney okyanuslarındaki deniz bölgeleri arasında çok uzun göç yapar. Yolculuğun büyük kısmı açık denizde gerçekleşir; bazı bireylerin karaların üzerinden geçtiğini gösteren bölgesel kayıtlar olsa da tek bir Türkiye gözleminin nereden gelip nereye gittiği izleme verisi olmadan bilinemez. Fırtına, besin koşulları ve rüzgâr sistemi görünürlüğü etkileyebilir. Kıyıdan yapılan kısa süreli gözlem, bütün göç yolunu çizmek için kullanılmaz.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Üreme mevsiminde özellikle lemming ve tarla faresi gibi küçük kemirgenler önemlidir. Küçük kuşlar, yavrular, böcekler ve meyveler de alınabilir. Açık denizde küçük balık, kalamar ve başka deniz omurgasızlarını; canlı ya da ölü yüzey besinlerini tüketir. Gemi atıkları ve leş fırsatçı biçimde kullanılabilir. Diyet, bulunduğu bölgeye ve kemirgen döngüsüne göre değişir.
Nasıl Avlanır?
Tundrada rüzgâra karşı havada asılı kalıp zemini tarar, bir yükseltiden gözetler veya kemirgen yuvaları yakınında bekler. Denizde yüzeye yakın uçarak avı kapar; sumru, martı ve başka deniz kuşlarını kovalayıp taşıdıkları besini bırakmaya zorlayabilir. Bu korsanlık davranışı belirgindir ama tek yöntem değildir. Kuşa yem atılmaz, tekne artığıyla yaklaştırılmaz ve doğal takip davranışı fotoğraf uğruna uzatılmaz.
İlginç Bilgiler
## Kuyruk Boyu Vücut Ölçüsünü Değiştirir Cornell’in verdiği 38–63 santimetrelik geniş boy aralığı, yalnız gövde farkını anlatmaz; üreme erişkininin olağanüstü uzun orta kuyruk tüyleri toplam uzunluğu belirgin biçimde artırır. Bu yüzden kuyruk tüyü kırılmış ya da üreme dışı bir birey beklenenden kısa görünebilir. ## Tundra ile Okyanus Arasında İki Yaşam Yılın kısa üreme döneminde karadan, özellikle kemirgenlerden yararlanır; geri kalan uzun dönemde açık okyanus kuşudur. Aynı türün yerde kemirgen beklemesiyle dalga üzerinde balık toplaması, mevsimsel ekoloji değişiminin güçlü bir örneğidir. ## Kemirgen Döngüsü Üremeyi Etkiler Arktik kemirgen sayıları birkaç yıllık döngülerle büyük ölçüde değişebilir. Besinin bol olduğu yılda daha çok çift üreyebilir ve yavru başarısı yükselebilir; kıt yılda bazı kuşlar üremeyi erteleyebilir. Tek sezonun yuva sayısı uzun dönem nüfus eğilimi yerine kullanılamaz. ## En Sumrumsu Korsanmartı İnce gövde, dar kanatlar ve hafif dönüşler türü diğer korsanmartılardan ayırır. Bu benzerlik akrabalık iddiası değil, uçuş görünümünü anlatan saha tanımıdır. Teşhiste kısa-kalın gaga, sınırlı beyaz el teleği parıltısı ve yaşa uygun kuyruk biçimi de doğrulanır. ## Nadir Kayıtta Belirsizlik Değerlidir Genç korsanmartıların tüyleri çok değişkendir. Uzak, ters ışıklı veya tek açılı görüntüde zorla tür adı vermek yerine “korsanmartı türü” demek bilimsel bir başarısızlık değildir; kanıtın sınırını doğru göstermektir. Türkiye gibi ana düzenli yayılışın dışındaki kayıtlarda bu temkin özellikle önemlidir. ## Yuvaya Yaklaşmamak Bilginin Parçasıdır Erişkin savunma uçuşuna geçtiğinde gözlemci yuvaya fazla yaklaşmış olabilir. Yumurtayı veya yavruyu görmek için zeminde dolaşmak ezilme, soğuma ve yırtıcıların yeri fark etmesi riskini artırır. Uzaktan davranış kaydı almak ve konumu gizlemek, üreme bilgisini toplamanın etik koşuludur.