kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Tepeli Guguk (Clamator glandarius)
VS
Seçildi Guguk (Cuculus canorus)

Tepeli Guguk

Clamator glandarius

Takım Cuculiformes
Familya Gugukgiller (Cuculidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Yoğun beyaz benekli koyu üst taraf, uzun beyaz uçlu kuyruk ve yaşa göre gri/siyah tepe-kızıl kanat.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Tepeli Guguk, tepesindeki tüyler ve koyu kanatları üzerindeki belirgin beyaz beneklerle dikkat çeker. Erişkinde tepe gri, sırt griye çalan kahverengidir. Genç kuşun siyah başı ve pas kızılı kanat alanı ise erişkinden oldukça farklı görünür.

Genel Görünüm ve Duruş

Erişkinin tepesi, yüzü ve gözle gaga arasındaki bölge mavimsi gridir; ense daha koyudur. Sırtla kanatların koyu zeminindeki beyazlıklar, tüylerin açık renkli uçlarından oluşur. Alt taraf krem rengindedir; boğaz daha sarımsı görünebilir. Uzun koyu kuyruğun ucunda geniş bir beyazlık bulunur. Gaga küçük ve hafif kıvrıktır. Gözün renkli bölümü kahverengidir; kırmızı olan, çevresindeki ince halkadır.

Sık sık kısa uçuşlarla yer değiştirir; yerde kuyruğunu kaldırarak sıçrayabilir. Buna karşılık, çevredeki Saksağanların hareketlerini izlerken tüneğinde uzun süre hareketsiz de durabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin temel renkleri benzerdir. CSIC derlemesinde erkekler ölçümlerde biraz daha iridir. Bu fark, tek kuşun eşeyini tüy renginden veya benek sayısından kesinleştirmeyi sağlamaz.

Genç kuşun tepesi siyahtır; alt tarafı erişkinin krem beyazından daha sıcak, sarımsı-kızıl tondadır. Uçuş tüylerinin önemli bölümü kestane kızılı, uçları beyazdır. Bu nedenle kızıl kanatlı bir gencin, erişkinin gri başlı ve koyu kanatlı görünümünü henüz taşımaması doğaldır.

CSIC’nin tür anlatımı, bir yaşındaki kuşlarda da koyu baş ve kızılımsı dış uçuş tüylerinin görülebileceğini belirtir. Kızıl kanat rengi bu yüzden yalnız o yıl yumurtadan çıkmış bir yavruya özgü kesin bir takvim işareti olarak kullanılamaz.

Uçuşta Görünüm

Kanatlar sivrilen uçlara sahiptir, fakat Guguk’unkinden daha küt görünür. Uzun kuyruğun ucundaki beyazlık uçuşta da seçilir. Üstten bakıldığında koyu sırt ve kanattaki açık benekler, tek bir kesintisiz beyaz kanat şeridi oluşturmaz.

Uçuşu doğrudan ve güçlüdür. Erişkinin altından bakıldığında açık gövde, koyu kanatlarla karşıtlık oluşturur.

Ses ve Davranış

Gürültülü, sert ve hızla yinelenen “kri-kri-kri” benzeri çağrıları vardır. Bu seri gevezelenme, Guguk’un tanıdık iki heceli ötüşünden farklıdır. Ses betimi bir rehberdir; kaynağın gerçekten bu kuş olduğunu anlamak için görülen bireyle bağlantısı da önemlidir.

Kur sırasında erkek iri bir böceği dişiye sunabilir. Michigan Üniversitesi’nin uzman tür hesabına göre, çiftleşme sırasında iki kuş da avı gagasıyla tutabilir; sonunda besin dişiye bırakılır.

Karıştırılabilecek Türler

Guguk (Cuculus canorus), uzun kanatlı ve uzun kuyrukludur; erişkinin karnındaki enine çizgiler ve sarı gözü yararlı ipuçlarıdır. Tepeli Guguğun beyaz benekli üst tarafıyla karşılaştırmada bu çizgili karın deseni önemlidir. Her uzun kuyruklu kuşu aynı guguk türü saymak yerine baş, kanat ve karın birlikte değerlendirilir.

Alakarga (Garrulus glandarius), kalın siyah gagası, belirgin koyu bıyık çizgisi ve kanattaki mavi alanıyla ayrılır. Uçarken beyaz kuyruk sokumu da görünür. Genç Tepeli Guguğun kızıl kanadını mavi bir kanat paneliyle karıştırmamak gerekir; iki türün baş ve gaga biçimi de farklıdır.

Saksağan (Pica pica), siyah-beyaz geniş renk alanları ve uzun kuyruğuyla tanınır. Güçlü gagası da gugukların daha küçük gagasından farklıdır. Saksağanın beyazlığı, koyu sırt üzerine dağılmış küçük benekler şeklinde değildir. Aynı yerde görünmeleri özellikle üreme alanlarında mümkündür; yan yana bulunmaları aynı tür olduklarını göstermez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Ağaç ve çalıların açık alanlarla iç içe geçtiği ortamları kullanır. Orman açıklıkları ve kenarları, seyrek meşelik veya çamlıklar, zeytinlikler, bademlikler ve tek ağaçlı düzlükler uygun örneklerdir. Sık ve kapalı bir ormandan çok, konak kuşların yuva yapabildiği yarı açık arazide aranır.

Yuva Yeri

Kendi yuvasını yapmaz; yumurtasını başka kuşların yuvasına bırakan zorunlu kuluçka asalağıdır. Yumurtayı ısıtıp yavruyu büyüten bu bakıcı kuşa konak denir. İspanya’ya ilişkin CSIC uzman derlemesinde başlıca konaklar Saksağan ve kargalardır. Tek konak yuvasında bir veya birkaç guguk yumurtası bulunabilir; bu sayı, dişinin bütün sezonda bıraktığı toplam yumurta sayısıyla aynı değildir. Kuluçka ve besleme konağa aittir. Aynı derleme yaklaşık 13–14 gün kuluçka ve 19–25 günlük yaşta yuvadan ayrılma bildirir. Guguk yavruları bundan sonra da konak kuşları izleyerek besin isteyebilir. Diğer yumurtaları veya konak yavrularını dışarı atmazlar; buna rağmen besin rekabeti onların yaşamasını zorlaştırabilir.

Günlük Alan Kullanımı

Güney İspanya’da 2013–2014’te işaretlenen erişkinlerden dördü, üreme alanını terk ettikten sonra önce kuzeye, Albacete çevresine gitmişti. Burada haftalar geçiren kuşlar vardı. Bu durum, üreme alanından uzaklaşmanın hemen güneye yönelen göçle aynı hareket olmadığını gösterir. Araştırmada besin arayışı veya başka alanları tanıma gibi açıklamalar tartışıldı; kuzeye gidişin nedeni kesinleştirilmedi.

Dünya Yayılışı

Tepeli Guguk güney Avrupa, Akdeniz çevresindeki Afrika toprakları ve Anadolu’da bulunur; Sahra altı Afrika’ya da yayılır. Avrupa ile Afrika’daki topluluklar aynı geniş türün parçalarıdır. Güncel AviList, Tepeli Guguğu Clamator glandarius adıyla tek tipli, yani ayrı alt türlere bölünmemiş olarak kabul eder. Bu geniş yayılış, her bölgede aynı mevsimde veya aynı yoğunlukta bulunduğu anlamına gelmez.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir türdür. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde, 2002–2012 dönemine ait Türkiye tahmini 2.000–6.000 çifttir. Bu tahmin sınırlı veriden genişletme yapılan “kısmi” yöntemle hazırlanmıştır; bugünün kesin sayımı değildir. Aynı kaynakta Türkiye’nin kısa ve uzun dönem nüfus yönleri, veri yetersizliğinden bilinmiyor olarak verilmiştir. Dolayısıyla bu eski sayıdan günümüzde arttığı, azaldığı veya değişmeden kaldığı sonucu çıkarılamaz.

Göç Yolculuğu

Güney İspanya’da 2013 ve 2014’te 16 erişkine uydu vericisi takılan araştırmada sekiz kuşun üreme sonrası göçe başladığı izlendi. Sahra’nın güneyindeki kış alanlarına ulaşan üç kuş, batı Sahel’i kullanmıştı; bir erkek birden fazla yıl izlenebilmişti. Batı Akdeniz ve Fas üzerinden ilerleyen bu yollar, söz konusu İspanya topluluğuna aittir. Bunlar Türkiye’deki bireylerin kesin rotası veya kışlama yeri olarak gösterilemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca besini büyük, kıllı veya dikenli tırtıllardır. Termitler, çekirgeler ve güveler gibi başka böcekler de alınır; küçük kertenkeleler de besin listesinde yer alır. Bu yüzden yalnız böcek yiyen bir tür olduğu söylenemez. Bazı tırtılları yutmadan önce kıllarını uzaklaştırdığı anlatılır. Genellikle yerde besin arar; bitkiler arasında kuyruğunu kaldırarak sıçrayabilir.

Nasıl Avlanır?

İspanya’nın Sierra Morena bölgesinde 16 Şubat 2026’da izlenen tek erişkin, açık meşelikte Ocnogyna boeticum adlı güve türünün tırtıllarını topluyordu. Altı beslenme bölümü boyunca en az 768 tırtıl kaydedildi. Kuş toprağı kazmıyor, bitkilerin ve tırtılların ördüğü ipeksi ağların üzerindeki açıkta duran avı gagasıyla alıyordu. Bu tek günün sayısı türün her gün yediği miktar değildir. Çalışmadaki tırtıl kıllı olsa da tahriş edici kıllara sahip değildi; kıllı görünen her tırtıl aynı savunmayı taşımaz.

İlginç Bilgiler

## Kokunun Etkisini Sınamak 2014’te yayımlanan bir çalışmada, kuzey İspanya’daki beş guguk yavrusundan kötü kokulu salgı örnekleri alındı; yavrular bu salgıyı rahatsız edildiklerinde bırakıyordu. Kimyasal bileşimi taklit eden yapay karışım İspanya’da insan bakımındaki yedi yırtıcı kuş, altı karga ve 15 yarı evcil kediyle yapılan besin denemelerinde sınandı. Karışım verilen kediler ve yırtıcı kuşlar yiyeceği reddederken, kargalarda aynı belirgin kaçınma görülmedi. Bu sonuç kokunun bazı avcıları uzaklaştırabildiğini destekler; her avcıyı durduran kesin bir kalkan olduğunu göstermez. ## Doğal Yuvadaki Sonuç İspanya’nın Guadix bölgesinde 2011–2014 üreme dönemlerinden 262 Saksağan yuvası içeren ve 2023’te yayımlanan başka bir araştırma, yumurta ve yavru aşamalarını ayrı alt gruplarla ele aldı. Guguk yumurtalarının sayısıyla yuva başarısı ve yuvanın avcılarca kaybedilmesi arasındaki ilişki incelendi. Yavru dönemindeki karşılaştırma, guguk bulunan yuvaların belirgin biçimde daha az avlandığını göstermedi. Böylece bir salgının deneyde itici olmasıyla, her doğal yuvada konağa aynı korumayı sağlamasının farklı sorular olduğu görülür. Sonuç konağa, bölgeye ve koşullara göre değerlendirilmelidir. ## Uydu Kayıtlarında Gece Yolculuğu Güney İspanya’da 2013–2014’te işaretlenen erişkinleri izleyen uydu araştırmasında, üreme sonrası göçte yolculuk olarak ayrılan 19 hareket bölümünün çoğu geceye rastladı. İlkbahar dönüşündeki zaman tercihini aynı biçimde sınamak için yeterli bölüm yoktu. Dolayısıyla bu sonuç iki mevsimdeki her kuşun yalnız gece uçtuğunu kanıtlamaz. Üstelik bunlar genç kuşların değil, erişkinlerin kayıtlarıydı.

Guguk

Cuculus canorus

Takım Cuculiformes
Familya Gugukgiller (Cuculidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Guguk (Cuculus canorus), Türkiye faunasında karakteristik morfolojik yapısı ve yaşam alanı tercihleri ile ayırt edilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Guguk, güvercin büyüklüğünde, ince gövdeli, uzun kuyruklu ve sivri kanatlı bir kuştur. Gri erişkinde maviye çalan gri baş ve göğüs, siyah-beyaz enine çizgili karınla birleşir. Uçuşta küçük bir yırtıcıyı andırabilir. Görülen kuşu yalnız bu izlenimle adlandırmak yerine kanat biçimi, gaga ve tüy deseni birlikte incelenir.

Genel Görünüm ve Duruş

Uzun kanatlar ile kuyruk, gövdenin ince görünümünü belirginleştirir; gaga bunlara göre küçüktür. Cornell’in uzman tanımında çizgili karın, uzun kuyruk ve küçük gaga birlikte vurgulanır. Sarı göz ile açık kuyruk altı da destekleyicidir. Bunların benzer Guguk türlerinde değişen birleşimler halinde bulunabilmesi, tek bir sarı gözün kesin tanı olmayacağını hatırlatır.

Gri erişkinin üst tarafı düz gri, uzun kanat ve kuyruğu daha koyu gridir. Baş ve boyun üst taraftan daha açık görünebilir. Beyaz alt taraf karında hafif krem ton alır; göğsün altı ve böğürler ince enine çizgilidir. Uzun kuyruk beyaz benekler ve beyaz uçlar taşır. Gözün renkli kısmı ile çevresindeki halka sarı, kısa ayaklar sarıdır; siyah gagasının dibinde sarılık bulunur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Gri erkek ve dişiyi ayırmak her zaman mümkün değildir. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin teşhis rehberi erkekte gri göğüs ile çizgili karın arasındaki sınırın daha belirgin olduğunu anlatır. Bazı dişilerde göğüs ve boyun yanlarındaki çizgilerin altında kızıl tonlar, gri kanat örtülerinde kızıl benekler görülebilir. Aynı rehber, kimi gri dişilerin erkeklerden ayırt edilemediğini açıkça belirtir.

Erişkin dişinin başka bir görünümü kızıl-kahverengidir: açık ve koyu enine bantlar baş, sırt ve kanat örtülerinde birlikte görülür. Bu, ayrı bir tür veya yalnız gençlik giysisi değildir. 2024 tarihli özgün genetik araştırmanın tanımı da gri ve kızıl erişkin dişileri aynı türün iki renk biçimi olarak ayırır. Bütün dişileri kızıl, bütün gri kuşları erkek saymak yanlıştır.

Genç kuşlarda üst taraf kızıl-kahverengi ve enine çizgili olabileceği gibi daha gri de görünebilir. Kanat örtüleri ve uzun uçuş tüylerinin açık kenarları, ensedeki beyaz leke ve gri göz birlikte yaş değerlendirmesini destekler. Kızıl erişkin dişiyle karışma bu ayrıntılarla çözülür. Teşhis rehberine göre gençlerin erkek veya dişi olduğu tüy deseninden seçilemez.

Bir sonraki ilkbaharda yaş ayrımı zorlaşır. Teşhis rehberi, tüylerini tamamen yenilemiş ikinci yıl kuşunun erişkinden ayrılamayabileceğini belirtir. Eski, çizgili gençlik tüyleri yeni, çizgisiz tüylerle yan yana kaldığında bu değişim görülebilir. Erişkinlerde de tüy yenileme yarım kalabilir; kanatta farklı eskilikte tüyler bulunması tek başına “ikinci yıl” demek değildir. Böyle ayrıntılar, kısa bir uçuş görüntüsünden zorla yaş seçmek için kullanılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu doğrudan ve çoğunlukla alçaktır; uzun kanatları ile kuyruğu küçük bir yırtıcı görüntüsü verebilir. Cornell’in teşhis hesabı bu izlenimi vurgular. Kuş yaklaşınca küçük gaga, sivri kanat uçları ve kuyruk ayrıntıları da izlenir. Uçuş yönü, tek başına yaş veya eşey belirtmez.

Ses ve Davranış

Erkeğin sesi iki heceli “gu-guk” dizisidir; ilk nota biraz daha yüksektir. Heyecanlandığında ilk notayı yineleyerek üç notalı söyleyişe geçebilir. Dişi, hızlı ve giderek hafifleyen, kabarcık patlamasına benzeyen farklı bir dizi çıkarır. Yazılı benzetme tam sesi karşılamaz; görülen kuşla sesin aynı bireyden geldiği de kontrol edilir.

Dişi Guguk kendi yuvasını yapmaz; yumurtasını başka kuşun yuvasına bırakır ve yavruyu o yuvanın sahibi büyütür. Bu davranışa üreme asalakçılığı denir. RSPB’nin Britanya’ya ilişkin uzman özetinde bir dişinin mevsim boyunca farklı yuvalara 12–22 yumurta bırakabildiği anlatılır. Bu sayı tek bir yuvanın yumurta sayısı değildir; Türkiye’de ölçülmüş mevsimlik üretim olarak da kullanılamaz. Yumurtayı bırakan dişi, ev sahibi kuşun bir yumurtasını uzaklaştırabilir.

Yumurtadan çıkan Guguk yavrusu, ev sahibi kuşun yumurtalarını veya yavrularını sırtıyla yuva dışına itebilir. Yuvanın sahibi kuş onu beslemeyi sürdürür.

Karıştırılabilecek Türler

Atmaca (Accipiter nisus) ile uçuşta karışabilir. Atmacanın kanat uçları daha küt, uzun kuyruğu daha köşeli uçludur; birkaç kanat vuruşunu süzülme izler. Gugukta uzun, sivri kanatlar ve daha küçük gaga birlikte aranır. Atmacanın belirgin sarı bacakları ile pençeleri yırtıcı yapısını gösterir. Gri üst taraf ve enine çizgili karın iki kuşta da bulunabildiği için yalnız renkleri karşılaştırmak yeterli değildir.

Tepeli Guguk (Clamator glandarius), erişkinde gri tepesi ve beyaz benekli koyu kanatlarıyla ayrılır. Genç Tepeli Guguğun tepesi ve sırtı siyah, kanadında kızıl alan vardır. Bu nedenle yalnız “kızıl kuş” görüntüsüyle kızıl dişi Guguk denmemelidir; tepe ve büyük beyaz kanat benekleri de incelenir. Cornell’in Tepeli Guguk hesabı, bu belirgin baş ve kanat desenlerini birlikte vurgular.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık ağaçlıklar, orman kenarları, fundalıklar, çalı ve ağaçlarla bölünen tarım alanları ile sazlık ve bataklık çevrelerini kullanır. Hem beslenebileceği yerler hem de yumurtasını bırakacağı küçük kuşların yuvaları bu çevrede bulunmalıdır. Ağaçlık ile açık alanın yan yana gelmesi, onu yalnız sık orman içinde aramaktan daha yararlıdır.

Yuva Yeri

BTO’nun Avrupa kuşları hakkındaki el kitaplarına dayanan uzman özetinde kuluçkayı ev sahibi kuşun yaptığı, tipik sürenin 11–13 gün ve yavrunun yuvada kalma süresinin 17–21 gün olduğu belirtilir. Bunlar Türkiye yuvalarında ayrıca ölçülmüş süreler değildir. Çıkan yavru başlangıçta çıplak ve bakıma muhtaçtır. Guguk yumurtası başka kuşun yuvasında bulunduğundan, yuvanın biçimi ev sahibine göre değişir.

Günlük Alan Kullanımı

Açık tüneklerden çevresini izler ve çağırır. Fransız uzman hesabı su kıyıları ile nemli ortamları ve bu açık gözetleme noktalarını vurgular. Yuva aramak için sazlar açılmaz; kuşlar uzaktan gözlenir.

Dünya Yayılışı

Guguk, Common Cuckoo ve Cuculus canorus adları aynı türü karşılar. Güncel AviList dört alttür ayırır. Ana üreme kuşağı Avrupa’dan Sibirya, Kamçatka ve Japonya’ya uzanır; diğer alttürler İber Yarımadası ile Kuzeybatı Afrika’da, Orta Asya’da ve Çin’in batısı ile Hindistan’ın kuzeyinden Güneydoğu Asya’ya uzanan kesimlerde bulunur. Kış yayılışı Sahra altı Afrika ile Asya’nın güneyindeki alanları kapsar. Bu geniş alan, bütün toplulukların aynı kış ülkesine veya aynı koridora bağlı olduğu anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir yaz kuşudur. BirdLife International’ın 2021 Avrupa değerlendirmesi, Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 200.000–500.000 çift tahmini verir. Çalışmanın yöntem sınıflamasında bu sayı, sınırlı veriden geniş alana hesaplanan “kısmi” bir tahmindir; güncel, eksiksiz bir ülke sayımı değildir. Aynı değerlendirmede Türkiye’nin kısa ve uzun dönem nüfus yönü yetersiz veri nedeniyle bilinmiyor olarak gösterilir. Bu kayıt Türkiye’de üremeyi destekler; ülkenin her noktasında ve her ayında aynı sıklıkta bulunma iddiası taşımaz.

Göç Yolculuğu

Willemoes ve arkadaşları, 2010–2011’de Danimarka’nın doğusu ile İsveç’in güneyinde beş erkek ve üç dişi erişkini uydu vericileriyle izlemiştir. Bazı kuşlar sonbaharda doğu Sahra kesimlerinden Orta Afrika’ya, ilkbaharda Batı Afrika üzerinden Avrupa’ya ilerleyen bir halka yolculuğu yapmıştır. Sekiz bireyin yalnız üçünde tam yıllık göç döngüsü elde edilmiştir. Veri kesintileri nedeniyle haritadaki durakları birleştiren çizgiler bütün gerçek uçuşların izi değildir. Bu kuzey topluluğunun yolculuğu, Türkiye’deki her Guguğun rotası olarak anlatılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Erişkin Guguk büyük böcekler ve onların larvalarıyla beslenir; kıllı tırtılları da alır. Çekirgeler, kınkanatlılar ve sinekler başka besin gruplarıdır.

Nasıl Avlanır?

Avını yerde veya bitkiler arasında yakalar.

Mills ve arkadaşlarının İngiltere’nin Dartmoor bölgesindeki araştırması, nisan–haziran 2017’de toplanan örneklere ve mayıs 2016’da halkalanan bir kuştan alınan örneğe dayanır. Besin incelemesine giren 32 dışkı örneği, 27 örnekleme olayı halinde değerlendirilmiştir. Avların DNA izleri kelebek ve güve gruplarının yanında çekirge ve sinek gruplarını da göstermiştir. Bu yöntem, yenilen avın larva mı erişkin mi olduğunu her zaman ayırmaz; bulunan DNA oranı besinin ağırlık oranı değildir. Aynı 2020 çalışmasında Britanya’nın 58 yerinden, 2005–2016 dönemine ait av yakalama fotoğrafları da incelenmiştir. Erişkinlerin av tuttuğu 44 olay ile kendi beslenen gençlerin 24 olayı ayrı değerlendirilmiştir. İri ve tanınabilir tırtıllar fotoğrafta daha kolay seçilir. Bu nedenle fotoğraflar yararlı kanıt sağlasa da küçük avları dışlayan bir besin listesine dönüştürülmez; dışkı incelemesi ile birlikte okunur.

İlginç Bilgiler

## Yumurta Rengi ve Deseninin Kalıtımı Fossøy ve arkadaşlarının 2016’da yayımladığı genetik çalışma, beneksiz mavi Guguk yumurtalarının anneden geçen bir soyla bağlantısını göstermiştir. Avrupa’nın sekiz ülkesinden yedi ev sahibi grubuna ait 205 örnek ve tarihî müze yumurtaları incelenmiştir. Akrabalık nedeniyle aynı annenin birden fazla yavrusunu bağımsız saymamak için örnekler ayrıca değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın güçlü sonucu özellikle mavi, beneksiz yumurta tipiydi; diğer renklerin ve beneklerin kalıtımı o tarihte açık bir soru olarak kalmıştı. Merondun ve arkadaşlarının 2025’te yayımladığı daha geniş araştırma, Avrupa ile Asya boyunca yayılmış örneklerde bu soruyu yeniden ele aldı. Toplam 298 Guguk ve yakın akrabası Cuculus optatus türünden 50 örneğin genomları, yani kalıtsal bilgi bütünleri incelendi. Akrabalık ilişkilerine ve yumurtaların görünüşünün bilinip bilinmemesine göre bazı analizler daha küçük gruplarla yapıldı. Yumurtanın zemin rengi çoğunlukla anne soyundan gelen kalıtsal bölgelerle bağlantılıydı; benek deseninin bazı bileşenlerine iki ebeveynden gelen bölgeler de katkı sağlıyordu. Renk ile benek aynı kalıtım özelliği sayılmamalıdır. Aday genlerin belirlenmiş olması, bunların her birinin işlevinin deneyle kesin kanıtlandığı anlamına gelmez. ## Atmacaya Benzemenin Sınanması İngiltere’de 2006–2008 kışlarında yapılan Davies ve Welbergen deneyinde, iki deneme dizisinin 11 ve 12 yemliğinde baştankaraların tahnit edilmiş, yani doldurulmuş Guguk ve Atmaca örneklerine tepkileri karşılaştırılmıştır. Kuşlar, doğal çizgili Guguk görüntüsünden sonra yemliklere Atmacadan sonraki gibi daha az gelmiştir; Guguğun alt tarafındaki çizgiler gizlenince tepki zayıflamıştır. Çizgiler tek başına yeterli değildi: çizgi eklenen kumru aynı uzun süreli korkuyu yaratmamıştır. Deneydeki baştankaralar Guguğun yumurtasını bıraktığı olağan ev sahipleri değildir. Bulgular benzerliğin tepkiyi etkilediğini gösterir; Guguğun her yuvaya bu yolla girebildiğini kanıtlamaz. ## Dişinin İki Renk Biçimi Dişinin kızıl veya gri olması da genetik araştırmayla incelenmiştir. Merondun ve arkadaşlarının 2024 çalışmasının ilk örneklemi, Macaristan’daki Apaj çevresinde 2014–2021 üreme dönemlerinde alınan 22 erişkin dişiyi kapsar: 14’ü gri, sekizi kızıldır. Kalıtsal bilginin karşılaştırılması, renk biçimiyle anneden geçen bölgeler arasında güçlü bağlantı bulmuştur. Bu sayı Macaristan’ın veya Türkiye’nin bütün dişilerindeki renk oranı değildir. Çalışma belirli bir rengin kaynağı olan tek geni kesin olarak göstermemiştir; yumurta rengi araştırmasının da yerine geçmez.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...