kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek14 cm
dişi14 cm
Kanat Açıklığı
erkek20–22 cm
dişi20–22 cm
Ağırlığı
erkek21,3 g
dişi21,7 g

Tür Bilgisi

Türkçe Ağaç Serçesi
İngilizce Eurasian Tree Sparrow
Bilimsel Passer montanus
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Ağaç Serçesinin kestane tepesi, beyaz yanağındaki siyah benek ve küçük siyah boğaz lekesi birlikte ayırt edicidir. Gagası kısa ve koni biçimindedir; gövdesi topludur.

Genel Görünüm ve Duruş

Yuvarlak başlı, kısa boyunludur. Sırtı koyu çizgili kahverengi, alt tarafı kirli beyazdır. Yerde sıçrayarak ilerler.

Kestane renk alın üzerinden enseye uzanır. Göz ile gaga arasındaki koyu alan, beyaz yanağın içindeki siyah benekten ayrıdır. Gagası siyahtır. Göğsün ve karnın kirli beyaz rengi, göğüs yanlarında ve böğürlerde hafif açık kahverengiye döner. Enseyle sırt arasında dar beyazımsı yaka, kanatta iki açık bant bulunur; ikinci bant daha incedir. Kuyruk tabanının üstündeki açık kahverengi sağrı, erkek Serçenin gri sağrısından ayrılır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişi aynı temel baş desenini taşır; sıradan bir saha görüntüsünde eşeylerini güvenle ayırmak zordur. İspanya’nın La Rioja bölgesinde yapılan ve 2022’de yayımlanan bir araştırma, bu benzerliğin altında ölçülebilen bazı farklar bulunduğunu gösterir. Araştırmacılar 2019–2020 kışında toplu geceleme alanlarından yakalanan 66 kuşu ölçtü; erkek ve dişi ayrımını kan örneklerindeki genetik bilgiyle ayrıca kontrol etti. Kanat uzunluğu ile siyah boğaz lekesinin genişliğini birlikte kullanan model, incelenen kuşların yüzde 94,7’sini doğru eşeye ayırdı. Bu sonuç, koyu görünen her kuşun erkek olduğunu söylemez: ölçümler elde, standart yöntemle alınmıştır. Aynı makalede başka bir ülkede hazırlanmış yöntemin bu İspanya kuşlarında aynı başarıyı vermediği de gösterilmiştir. Dolayısıyla bu ayrıntılar, Türkiye’deki bir fotoğrafa doğrudan uygulanacak kesin eşey anahtarı değildir. Tüy deseni iyi görünse bile gerekli ölçüm veya başka güvenilir kanıt yoksa kuşun erkek mi dişi mi olduğu açık bırakılır.

Genç kuş erişkinin daha soluk bir görünümünü taşır. Başındaki kestane tonu ve siyah lekeler daha az belirgin olabilir; bu yüzden yalnız soluk rengine bakıp başka tür olduğuna karar verilmez. İspanya kuşları için hazırlanan Blasco-Zumeta ve Heinze rehberi, gençte kanadı örten tüylerin açık kahverengiye çalan uçlarını, erişkinde ise daha beyaz uçları tarif eder. Rehberde yazın erişkin tüylerinin aşınmış, yeni genç tüylerinin daha taze görünebildiği de belirtilir. Ancak aynı kaynak, erişkinin üreme sonrası ve gencin ilk tüy yenilemesi tamamlandığında bu desenden yaşın artık güvenle çıkarılamayacağını açıklar. Böylece bir bahar erişkininin görünüşünü yıl boyunca bütün gençlerle karşılaştırmak doğru olmaz. Rehberin ince renk farklarına dayanan erkek-dişi açıklamaları da yan yana olmayan kuşlarda zor uygulanır; bunlar uzaktaki bireye kesin eşey atamak için kullanılmaz. Bu ayrıntıları görmek için kuşu yakalamaya veya rahatsız etmeye çalışmayın; sahada görünmeyen yaş ve eşey bilgisi belirsiz bırakılabilir.

Uçuşta Görünüm

Uçarken kahverengi sırt ve açık kanat bantları destekleyici işaretlerdir. Baş deseni uzaktan seçilmeyebilir; yalnız koyu uçuş görüntüsüyle tür belirlenmez.

Ses ve Davranış

Kısa “çip” benzeri çağrısı Serçeninkinden daha tizdir. Erkek yuva yakınında çağrılarını uzun, tekdüze diziler halinde tekrarlayabilir; alarm sesi hızlı kuru notalardan oluşur.

Üreme dışında sürüler halinde beslenip geceler. Erkek, yuva girişi yakınında seslenip tüylerini kabartarak dişiyi boşluğu incelemeye çağırır.

Ağaç kovuğu, yapı boşluğu veya yuva kutusunda ot ve saplardan yaptığı yuvayı tüylerle döşer. BTO’nun Birleşik Krallık özeti tipik 5–6 yumurta, 12–13 gün kuluçka ve 15–17,5 gün yuvada gelişme bildirir. İki eşey kuluçkaya katılır; süreler Türkiye’de ölçülmüş değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Serçe (Passer domesticus; İngilizce House Sparrow) en önemli benzer türdür. Erişkin erkekte başın üstü gri, ense ve başın yanları kestane renklidir; beyazımsı yanağında Ağaç Serçesinin ayrı siyah beneği bulunmaz. Boğazın siyah alanı göğse daha geniş yayılır. Dişi Serçe ise daha sade kahverengidir; gözün üzerinde açık bir çizgi taşır ve erkeğin siyah boğaz lekesini göstermez. Genç Serçeler de dişiye benzer. Bu karşılaştırmada Ağaç Serçesinin iki erişkin eşeyinin birbirine benzer baş deseni taşıması önemlidir: kestane tepeli ve yanak benekli kuşu, yalnız süslü başı nedeniyle erkek Serçe saymayın. Kalın gagalar ve kahverengi çizgili sırt her iki türde de görülebilir; ayrım için başın üstü, yanak ve boğaz deseni birlikte değerlendirilir.

Söğüt Serçesi (Passer hispaniolensis) erkeği de kestane tepelidir; üreme giysisinde siyah boğaz-göğüs alanı daha geniş, yanları siyah çizgilidir. Beyaz yanağında ayrı siyah benek bulunmaz. Taze kış tüyleri siyahlığı örtebilir; dişiye ve gence erişkin erkeğin göğüs deseni uygulanmaz.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Ağaç Serçesi saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Siyah yanak lekesini bul

Beyaz yanağın ortasında bağımsız siyah leke.

02
Kestane tepeyi izle

Alından enseye kesintisiz kestane başlık.

03
Ense halkasını tamamla

Beyaz yanak ensede açık yarım halkaya bağlanır.

Gözlem Noktaları

Sabit rota yok

Köken halkasız kesinleştirilmez.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 120 Yerleşik; yerel dolaşma

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Ağaç Serçesi

Eurasian Tree Sparrow
Passer montanus

Beyaz yanağın ortasında bağımsız siyah leke.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...