kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek15,8 cm
dişi15,8 cm
Kanat Açıklığı
erkek28 cm
dişi28 cm
Ağırlığı
erkek40,9 g
dişi39,8 g

Tür Bilgisi

Türkçe Çaprazgaga
İngilizce Red Crossbill
Bilimsel Loxia curvirostra
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Çaprazgaga (Loxia curvirostra; Red Crossbill), tıknaz gövdeli, kısa ve çentikli kuyruklu bir ispinozdur. Kapalıyken birbirini geçen gaga uçları çok ayırt edicidir. Kırmızı erişkin erkek, zeytin-sarı dişi ve çizgili genç aynı türün farklı görünüşleridir; renk tek başına tanı koydurmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

İri başı ve güçlü gagası gövdesine göre dikkat çeker. Çoğunlukla iğne yapraklı ağaçların tepeleri yakınında sürü hâlinde dolaşır; kozalaktan kozalağa geçerken çevikçe tutunur. Küçük gagalı bir tohumcu kuşun kırmızı renkli benzeri gibi düşünülmemelidir.

Erkek kiremit kırmızısı olabilir; ancak bazıları turuncu, sarımsı veya kırmızıyla sarının karışımıdır. Kanatları koyu gri-kahverengi, kuyruğu koyudur. Sağrı çoğu kez daha canlı görünür. Her erkek, tekdüze parlak kırmızı bir giysi taşımaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi genellikle sarı-yeşil, bazen daha bozdur; en canlı sarı alan sağrıda görülebilir. Kanat ve kuyruk kahverengidir. Bazı erkeklerin de sarımsı olabilmesi, eşey değerlendirmesinde renk kadar tüylerin yaş ve değişim durumunun da görülmesini gerektirir.

Genç kuş boz-kahverengi ve yoğun koyu çizgilidir. Yeni kanat tüylerinin açık kenarları ince bir kanat çizgisi oluşturabilir. Bu, İki Şeritli Çaprazgagadaki güçlü beyaz bantlarla aynı değildir. İlk kışa doğru genç daha dişi benzeri görünmeye başlar.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve dalgalıdır; seri kanat vuruşlarını kısa duraklamalar izler. Sürü çoğu kez ağaç tepeleri hizasında ilerler. Koyu kanatlar ile erişkinin daha renkli gövdesi karşıtlık oluşturabilir; dalgalı uçuş tek başına türü ayırmaz.

Ses ve Davranış

Temas çağrısı kısa, sert ve tekrarlıdır; uçan sürüde “cip-cip” gibi duyulabilir. Şarkısı ise değişik ıslık ve cıvıltıların dizisidir. Çağrı yapısı topluluklar arasında değişir; tek bir heceyi duymak alt türü belirlemez.

Karıştırılabilecek Türler

İki Şeritli Çaprazgaga (Loxia leucoptera; Two-barred Crossbill, diğer adıyla White-winged Crossbill), koyu kanattaki iki güçlü beyaz bandıyla ayrılır. Bu bantlar erkek, dişi ve gençte bulunur; tünemiş kuşta biri örtülebilir. Bizim türün gençlerindeki ince açık tüy kenarlarıyla karıştırılmamalıdır.

Büyük Çaprazgaga (Loxia pytyopsittacus; Parrot Crossbill) daha iri ve güçlü görünür. Çağrısı da farklıdır; fakat BTO, görünüş ve ses ayrımının güç olabileceğini vurgular. Bir fotoğraftaki iri gaga izlenimiyle kesin tanı verilmez. Bu kuzey Avrupa benzeri, Türkiye’nin olağan Çaprazgaga kaydıyla kendiliğinden eşitlenmez.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Çaprazgaga saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Çapraz gaga

Kozalak pulunu yana açan kalın uçlar.

02
Şeritsiz koyu kanat

Güçlü çift beyaz şerit beklenmez.

03
Kozalak uzmanı

Sürü hâlinde taçta tohum çıkarır.

Gözlem Noktaları

Sabit kilometre yok

İrruptif ve göçebe; halkasız kuşa köken atanmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 38 Kozalak ürününe bağlı düzensiz hareket

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Çaprazgaga

Red Crossbill
Loxia curvirostra

Kozalak pulunu yana açan kalın uçlar.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...