Hafif V ile alçaktan arazi tarar.
Çayır Delicesi
Circus pygargus • Montagu's Harrier
Çayır Delicesi
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Çayır Delicesi (Circus pygargus; Montagu’s Harrier), uzun kuyruklu, ince gövdeli bir yırtıcıdır. Uzun ve dar kanatları uçlara doğru sivrilir. Açık arazide yere yakın, hafif ve esnek uçuşu dikkat çeker. Erişkin erkeğin gri, dişinin kahverengi oluşu belirgindir; genç kuşlar erişkin dişiye daha çok benzer.
Genel Görünüm ve Duruş
Dişi, erkekten daha iri ve ağırdır; ancak uzaktaki bir kuşun büyüklüğü tek başına eşeyini göstermez. Türün ince yapısı özellikle geniş kanatlı delicelerle yan yana görüldüğünde anlaşılır. Seyrek görülen koyu renkli bireyler de vardır; böyle bir kuşta olağan gri veya kahverengi giysinin bütün ayrıntıları aynı açıklıkta seçilmeyebilir.
Erişkin erkeğin başı, sırtı ve üst kanadı gridir; kanat uçları siyahtır. Üst kanatta, gövdeye yakın uzun uçuş tüylerini enine kesen bir siyah bant bulunur. Alt kanatta bu bölgeden iki koyu bant geçer. Gövdenin altı daha açık, karın ve yanlar pas rengi çizgilidir. Üstten görülen tek bantla alttan görülen desen birbirine karıştırılmamalıdır.
Erişkin dişi üstten kahverengidir. Açık kanat örtüleri sırtından daha soluk görünebilir. Kuyruk bantlı, kuyruk sokumu beyazdır. Alt tarafı açık devetüyü rengi üzerinde boyuna kahverengi çizgilidir. Göz üstündeki ve göz altındaki açık alanlar, koyu kulak bölgesini çevreler. Beyaz kuyruk sokumu, tek başına Çayır Delicesine özgü değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Genç kuşun üst tarafı koyu kahverengi, altı belirgin kızıl-kahverengidir ve erişkin dişideki yoğun boyuna çizgiler bulunmaz. Kanadın gövdeye yakın uzun uçuş tüyleri alttan koyu görünür. Bu koyu alanla daha açık dış kanadın oluşturduğu desen, baş ve boyun işaretleriyle birlikte değerlendirilir. Genç Bozkır Delicesiyle benzerlik çok fazladır.
Uçuşta Görünüm
Süzülürken kanatlarını sığ bir V biçiminde tutabilir. Tam açılmış kanat ucunda dört uzun telek ucu parmak gibi ayrılır; Gökçe Delicede bu sayı beştir. Bu fark, kanadın yeterince açık ve eksiksiz görüldüğü durumda kullanılabilir. İnce kanat ve uzun kuyruk, kuşun hafif, çevik görünüşünü tamamlar.
Ses ve Davranış
Üreme alanında hızlı, kesik ses dizileri duyulabilir; genç kuşların yiyecek isterken çıkardığı ses daha ince bir ıslık gibidir. Kur sırasında dönüşlü ve dalışlı uçuşlar görülür. Erkek, getirdiği avı havada bırakabilir; dişi dönerek ayaklarıyla yakalar. Besin aktarımını izlemek için yuva yönüne ilerlenmez.
Karıştırılabilecek Türler
Bozkır Delicesinin (Circus macrourus; Pallid Harrier) gençlerinde açık boyun halkası ile koyu kulak ve boyun bölgesi genellikle daha keskin karşıtlık gösterir. Çayır Delicesinde halka daha kızılımsı ve silik, göz çevresindeki açıklık daha fazladır. Dişilerde de yüz deseni ve kanat altındaki bantların düzeni birlikte incelenir; tek bir açık halka kesin tanı sağlamaz.
Gökçe Delice (Circus cyaneus; Hen Harrier) daha geniş kanatlı ve daha güçlü yapılı görünür. Erişkin erkeğinde Çayır Delicesinin kanadı enine kesen siyah bantları ve alt gövdedeki pas rengi çizgileri bulunmaz. Dişi ve genç Gökçe Delicelerin alt tarafı belirgin çizgilidir; genç Çayır Delicesinin daha düz kızıl alt tarafıyla bu yönden ayrılırlar.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Üstte tek, altta bir-iki koyu çizgi.
Gökçe ve Saz Delicesinden daha narin.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Yabancı kış rotası atamayın
Şubat
Tek kayda köken vermeyin
Mart
Dört parmağı açıyla doğrulayın
Nisan
Geçit kuşunu yuvacı saymayın
Mayıs
Ekin içine girmeyin
Haziran
Av aktarımında geri çekilin
Temmuz
Yavru konumunu paylaşmayın
Ağustos
Tünek sürüsünü uçurmayın
Eylül
Üst ve alt yüzü ayırın
Ekim
Geç kuşu rotaya zorlamayın
Kasım
Kış alanı varsaymayın
Aralık
Afrika kaydını Türkiye’ye kopyalamayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Tahıl ve yonca tarlası
Çekici yuva örtüsü; hasatta yüksek risk.
Çayır ve bozkır
Alçak av uçuşu için açık, avca zengin mozaik.
Nemli düzlük ve saz kenarı
Yuva örtüsü ile açık av alanı yan yana.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Bozkır Delicesi
Circus macrourus- Baş
- Dişi-gençte çoğu kez daha temiz açık boyun halkası.
- Kanat
- İç-dış kanat karşıtlığı farklı.
- Uyarı
- Örtüşme yüksek; çoklu açı gerekir.
Gökçe Delice
Circus cyaneus- El
- Daha geniş ve çoğunlukla beş parmaklı.
- Erkek
- Üstte siyah ikincil çizgi yok.
- Sağrı
- Daha geniş beyaz.
Saz Delicesi
Circus aeruginosus- Yapı
- Çok daha iri ve ağır.
- Kanat
- Daha geniş ve yuvarlak.
- Renk
- Karma koyu kahverengi-gri.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaYerde uzun ot, saz, funda veya ekin içinde bitki platformu.
- 2YumurtaBTO tipik 4–5; gözlenen 3–10.
- 3KuluçkaDişi, tipik 28–29 gün.
- 4YavruBakıma bağımlı; tipik 35–40 günde uçar.
- 5GözlemEkine girme, dron/geri çalma kullanma, konumu yayımlama.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Çayır Delicesi ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Atmacagiller (Accipitridae) — 30 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Çayır Delicesi
Hafif V ile alçaktan arazi tarar.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
