Kompakt küçük atmaca oranını okuyun.
Şikra
Tachyspiza badia • Shikra
Şikra
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. Değerlendirilen ad: Accipiter badius. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Şikra (Tachyspiza badia), yuvarlak kanatları ve gövdesine göre uzun kuyruğuyla küçük bir atmacadır. Erişkinin alt tarafı ince enine çizgili, gencinki iri damla biçimli lekelidir.
Genel Görünüm ve Duruş
Konmuş kuşta kanat ucu kuyruğun oldukça gerisinde kalır. Baş ve sırt erişkin erkekte mavimsi gridir; kanat uçları ise koyudur. Bu açık gövde ile koyu uçların birlikteliği uçarken de görülebilir.
Açık renkli boğazın ortasında ince, koyu bir dik çizgi bulunabilir. Beyazımsı göğüs ve karın üzerindeki ince pas rengi enine çizgiler, uzaktan sıcak bir renk oluşturur. Erişkin erkekte göz kırmızımsıdır; göz rengi tüy deseniyle birlikte değerlendirilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişi genellikle daha iridir; üst tarafı erkeğinkinden daha koyu ve kahverengimsidir. Ancak tek kuşun boyutunu uzaktan tahmin etmek güvenilir bir eşey ayrımı sağlamaz.
Genç kuşun üstü koyu kahverengi, tüy kenarları pas rengidir. Baş daha soluk, alt taraf iri kahverengi damla lekeleriyle kaplıdır; kuyrukta koyu enine bantlar bulunur.
Uçuşta Görünüm
Olağan uçuşunda hızlı kanat vuruşlarını kısa süzülmeler izler. Yükselen sıcak hava akımlarında geniş daireler çizerek yükselebilir. Bir dala konmadan önce ise uçuş çizgisini kıvrımlı ve ani biçimde değiştirebilir.
Şikranın kanadı genel olarak yuvarlaktır; Yaz Atmacasınınki daha sivri, bazen doğanı andıran bir görünüştedir. Kanat uçlarının nasıl açıldığı bu izlenimi değiştirebilir. İyi bir uçuş görünüşünde yalnız tek teleğin sayısı değil, kanadın bütün biçimi değerlendirilir.
Ses ve Davranış
Çoğu zaman sessizdir; üreme döneminde tiz ve yinelemeli çağrıları daha sık duyulur. Çağrılardan biri “ki-iu”, bir başkası sonu titreyen “ke-vik” gibi aktarılabilir. Sesin yazıyla taklidi yaklaşık bir ipucudur; çağrının ritmi ve görülen kuşun özellikleri birlikte düşünülmelidir.
Ermenistan’da 2009’da izlenen iki çiftte, erkeğin dişiye av getirmesi ve bölgeye giren kuşları kovalama sırasında her iki eşey de tiz, iki heceli çağrılar çıkardı. Araştırmacılar bu çiftleri Yaz Atmacalarından daha sesli buldu; bu karşılaştırma iki yerel çifte aittir.
Karıştırılabilecek Türler
Yaz Atmacası (Levant Sparrowhawk, Tachyspiza brevipes) en önemli benzeridir. Campbell’ın 2026 incelemesi, ilk takvim yılındaki kuşların haziran–kasım fotoğraflarına dayanır: çoğu Birleşik Arap Emirlikleri’nden 75 Şikra, Yunanistan–Kazakistan ve göç alanlarından 93 Yaz Atmacası. Her özellik bütün fotoğraflarda seçilemiyordu. Genç Şikraların gözü çoğunlukla parlak sarıydı; yeni uçmuş iki bireyde mavi griydi. Kuyruk dibinin altındaki kısa tüyler Şikrada genellikle desensiz veya az lekeli, Yaz Atmacasında daha yoğun koyu desenliydi. Açık kanatta Şikra genellikle beş, Yaz Atmacası dört belirgin uç teleği gösterir; ancak Yaz Atmacası da fotoğrafta beş gösterebilir. Katlı kanattaki uç teleği sayısı farklı bir özelliktir. Kuyruk altı farkı henüz destekleyici bir bulgudur.
Atmaca (Eurasian Sparrowhawk, Accipiter nisus) da yuvarlak kanatlı ve uzun kuyrukludur. Erişkin erkeğin gri üstü ile turuncumsu alt tarafı benzerlik yaratır. Dişisi çoğunlukla belirgin açık kaş taşır; erkeğin kaşı silik veya görünmez olabilir. Genç Atmacanın alt tarafında kalp biçimli koyu işaretler bulunur. Kaşın yokluğu tek başına Şikra tanısı değildir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Erkek kırmızı gözlü; genç altta çizgilidir.
Erişkin enine bantlı, genç uzunlamasına çizgili.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını olağan saymayın
Şubat
Bayağı Atmaca ile oranları karşılaştırın
Mart
Tek göz rengiyle karar vermeyin
Nisan
Kanat üstü ve altını ayrı belgeleyin
Mayıs
Uygun habitatı üreme kanıtı saymayın
Haziran
Yuva davranışında mesafeyi artırın
Temmuz
Gençte uzunlamasına çizgileri arayın
Ağustos
Tüy aşınmasını renk farkıyla karıştırmayın
Eylül
Ham fotoğraf tarihini koruyun
Ekim
Kayıtları hayalî rotaya bağlamayın
Kasım
Parmak sayısını tek ölçüt yapmayın
Aralık
Hassas konumu gecikmeli paylaşın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Açık ağaçlık
Tünek ve açıklığın yan yana olduğu mozaik.
Meyvelik ve bahçe
Ağaç tacından kısa atılışlarla avlanır.
Akarsu ağaç şeridi
Açık kenarlarla bağlantılı ağaçlık koridor.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Levant Atmacası
Tachyspiza brevipes- Yapı
- Kanat ve parmak oranı farklıdır.
- Alt yüzey
- Kanat altı deseni birlikte okunur.
- Sınır
- Tek işaretle ayrılmaz.
Bayağı Atmaca
Accipiter nisus- Boyut
- Genellikle daha iri ve uzun kanatlı.
- Kuyruk
- Oran ve bant düzeni farklı.
- Baş
- Kaş ve yüz deseni birlikte okunur.
Çin Atmacası
Tachyspiza soloensis- Kanat
- Daha uzun ve sivri.
- Parmak
- Genellikle dört belirgin parmak.
- Alt yüzey
- Desen ve oran farklı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriAğaç çatalı veya sağlam yan dal; bazen eski kargamsı yuvası.
- 2Yuva yapısıKuru çubuklardan sığ platform, ince kabuk ve bitkilerle düzenlenebilir.
- 3YumurtaTipik 3–4; bazı derlemelerde ortalama 2,8–4.
- 4KuluçkaKaynaklar 18–21 gün ile daha geniş 18–35 gün aralığı verir; fark korunur.
- 5YavruDerlemelerde 30–32 gün; tek Ajanta yuvasında ilk uçuşlar 25 ve 29. gün.
- 6EtikYuva ağacına yaklaşmayın, uçuş hattını kapatmayın, hassas konumu yayımlamayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Şikra ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Atmacagiller (Accipitridae) — 30 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Şikra
Kompakt küçük atmaca oranını okuyun.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
