kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek110 cm
dişi110 cm
Kanat Açıklığı
erkek250 cm
dişi250 cm
Ağırlığı
erkek9.285,3 g
dişi9.285,3 g

Tür Bilgisi

Türkçe Kara Akbaba
İngilizce Cinereous Vulture
Bilimsel Aegypius monachus
IUCN Durumu
NT • Tehdide Yakın

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Kara Akbaba (Aegypius monachus; İngilizce Cinereous Vulture), çok geniş kanatlı, kısa ve hafif kama biçimli kuyruklu, iri bir akbabadır. Erişkini uzaktan siyah gibi görünse de gövdesi koyu kahverengidir. AviList v2025b’in güncel sınıflandırmasında tek tür olarak kabul edilir ve alt türlere ayrılmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Erişkinin başında açık gri ve mavimsi deri alanları bulunur. Göz çevresi koyudur. Boynun dibindeki kabarık, koyu kahverengi yakalık ayrı seçilir. Gaga kahverengi-siyah, bacaklar açık gridir.

Boyun tüyleri dikleştiğinde başın arkasında bir başlık gibi kabarır. Vulture Conservation Foundation, türün bazı dillerde “keşiş akbabası” diye anılmasını bu görünüme bağlar. Yakalık yaşlı kuşlarda daha açık renkli olabilir. Tüylerin yatık veya kabarık durması, kuşun baş-boyun sınırının ve genel görünüşünün farklı algılanmasına yol açar.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy renkleri birbirine benzer. CMS’nin uzman derlemesi dişilerin biraz daha iri olabildiğini belirtir; ancak renk ve uzaktan algılanan büyüklük, bir bireyin eşeyini güvenilir biçimde göstermeye yetmez. İki erişkini farklı renklerle düşünmek doğru değildir.

İlk yılındaki kuş, erişkinden daha koyu ve daha tekdüze görünür. Başını örten kısa tüyler siyaha yakındır; gagasının dibindeki çıplak, etli bölüm pembemsi olabilir. Erişkinde bu bölüm mavimsi ton alır ve baştaki örtü daha açık kahverengimsi-gri görünür.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanatlar uzun ve çok geniş, yaklaşık dikdörtgen biçimindedir. Açılmış uzun uç tüyleri parmaklar gibi seçilir; kanadın arka kenarı da dişli görünebilir. Süzülürken kanatlar çoğu kez düz tutulur, uçları hafif aşağı sarkabilir. Alttan görünüş genel olarak koyudur. Bununla birlikte kanadın ön ve arka tarafındaki tüy grupları arasında ton farkı seçilebilir; bütün yüzey aynı siyah boya gibi görünmez.

Geniş daireler çizerek süzülmesi sık görülür. Kanat çırptığında hareketler yavaş ve geniştir. Oiseaux.net’in uzman hesabında, eşlerin uçuş sırasında üst üste gelmesi ve yukarıdaki kuşun aşağı sarkıttığı pençeleriyle eşinin sırtına dokunması da anlatılır. İki kuş daha sonra yeniden ayrılır. Bu, havadaki bütün yakınlaşmaları saldırı olarak yorumlamamak için yararlı bir davranış ayrıntısıdır.

Leş ararken yükselen sıcak hava akımlarını kullanarak yüksekliğe çıkar. Vulture Conservation Foundation, bu akımlar üzerinde süzülmesini türün belirgin besin arama davranışlarından biri olarak anlatır.

Ses ve Davranış

Genellikle sessiz bir kuştur.

Eşler yuvada karşılaşınca yakalık ve sırt tüylerini kabartabilir; boyunlarını uzatıp başlarını sağa sola çevirirler. Yuvadaki kuş, parmaklarını açıp bacaklarını yüksek kaldırarak yavaşça adımlayabilir. Kuyruk yukarı kalkarken kanatlar yuvanın tabanına değebilir; gelen eş de benzer bir duruş alır. Ardından kuyruk indirilip kanatlar aşağı bırakılır ve kuşlar gagalarıyla birbirlerinin gagasına, başına ve boyun tüylerine dokunur. EAZA derlemesinde anlatılan bu selamlaşma, yalnız bir kuşun tüylerini kabartmasından daha ayrıntılı, karşılıklı bir davranış dizisidir.

Yuva, kalın dallarla kurulan büyük bir yapıdır. Fransa’ya ilişkin LPO üreme anlatımında iki erişkinin yuva yapımını, kuluçkayı ve yavru bakımını paylaştığı belirtilir. Tek yumurta yaklaşık 54 günde açılır; yavru 100–120 gün yuvada kalır ve uçtuktan sonra da haftalar boyunca erişkinlerden besin alır. Bu süreler Fransa’daki üreme döngüsüne ilişkin uzman özetindendir.

Yeni çıkmış yavru, gri-beyazdan gri-kahverengiye değişen hav tüyleriyle örtülüdür. EAZA’nın 2023 tür derlemesi, erişkinlerin yuttukları besini geri çıkarıp yavruya küçük parçalar halinde verdiğini anlatır. Yavru büyüdükçe sunulan besini kendisi gagalar. İki ebeveyn de bakıma katılır. Aynı uzman derlemesinde ilk uçuş tüylerinin yaklaşık 30 günlükken çıkmaya başladığı, kuşun yaklaşık 60 günlükken bütünüyle tüylenmiş olduğu belirtilir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş bir büyüme çizelgesi değil, türün gelişimine ilişkin derleme bilgileridir.

Karıştırılabilecek Türler

Kızıl Akbaba (Gyps fulvus; İngilizce Griffon Vulture) benzer bir siluet oluşturabilir. Kara Akbabanın kanadı düz veya hafif aşağı tutulur; kama biçimli kuyruğu biraz daha uzundur. SEO/BirdLife’ın karşılaştırmasında Kızıl Akbaba hafif V biçiminde süzülür. Erişkin Kızıl Akbabanın açık kahverengimsi-gri gövdesi koyu uçuş tüyleriyle karşıtlık oluşturur; yakalığı beyaz, gagası kemik rengindedir. Gençte gaga da koyu olduğundan bu renk tek başına yeterli değildir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Kara Akbaba saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Dev dikdörtgen kanatlar

Uzun, geniş ve belirgin parmaklı.

02
İri baş, kalın boyun

Koyu keşiş yakalığı ve güçlü gaga.

03
Tekdüze koyu altkanat

Kızıl Akbabadaki güçlü iki ton yok.

Gözlem Noktaları

Bireye ve yaşa göre değişir

Üç GPS kuşunun rotası tüm türe genellenmez.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 93 Erişkinler yerleşik olabilir; gençler geniş dağılır

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Kara Akbaba

Cinereous Vulture
Aegypius monachus

Uzun, geniş ve belirgin parmaklı.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...