KUŞATLASI.COM
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
TR | EN
ÜYE OL
Rehber & Türler
Kuş Kataloğu (500+ Tür) Dünya Kuşları Tür Karşılaştır Ornitoloji Sözlüğü
Saha & Haritalar
Canlı Gözlem Haritası Nadir Kuş Alarmları CANLI
Topluluk & Galeri
Fotoğraf Galerisi Tür Sor (AI & Topluluk ID) Topluluk Akışı Liderlik Tablosu Video & Ses Kayıtları
Dil / Language:
Türkçe | English

Ak Pelikan

Pelecanus onocrotalus • Great White Pelican

Kuş Listesine Dön
Ak Pelikan — Erkek tüneme
Erkek tüneme

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek177,3 cm
dişi136,7 cm
Kanat Açıklığı
erkek285,8 cm
dişi246,4 cm
Ağırlığı
erkek11,45 kg
dişi7,59 kg

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Ak Pelikan
İngilizce İsim Great White Pelican
Bilimsel İsim Pelecanus onocrotalus
Takım Pelecaniformes
Familya
Pelikangiller
(Pelecanidae)
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı
Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Ak Pelikan, çok iri beyaz gövdesi, uzun gagasının altındaki geniş kesesi ve uçuşta açık kanat örtüleriyle güçlü karşıtlık kuran koyu uçuş tüyleriyle tanınır. Göz çevresindeki geniş çıplak deri alanına da bakın. Bu özellikleri birlikte görmek, yalnız “beyaz pelikan” demekten daha güvenlidir. Tepeli Pelikanla karşılaştırırken özellikle kuşun döndüğü anda kanadın alt yüzünü inceleyin; tek bir üstten görüntü iki türü her zaman ayırmaz. Uçan pelikan boynunu geriye toplar; uzun gagası öne uzanır.

Genel Görünüm ve Duruş

Su üzerinde yüzerken gövdesi yüksek ve geniş, gagası olağanüstü uzun görünür. Gaganın altındaki esnek kese balık yakalama sırasında açılır; her an aynı büyüklükte görünmez. Erişkinin beyaz tüyleri üreme zamanında hafif pembemsi bir görünüm alabilir. Beyaz gövde, siyah uçuş tüylerini kapalı kanatta kısmen saklar; kuş kanadını açınca açık ve koyu alanların sınırı belirginleşir. Gölge bu sınırı gizleyebilir, bu nedenle mümkünse kuşun dönüşünü bekleyin.

Göz çevresindeki geniş tüysüz alan, başın önemli bir tanı işaretidir. Üreme döneminde yüz ve kese renkleri değişebilir; turuncu veya pembemsi bir tonu tek başına tür ya da eşey kanıtı saymayın. Başın tüy yapısı, çıplak göz çevresi ve kanat deseni birlikte incelenmelidir. Su kıyısında dinlenen kalabalık sürüde her birey aynı türden olmayabilir; açık su üstündeki, kıyıdaki ve uçan kuşları ayrı ayrı değerlendirin.

Ak Pelikan balık aradığı sulak alan ile yuvaladığı güvenli adacık arasında gidip gelebilir. Bu iki yerin aynı noktada olmaması normaldir. Yuvayı bir kuşun dinlendiği her yerde aramak ya da bir sürünün varlığını üreme kanıtı saymak doğru olmaz. Koloni varsa kuşların düzenli giriş çıkışı ve yavru bakımı uzaktan belgelenmelidir. Gözlem sırasında adacığa çıkmak veya kuşları uçurmak hem kaydı hem koloninin güvenliğini bozar.

Biyometri panelindeki tek sayılar türün bütün bireyleri için sabit boyut iddiası taşımaz. Din ve Eltringham’ın Uganda’daki Rwenzori Ulusal Parkı örnekleminde yayımladığı ortalamalar kullanılmıştır: erkekte boy 177,3 cm, kanat açıklığı 285,8 cm ve ağırlık 11,45 kg; dişide sırasıyla 136,7 cm, 246,4 cm ve 7,59 kg. Dişi örneklemindeki bazı ölçümlerin sayısı azdır. Bu değerler Türkiye pelikanlarının doğrudan ölçülmüş ortalamaları değildir; yaş, kondisyon ve bölgesel farkları ortadan kaldırmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkekler ortalamada dişilerden daha büyük ve ağırdır. Bununla birlikte açık bir su üstünde tek başına görülen kuşun boyunu gözle ölçmek güvenilir değildir; uzaklık ve duruş algıyı değiştirir. Her iki eşeyde de uzun gaga ve geniş kese bulunur. Üreme döneminde yüzün çıplak derisi erkekte daha pembemsi, dişide daha turuncu görünebilir, fakat ışık ve mevsim bu renkleri etkiler. Bir renk tonu ya da tek fotoğraftaki irilik farkıyla kesin eşey kararı vermeyin.

Genç kuş erişkinin temiz beyaz görünümünü taşımaz. Baş, sırt ve kanat örtülerinde belirgin kahverengilik bulunabilir. Bu koyu gençlik giysisiyle erişkin kanadının siyah uçuş tüylerini birbirine karıştırmayın: erişkinin gövdesi açık kalırken açık kanat üstünde siyah uçuş tüyleri görünür. Yaşı yorumlamak için bütün üst tarafı ve başı görün; bir kanat parçasından hüküm vermeyin.

Koloni yuvaları sığ sulak alan içindeki güvenli zemin veya adacıklarda bitkisel malzemeyle kurulur. Saz ve ince dallar kullanılabilir. Tipik yumurta sayısı yaklaşık ikidir; genel rehberlerde 1–3 aralığı, Tana Gölü araştırmasında ise dört yumurtalı yuva da bildirilmiştir. Dört yumurta olağan sayı diye sunulmamalıdır. Kuluçka için yaklaşık 29–36 gün, ilk uçuş için yaklaşık 9–10 hafta verilir. Ebeveynler bakımda rol alır; yerel koşullar bu süreleri değiştirebilir. Koloniye yaklaşmayın, yavruları saymak için adacığa çıkmayın ve beslenen kuşların geçiş yolunu kapatmayın.

Uçuşta Görünüm

Üstten bakıldığında beyaz gövde ve açık kanat örtüleri, koyu uçuş tüyleriyle yan yana görünür. Alttan da açık örtülerle siyah uçuş tüyleri arasında kuvvetli karşıtlık vardır. Tepeli Pelikanın uçuş tüyleri daha soluk gri görünür; özellikle kanadın alt yüzeyi iki türü karşılaştırmak için önemlidir. Ters ışıkta bütün kanat koyulaşabileceği için yalnız bir silüet karesiyle renk kararı vermeyin.

Uçuş silüetinde çok geniş kanatlar, öne uzanan iri gaga ve geriye toplanmış boyun dikkat çeker. Leylek gibi uzun boyunlu büyük kuşlar uçarken boynunu ileri uzatır ve gaga kesesi taşımaz; siyah-beyaz kanat görünümü tek başına yeterli karşılaştırma değildir. Ak Pelikan süzülürken uzun kanatlarının geniş yüzeyi belirginleşir. Üst ve alt kanadın farklı fotoğraflarını aynı açı sanmayın; bir yüzeyde görülmeyen ayrıntı hakkında kesin sonuç yazmayın.

Ses ve Davranış

Su üstünde dinlenen kuşlar çoğu zaman sessizdir. Üreme kolonilerinde boğuk homurtu ve benzeri sesler duyulabilir; sessiz bir bireyi bu yüzden tür dışı saymayın. Kuşun sesi için koloniye yaklaşmak veya sürüyü bilerek uçurmak uygun değildir. Ses kaydı yapılacaksa uzaktan ve doğal davranışı değiştirmeden yapılmalıdır.

Ak Pelikanlar birlikte balık arayabilir, geniş su üstünde topluca yüzebilir ve uygun hava akımlarında süzülebilir. Perdeli ayakları yüzmeye yardım eder. Bir sürünün bir yönde uçması mutlaka göç anlamına gelmez; beslenme alanı ile dinlenme yeri arasında da hareket edebilirler. Üreme iddiası için yalnız kuş sayısı değil, yuvayla ilişkili açık davranışlar gerekir. Sürüleri sayarken aynı bireyleri farklı noktalarda ikinci kez sayma olasılığını göz önünde bulundurun.

Karıştırılabilecek Türler

Tepeli Pelikan da iri ve açık renkli bir pelikan olduğu için ilk bakışta karışabilir. Ak Pelikanda geniş çıplak göz çevresi ile uçuşta açık örtülerin siyah uçuş tüylerine karşı güçlü sınırı birlikte arayın. Tepeli Pelikanın dağınık, kıvrık ense tüyleri ve daha soluk gri kanat altı karşılaştırmada yardımcıdır. Üreme dönemi kese rengini tek işaret olarak kullanmayın; aynı kuş farklı ışıklarda başka tonlarda görünebilir.

Küçük Pelikan daha küçük yapılı ve daha gri görünebilir; uzaklık boy karşılaştırmasını zorlaştırır. Açık-koyu kanat karşıtlığını ve baş-gaga oranını birlikte değerlendirin. Bir leylek uzaktan siyah-beyaz kanatlı iri kuş izlenimi verebilir, fakat gaga kesesi yoktur ve uçuşta boynunu pelikan gibi toplamaz. Zor bir gözlemde tek fotoğraf yerine kuşun başını, kanadın altını ve genel silüetini gösteren ayrı görüntüler saklayın.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Ak Pelikan saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Göz çevresi ve kese

Geniş çıplak göz çevresini uzun gaga ve keseyle birlikte gör.

02
Kanatta güçlü karşıtlık

Açık örtüler ile koyu uçuş teleklerini, özellikle alttan kontrol et.

03
Boyun ve yaş

Uçuşta boyun toplanır; gençler erişkinden kahverengimsi görünür.

Erkek–dişi karşılaştırSürgüyü çek
Erkek Ak Pelikan levhası
Dişi Ak Pelikan levhası
ERKEKDİŞİ

Erkek genellikle daha iri ve ağırdır. Üreme yüz derisi dişide daha turuncu olabilir; tek tonla eşey belirlenmez. Boy/ağırlık ayrı kaynak değerleri, kanat açıklığı tür genelidir.

Kanadın hangi yüzünü gördüğüne bakUçuş ipucu
Ak Pelikan kanat üstü uçuş levhası
Kanat üstü görünüşBu üst görünüşte beyaz örtüler ve koyu uçuş telekleri görülür. Tepeli Pelikan ayrımı için kuş döndüğünde alt yüzeyi de değerlendir.

Tek başına yeterli değildir. Tepeli Pelikan da üstten koyu telekli görünür; üst kanat tek başına yetmez. Ak Pelikan alttan belirgin siyah-beyaz, Tepeli daha soluk gri karşıtlıklıdır.

Bu ay

Türkiye’de bugün nerede aranır?

Gözlem kontrolü

4 işareti doğrula

0/4

Ornitolojik Saha Teşhis Levhası ve Ayırt Edici Özellikler

Türü beş standart görünümde sunan temiz ve bilimsel saha levhaları.

Türleri Kıyasla Saha Teşhis Standardı
Ak Pelikan tüneme saha levhası

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Ak Pelikan ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Pelikangiller (Pelecanidae) — 3 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Topluluğa göre değişir

Noktalar gözlemdir; tek bir bireyin doğrulanmış izleme rotası değildir. Beslenme uçuşu ile göçü ayırın.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 68 Geçit / yerel üreme

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...
Kuş Atlası 500+ Tür Kataloğu Seçmek için ↵ Enter