kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek34 cm
dişi34 cm
Kanat Açıklığı
erkek55 cm
dişi55 cm
Ağırlığı
erkek306 g
dişi313 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Çulluk
İngilizce İsim Eurasian Woodcock
Bilimsel İsim Scolopax rusticola
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Çulluk (Scolopax rusticola; İngilizce Eurasian Woodcock), tombul gövdeli, kısa bacaklı, uzun ve düz gagalı bir orman kuşudur. İri gözleri başın oldukça gerisindedir. Kuru yapraklar arasındaki bir kuşta, başın arkasını enine kesen geniş siyah bantlar ve karmaşık kahverengi desen birlikte aranır. Orman tabanında hareketsiz dururken fark edilmesi güçtür; ağaçlar arasında kalkıp uzaklaştığında yuvarlak kanatları daha kolay seçilir.

Ornitolog Andrew Hoodless’ın tür incelemesi, Çulluğun uzun gagası ile başın gerisine yerleşmiş iri koyu gözlerini, yakından bakıldığında en dikkat çekici yapısal özellikler olarak anlatır. İnce uçlu gaga, kalın gövdenin önünde belirgin bir uzantı oluşturur. Yapraklar içindeki deseni kadar, bu baş-gaga oranına bakmak da kuşun şeklini anlamayı kolaylaştırır.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst tarafta siyah, kahverengi, pas kızılı ve gri tonlar birbirine karışır. Alt taraf krem-gri bejdir ve ince enine çizgiler taşır. Göz ile gaga arasında koyu bir çizgi, başın gerisinde ise üç-dört geniş siyah bant görülebilir. Fransa’nın OFB hesabı bu bantlarla alt taraf çizgilerini ayrı ayrı tarif eder. Üst gaga ucu, topraktaki avı kavrarken hareket edebilir. Kısa bacaklar gövdeyi yere yakın gösterir; uzun gaga, gizlenmiş kuşun yaprak örtüsü içinden seçilen ilk parçası olabilir.

Kuyruğun üstten görülen ucu gri-kahverengiyken aynı tüyün alt yüzündeki uç beyazdır. Dunning ve arkadaşlarının 2023 çalışması bu iki yüzü mikroskopla karşılaştırır. Beyaz bölgede tüyün ana ekseninden çıkan dallar kalınlaşmış, yassılaşmış ve birbirinin üzerine dizilmiştir. Üstteki kahverengi ince dallar ise bu açık yapıyı örter. İncelenen tüyler İsviçre’de 1995’te yabani kuşlardan doğal olarak dökülmüş örneklerdir; iki yüz arasındaki fark aynı tüy üzerindedir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy deseni ve genel yapısı birbirine çok benzer. Hoodless’ın 1995 tür incelemesi, üreme davranışı dışında sahada bunları ayırmanın güçlüğünü vurgular. Yazıda erkek gagasının biraz daha kısa olma eğilimi de anılır; bu, her kısa gagalı kuşun erkek olduğu anlamına gelmez. Tek bir görünüş farkını eşey işareti saymak yerine, gözlenen davranış ve kuşun bütün yapısı birlikte değerlendirilir.

Genç–erişkin ayrımında Fransa OFB hesabı, kanat uçuş tüylerinin aşınmasıyla büyük örtü tüylerinin deseninin incelendiğini belirtir. Bunlar uzaktan görülen genel kahverengilikten daha ince ayrıntılardır. Kuşu sırf yaşını belirlemek için ürkütmek yerine, kendiliğinden görülen tüy ayrıntıları kaydedilmelidir.

Uçuşta Görünüm

Kalkışta kızıl-kahverengi, yuvarlak kanatlı siluet ağaçların arasından uzaklaşır. Kanatta veya kuyruk sokumunda güçlü, zıt renkli bir şerit beklenmez. Uzun gaga ve kısa bacaklı, dolgun gövde bu uçuşta da önemlidir. Naturalis hesabının tarif ettiği bu kaçış görünümü, erkeğin alacakaranlıkta ağaç tepelerinin üzerinde yaptığı kur uçuşundan ayrılmalıdır; birincisinde kuş örtüden ayrılır, ikincisinde eş arama davranışı görülür.

Ses ve Davranış

Erkeğin kur sesinde keskin bir “psiip” ile daha pes, yuvarlanan “kroar” benzeri notalar sırayla duyulabilir. Oiseaux.net hesabı tiz bölümün daha uzağa ulaştığını; uzak kuşta yalnız bu bölümün işitilebileceğini anlatır. Yazıyla verilen heceler yaklaşık ses tarifidir. Gösteri dışındaki sessizliğiyle karşılaştırıldığında, gün batımında ağaçların üzerinde ses vererek ilerlemesi türün dikkat çekici davranışlarından biridir.

İngiltere’nin Hampshire bölgesinde 2019’da yapılan ses kaydı çalışması, kur uçuşundaki erkeklerin çağrılarını 20 orman noktasında incelemiştir. Araştırmacılar seslerin süre ve frekans özelliklerinden bireyleri ayırmayı denemiştir. Bazı ses kümeleri ayrılabilse de, çok sayıda kuşun benzer sesleri üst üste geldiğinde ayrım zorlaşmıştır. Aynı açıklıktan birkaç geçiş görmek ya da duymak bu nedenle kendiliğinden aynı sayıda farklı erkek anlamına gelmez.

Yerdeki yuvada dişi kuluçkaya yatar. Britanya’nın 1945–1989 yuva kayıtlarını inceleyen araştırmada, yumurta sayısı kesin belirlenen 277 yuvanın büyük çoğunluğu dört yumurtalıdır; aralık 2–5’tir. Süresi yeterince kesin izlenmiş 15 kuluçka kaydı ise 17–24 gün arasında değişmiştir. BTO’nun Britanya verilerine dayanan hesabında tipik kuluçka 21–24 gündür. Sık görülen süre ile araştırmadaki bütün uç değerler aynı şey değildir.

Oiseaux.net’in uzman hesabı erkeklerin birden fazla dişiyle eşleşebildiğini anlatır. Çifti sürekli yuvanın başında birlikte görmeyi beklemek bu üreme düzenine uygun değildir.

Yavru yumurtadan tüylü çıkar ve yuvada uzun süre hareketsiz beklemez. BTO’nun Britanya hesabı uçuşa geçiş için 15–20 gün verir. Dolayısıyla yerde yürüyebilen bir yavruyu görmek, onun uçabilen ve bütünüyle bağımsız bir kuş olduğu anlamına gelmez. Dişiyi bulmak için yavru izlenmez; yakından takip etmek ailenin örtüden ayrılmasına yol açabilir.

Karıştırılabilecek Türler

Suçulluğunda (Gallinago gallinago; İngilizce Common Snipe) baş ve sırt boyunca uzanan açık çizgiler belirgindir. Oiseaux.net hesabı koyu sırt üzerinde krem-açık kızıl uzun şeritleri, çizgili başı ve lekesiz beyaz karnı tarif eder. Çulluğun baş gerisindeki geniş bantlar ise eninedir. Uzun gaga iki türde de bulunduğundan, çizgilerin yönüyle gövdenin dolgunluğu karşılaştırılır. Islak çayır veya orman ortamı teşhise yardımcıdır, ancak kuşun deseni yerine geçmez.

Çobanaldatan (Caprimulgus europaeus; İngilizce European Nightjar) da yaprak ve ağaç kabuğunu andıran kahverengi desenleriyle gözden saklanır. Ancak gagası çok küçüktür; geniş ağız açıklığıyla havadaki böcekleri yakalar. Uçuşu daha uzun kanatlı ve kuyruklu bir siluet verir. Dala konduğunda çoğu kez dal boyunca uzanır. Çullukta ise uzun, düz gaga ve yere yakın dolgun gövde öne çıkar. İki türün alacakaranlıkta görünmesi aynı kuş olduklarını göstermez.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Çulluk saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Geride iri göz

Başın yukarı-gerisinde, geniş görüşe uyarlı.

02
Enine baş bantları

Tepe ve enseyi çapraz kesen koyu şeritler.

03
Yaprak mermeri ve uzun gaga

Tombul orman kuşunda birlikte.

Gözlem Noktaları

Bireye özgü; sabit değer yok
Toplam Gözlem: 23 Yerel üreyen; güçlü sonbahar-kış göç katkısı

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Çulluk

Eurasian Woodcock
Scolopax rusticola

Başın yukarı-gerisinde, geniş görüşe uyarlı.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...