Yan lekeler önde tam halka oluşturmaz; ön görünüşle kontrol et.
Akça Cılıbıt
Anarhynchus alexandrinus • Kentish Plover
Akça Cılıbıt
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. Değerlendirilen ad: Charadrius alexandrinus. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Akça Cılıbıt küçük, açık renkli bir kıyı kuşudur. İnce koyu gaga, koyu bacaklar ve önde birleşmeyen yan göğüs lekeleri birlikte aranır. Üreme erkeğinin siyah baş işaretleri dişi ve gençte aynı kuvvette değildir.
Genel Görünüm ve Duruş
Kısa gövdeli ve ince gagalıdır; sırtı sade, açık kum kahverengisi, alt tarafı beyazdır. Beyaz ense yakası başı sırttan ayırır. Göğüsteki lekeler tam bir halka oluşturmaz.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Üreme erkeğinde baş ve göğüs yanları siyah işaretlidir. Kızılımsı tepenin önünde siyah bant bulunur; beyaz alt tarafla açık kahverengi sırt karşıtlık oluşturur.
Dişide baş ve yan göğüs işaretleri daha çok kahverengidir; bazı bireylerde birkaç koyu tüy bulunabilir. Sonbahar tüy değişiminden sonra eşeyler birbirine yaklaşır. Beyaz yaka ve kaş genişliği örtüştüğünden soluk kış giysisinde eşey belirsiz bırakılabilir.
Genç, dişiye benzer; üst tüylerinin açık kenarları pullu görünür ve yan göğüs lekeleri silik olabilir. Sonbaharda erişkinlerde de taze açık kenarlar bulunabilir. Yaş tayininde aşınma, tüylerin yaşı ve kuyruk biçimi birlikte kullanılır; gençlerin eşeyi tüy deseniyle belirlenemez.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta kahverengi üst kanatta beyaz şerit, koyu orta kuyruk tüylerinin iki yanında geniş beyaz alan görülür. Şerit başka cılıbıtlarda da bulunduğundan tek başına teşhis sağlamaz.
Ses ve Davranış
Kısa tek veya çift notalar, alarm ya da heyecanda daha dolgun titreşimli çağrılar duyulabilir. Üreme ötüşünde tekrarlanan heceler hızlanır; kuş yerde veya gösteri uçuşunda ötebilir. Aynı kıyıdaki diğer kuşların sesleriyle karıştırılmamalıdır.
Karıştırılabilecek Türler
Halkalı Cılıbıt (Charadrius hiaticula) erişkinde daha tıknazdır; göğüs bandı daha tam, bacakları turuncu, gagası ucu siyah turuncudur. Kışın renkler matlaşır ve gençte gaga koyudur. Beyaz kanat şeridi iki türde de bulunduğundan gaga, bacak ve göğüs birlikte karşılaştırılır.
Halkalı Küçük Cılıbıtta (Thinornis dubius; eski adı Charadrius dubius) erişkinin sarı göz halkası ve daha tam göğüs bandı önemlidir. Gençte göz halkası silik olabilir. Üst kanat büyük ölçüde kahverengidir; zayıf açıklık, Akça Cılıbıtın belirgin beyaz şeridiyle aynı sayılmaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Gaga ve koyu bacakları kum rengi üst tarafla birlikte değerlendir.
Uçuşta yardımcıdır; Halkalı Cılıbıtta da bulunduğunu unutma.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kışlayan grupları kıyıdan uçurmadan say.
Şubat
Kış görünümünde eşey ayrımı zor olabilir.
Mart
Açık düzlükleri tara; alan tutmayı kesin yuva sayma.
Nisan
Üreme alanlarına girmeden doğal davranışı gözle.
Mayıs
Kumda görünmeyen yuvalar olabilir; mesafeyi koru.
Haziran
Yürüyen yavruyu bağımsız veya terk edilmiş sanma.
Temmuz
Ailelerin beslenme ve sığınma yolu açık kalsın.
Ağustos
Gençte soluk yan lekeler ve tüy kenarlarını birlikte gör.
Eylül
Karma kıyı kuşu gruplarında her bireyi ayrı değerlendir.
Ekim
Bir alanın kaydı bütün Türkiye için aynı yoğunluğu göstermez.
Kasım
Açık kıyı şeridini su seviyesiyle birlikte kaydet.
Aralık
Eski kış sayımını güncel nüfus diye aktarma.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kumlu kıyı
Kuru üst kesim ile nemli beslenme şeridini birlikte tara.
Lagün ve tuzla
Seyrek bitkili açık kıyıda sabit bir noktadan gözle.
İç göl düzlüğü
Denizden uzakta da tuzlu, açık göl kenarlarını kullanır.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Halkalı Cılıbıt
Charadrius hiaticula- Göğüs
- Daha tam halka ve daha tıknaz yapı; yaş/mevsim farkını hesaba kat.
- Gaga ve bacak
- Üremede turuncu-siyah gaga ve turuncu bacak yardımcıdır; onda da beyaz kanat şeridi var.
Halkalı Küçük Cılıbıt
Thinornis dubius- Göz
- Erişkinde belirgin sarı göz halkası; gençte daha zayıf olabilir.
- Kanat
- Uçuşta belirgin beyaz kanat şeridi yoktur; göğüs halkasını da kontrol et.
Büyük Cılıbıt
Anarhynchus leschenaultii- Yapı
- Daha iri, uzun ve kalın gagalı görünür; tek kuşta ölçek yanılabilir.
- Giysi
- Üremede sıcak göğüs/baş renkleri, kışta daha sade görünüm; yalnız kum rengiyle karar verme.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaKum, çakıl veya tuzlu açık zeminde sığ çukur; küçük yerel parçalarla döşenebilir.
- 2YumurtaTipik üç; bildirilen aralık iki–dört.
- 3KuluçkaYaklaşık24–26gün; iki eş katılır.
- 4YavruErken yürür ve besinini toplar; ebeveyn koruması ve ısıtması sürer.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Akça Cılıbıt ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Yağmurcungiller (Charadriidae) — 18 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Akça Cılıbıt
Yan lekeler önde tam halka oluşturmaz; ön görünüşle kontrol et.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
