Sarı-turuncu gaga ve sarı göz halkasıyla birlikte.
Karatavuk
Turdus merula • Eurasian Blackbird
Karatavuk
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Karatavuk (Turdus merula; İngilizce Common Blackbird veya Eurasian Blackbird), erişkin erkekte siyah tüylerle sarı-turuncu gaganın belirgin karşıtlığı sayesinde tanınır. Gözünün çevresinde sarı bir halka vardır. Dişi ise koyu kahverengidir; göğüs ve boğazında çizgiler görülebilir. Türün adı, dişinin de erkek gibi siyah olması gerektiği anlamına gelmez.
Vücuduna göre uzun kuyruğu ve kısa kanatları vardır. Erişkin erkeğin gövdesi derin, mat siyah görünür. Dişinin sırtı daha koyu, alt tarafı daha açık kahverengidir; bireyler arasında ton farkı bulunur. Dişinin kahverengi gagası yaşla sarımsı renk alabilir; göz çevresi çoğu kez sönük olsa da bazen belirginleşebilir.
Genel Görünüm ve Duruş
Olağan duruşunda gövdesi daha diktir, kuyruk gövdenin doğrultusunu izler. Yerde besin ararken daha yatay durabilir. Alarmda tünediğinde kuyruğunu kaldırıp kanatlarını aşağı bırakması; öterken başını kaldırıp kuyruğunu daha aşağı sarkıtması da görülebilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Genç kuş dişiye benzese de daha kızılımsı olabilir. Sırtında açık benekler, kanadın üstünü örten küçük tüylerin uçlarında soluk çizgiler bulunur. Gagası kahverengi-siyahtır. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin uzman yaşlandırma rehberi, bu özellikleri ilk gençlik tüyleriyle ilişkilendirir. Açık desenli kahverengi bir Karatavuk ile erişkin erkeğin siyah görünüşü arasındaki fark, bir tür farkı olmak zorunda değildir. Bazı gençlerde erkeklerin kuyruk tüyleri daha siyah, dişilerinki kahverengi-zeytin tonlu olabilir. Ancak rehber bu özelliklerin çok örtüştüğünü vurgular; birçok gencin eşeyi tüy rengiyle belirlenemez.
İlk sonbaharındaki veya ikinci takvim yılının ilkbaharındaki kuşta, yenilenmiş koyu kanat örtüleri ile daha kahverengi ve aşınmış eski gençlik tüyleri yan yana kalabilir. Rehberin “tüy değişimi sınırı” dediği şey bu iki tüy grubunun birleştiği yerdir. Erişkinde kanat tüyleri aynı yenilenme döneminden geldiği için bu gençlik sınırı bulunmaz. Ayrım, iyi görülen tüy gruplarına dayanır; yalnız uzaktan algılanan koyuluğa değil.
Uçuşta Görünüm
Kısa uçuşlarında çoğunlukla doğrudan ve alçaktan ilerler. Koyu gövdenin ardında uzanan kuyruk siluette belirgin kalır. Buna karşılık göç eden topluluklar, önemli uzaklıkları çoğunlukla gece aşabilir.
Yeni Zelanda uzman hesabı, Karatavukları güçlü uçucular olarak niteler; kuşlar ülkenin uzak ada gruplarına da ulaşmıştır. Ancak aynı ülkedeki topluluklar düzenli göçmen sayılmaz. Bir kuşun güçlü uçabilmesi ile her yıl mevsimlik göç yapması farklı özelliklerdir.
Ses ve Davranış
Erkeğin ötüşü, tok ve flüt sesini andıran değişken cümlelerden oluşur. Kuş bunu yüksek bir ağaç dalından veya çatıdan söyleyebilir. Alarm çağrısı ise melodik şarkıdan farklıdır: sert ve art arda gelen takırtılar duyulur. RSPB’nin uzman hesabı, tehlikede patlar gibi hızlanan bu sesleri özellikle ayırır.
Üreme döneminde erkekler alanlarını savunur; birbirlerini kovalayabilir, karşılıklı ötebilir ve zaman zaman doğrudan çatışabilirler. Güneşlenirken ise bambaşka bir duruş alır: yere yatıp tüylerini kabartabilir, kanat ve kuyruğunu yayabilir, gagasını açık tutabilir.
Çalı veya ağaç gibi bitkili bir desteğe yuva kurar. Dişi, dallar ve bitki parçalarıyla sağlam bir çanak kurar; yapıyı birleştirmekte çamur kullanır. BTO’nun Avrupa kuşlarına ilişkin uzman derlemesinde tipik yumurta sayısı 3–4, dişinin kuluçka süresi 12–14 gün, yavruların yuvadan ayrılması 13,5–16 gün olarak verilir. Yavru ilk dönemde kendi bakımını yapamaz. Bu özet Türkiye’de aynı örneklemle ölçülmüş bir üreme takvimi değildir.
Yuvadan ayrılmış gençler, erişkinler tarafından bir süre daha beslenir. Yeni Zelanda uzman hesabında bu bakımın iki ebeveyn tarafından ve yuvayı terk ettikten sonra haftalar boyunca sürdüğü belirtilir. Bu nedenle dışarıda duran genç kuşun yanında hemen bir erişkin görülmemesi, onun bağımsız olduğu ya da terk edildiği anlamına gelmez.
Karıştırılabilecek Türler
Sığırcık (Sturnus vulgaris), özellikle uzaktan koyu renkli görünmesiyle yanıltabilir. Karatavuktan daha kısa kuyruklu ve uçuşta üçgen biçimli kanatlıdır. Erişkin tüylerinde yeşil-mor parıltılar ve mevsime göre açık benekler seçilir. Yalnız sarı gagaya bakmak yeterli değildir; Sığırcığın gagası da üreme döneminde sararır. Kuyruk oranı, kanat biçimi ve tüy deseni birlikte karşılaştırılır.
Boğmaklı Ardıç (Turdus torquatus) erkeğinde göğsü enine geçen beyaz hilal belirgindir. Dişi daha sönük olabilir; yanlar ve kuyruk altındaki pullu görünüş de önemlidir.
Öter Ardıç (Turdus philomelos), dişi veya genç Karatavukla karışabilir. Daha ince yapılıdır; çeneden kuyruk altına kadar açık, krem renkli zemin üzerinde belirgin kahverengi lekeler taşır. Karatavuk dişisi ise genel olarak daha kahverengi görünür. Öter Ardıcın aynı ötüş cümlesini yinelemesi, Karatavuğun daha değişken şarkısından ayrılmasına da yardımcı olur.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Açık çizgili boğaz ve bulanık benekli göğüs.
Yerde ilerler, durur, başını yana eğer ve yaprak çevirir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Takvimde “Yerleşik ve kış konuğu bireyler” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Şubat
Takvimde “Alan ve şarkı hareketi artar” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mart
Takvimde “Eşleşme ve yuva başlangıcı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nisan
Takvimde “Yumurta ve kuluçka” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mayıs
Takvimde “Kuluçka ve yavru bakımı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Haziran
Takvimde “Yeni kuluçka ve yavrular” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Temmuz
Takvimde “Yavru aileleri ve tüy değişimi” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ağustos
Takvimde “Tüy değişimi ve yerel hareket” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Eylül
Takvimde “Meyveye yönelme ve hareket” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ekim
Takvimde “Kuzeyden gelenlerin artışı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Kasım
Takvimde “Kış alanı ve meyve kullanımı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Aralık
Takvimde “Yerleşik ve kış konuğu bireyler” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Orman ve koru
Nemli yaprak zemini, çalı ve yüksek şarkı tüneği.
Park ve bahçe
Sık yuva örtüsü ile açık çim birlikte.
Meyvelik ve çit
Yuva örtüsü, omurgasız ve kış meyvesi.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Sığırcık
Sturnus vulgaris- Kuyruk
- Daha kısa.
- Kanat
- Sivri ve üçgen.
- Tüy
- Metalik; kışın açık benekli.
Boğmaklı Ardıç
Turdus torquatus- Göğüs
- Geniş açık hilal.
- Kanat
- Açık panel.
- Habitat
- Daha çok dağlık açık arazi.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriÇalı, ağaç, sarmaşık veya bina; çoğunlukla 4 m altında.
- 2Yuva yapısıKuru ot-dal çanağı, içte çamur ve ince ot astar.
- 3YumurtaTipik 3–4; gözlenen 2–7 aralığı uç değerleri içerir.
- 4KuluçkaYalnız dişi 12–14 gün; yavru 13,5–16 günde ayrılır.
- 5EtikÇalıyı açmayın, yuvayı budamayın, alarmda geri çekilin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Karatavuk ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Ardıçkuşugiller (Turdidae) — 7 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Karatavuk
Sarı-turuncu gaga ve sarı göz halkasıyla birlikte.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
