Hızlı Tanı

Karatavuk orta boylu, uzun kuyruklu ve güçlü bacaklı bir gerçek ardıçtır. Erişkin erkek neredeyse bütünüyle siyah, gagası sarı-turuncu ve göz çevresindeki çıplak halka sarıdır. Erişkin dişi koyu kahverengi; boğazı biraz daha açık ve ince çizgili, göğsü daha bulanık benekli, gagası koyu kahverengiden sarımsıya değişkendir. Genç kuş sıcak kahverengi, sırtta açık çizgili ve alt tarafta yoğun açık-koyu beneklidir.

Yerde birkaç adım veya sıçrayışla ilerleyip durması, başını yana eğerek toprağı dinlemesi, yaprakları gagasıyla çevirmesi ve uzun kuyruğunu kaldırıp yavaşça indirmesi tipik davranışlardır. Erkek siyah renkli diye yalnız renkle teşhis edilmez: sarı gaga-göz halkası, ardıç gövdesi, uzun kuyruk, yerde beslenme ve ses aynı bireyde aranır. Işıkta parlak görünen Sığırcık daha kısa kuyruklu, sivri kanatlı ve farklı yürüyüşlüdür.

Uçuşta kanatlar genişçe ve yuvarlak uçlu, kuyruk uzun ve tekdüze koyudur. Üstten ve alttan özel bir beyaz kanat paneli yoktur. Erkek bütünüyle koyu, dişi kahverengi görünür; gençte benekler uçuş mesafesinde kaybolabilir. Tek koyu silüet tanı değildir. Kuşun konmuş haldeki gaga, göz halkası, eşey giysisi ve yerdeki davranışıyla uçuş yapısı birleştirilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş yuvarlak, boyun kısa, göğüs dolgun ve kuyruk gövdeye göre uzundur. Gaga düz, orta uzunlukta ve solucan çekmeye elverişli sivri uçludur. Bacaklar güçlüdür; kuş çimen, toprak ve yaprak döküntüsünde rahat hareket eder. Tünekte gövdesini yataya yakın tutabilir, alarmda dikleşir ve kuyruğunu hızla kaldırdıktan sonra yavaşça indirir.

Erkeğin siyahı her ışıkta aynı görünmez; yeni tüyde mat, güneşte hafif parlak, aşınmış giyside kahverengimsi olabilir. Birinci yıl erkeğinde kanat tüyleri kahverengi kalabilir, gaga ve göz halkası erişkindeki kadar parlak değildir. Dişinin üstü koyu zeytin-kahverengi, altı daha açık ve düzensiz lekeli; boğazı açık zemin üzerinde ince çizgilidir. Bölgesel alt türler ton ve gaga rengi bakımından değişebilir.

Orman kökenli olsa da park, bahçe, meyvelik, çitli tarım alanı ve yerleşim dokusuna güçlü biçimde uyum sağlamıştır. Kentte yalnız çim yetmez; yuva ve kaçış için gelişmiş çalı örtüsü, beslenmek için açık veya yapraklı zemin gerekir. Çok alışkın birey insana yaklaşabilir, fakat aynı popülasyonda ürkek kuşlar da bulunur; yakınlık evcillik değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek siyah gövde, sarı-turuncu gaga ve sarı göz halkasıyla belirgindir. Üreme sezonu dışında gaga daha matlaşabilir. Birinci yıl erkeği gövdesinde siyahlaşırken kahverengi kanat teleklerini koruyabilir; bu mozaik görünüm hastalık veya dişilik değildir. Albino, lösistik veya kısmi beyaz tüylü bireyler görülebilir; anormal tüy tek başına ayrı takson sayılmaz.

Dişi koyu kahverengidir; boğazı daha açık, göğüs lekeleri dağınık ve kuyruğu uzundur. Gaga koyu kalabilir veya yaşla sarımsı olabilir. Genç kuş dişiden daha sıcak, sırtı açık çizgili, göğsü belirgin beneklidir. Yuvadan yeni çıkmış kuş kısa kanatlı ve kuyruklu görünebilir; yerde bulunması terk edildiği anlamına gelmez. Yaralı değilse ebeveynleri yakındadır ve bulunduğu yerden alınmaz.

Dişi yuvayı çalı, ağaç, sarmaşık, bina çıkıntısı veya duvar boşluğuna yerleştirir. Cornell, yuvaları 0,5–15 metre arasında, çoğunlukla 4 metrenin altında verir. Büyük çanak kuru ot ve dallardan kurulur; iç kısmına çamur eklenir, ince ot ve sapla astarlanır. BTO tipik 3–4 yumurta, dişide 12–14 gün kuluçka ve 13,5–16 gün yavru dönemi bildirir; gözlenen daha geniş aralıklar tipik değer yerine geçirilmez. İki ebeveyn yavruyu besler.

Uçuşta Görünüm

Üstten erkekte baş, sırt, kanat ve kuyruk koyu; dişide tamamı kahverengidir. Kanatlar kısa-geniş ve yuvarlak uçlu, kuyruk uzun ve yuvarlak sonludur. Sığırcığın sivri üçgen kanatları, kısa kuyruğu ve hızlı düz sürü uçuşu Karatavuktan farklıdır. Boğmaklı Ardıçta uçuş sırasında göğüs hilali görünmeyebilir, fakat kanat yapısı ve habitatla birlikte konmuş kuş kontrol edilir.

Alttan erkek yine koyu, kanat telekleri hafif daha açık geçirgen görünebilir; özel beyaz şerit veya panel bulunmaz. Dişi alt gövdesi daha açık kahverengi ve bulanık benekli, kanat altı kahverengidir. Uçuş ipucunda yalnız bilimsel teşhis değeri olan açı kullanılmalıdır: bu türde iki yüzeyden çok silüet, uzun kuyruk ve konmuş kuşun eşey giysisi değerlidir. Olmayan bir alt kanat işareti eklenmez.

Kısa mesafede doğrudan ve güçlü uçar; çalıya yaklaşırken kuyruğu açıp frenler. Açık alanı alçaktan geçebilir, tehlikede örtüye hızla dalar. Göç eden kuzey popülasyonları gece de hareket eder, fakat Türkiye'deki her birey göçmen değildir. Bir kalkış noktası rotaya veya kilometreye dönüştürülmez. Kuşu uçurarak kanat fotoğrafı alınmaz.

Ses ve Davranış

Erkeğin şarkısı akıcı, tok, ıslıklı ve aralarında kısa duraklar bulunan melodik cümlelerden oluşur. Ağaç tepesi, anten, çatı veya yüksek dal gibi belirgin tünekte söyler. Alarm sesi hızlı, sert ve tekrarlanan bir dizi; uçuş çağrısı daha ince olabilir. Öter Ardıç aynı cümleyi belirgin biçimde birkaç kez yinelerken Karatavuk cümlelerini daha değişken sürdürür. Yazıyla verilmiş tek heceyle teşhis yapılmaz.

Yerde beslenirken yaprakları sağa sola savurur, birkaç adım atıp durur ve başını yana yatırır. Solucanı topraktan çeker, böcek ve salyangoz toplar; sonbahar-kışta meyve ve bazı tohumlar artar. Meyveli çalı savunulabilir, başka kuşlar kovalanabilir. Şehir parkındaki insan yoğunluğu beslenme saatini ve alan seçimini değiştirebilir; Madrid çalışmasının sonucu her kente aynı oranla genellenmez.

Üreme döneminde erkek alan savunur, dişi yuvayı yapıp kuluçkaya yatar; iki eşey yavru taşır. Alarm veren erişkinin baktığı çalıya yaklaşmak yuvayı açığa çıkarır. Yuva fotoğrafı için dal ayrılmaz, çit kesilmez, kedi ve kargaların takip edebileceği iz bırakılmaz. Uçmaya yeni başlayan yavru ele alınmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Sığırcık daha kısa kuyruklu, sivri gagalı ve sivri kanatlıdır; erişkin tüyleri parlak metalik ve özellikle kışın açık beneklidir. Yerde yürür, Karatavuk çoğunlukla adım-sıçrayış karışımı kullanır. Sığırcığın gagası üremede sarı olabilir, fakat göz halkası, gövde oranı ve tüy yapısı farklıdır. Uzak siyah kuşta yalnız gaga rengi yeterli değildir.

Boğmaklı Ardıç erkeğinde göğüste geniş beyaz hilal, kanatlarda açık panel ve daha pullu kenarlar bulunur. Dişisinde hilal soluk olabilir; dağlık açık habitat, kanat paneli, göğüs şekli ve çağrı birlikte incelenir. Kara Gerdanlı Ardıç erkeğinin yalnız boğaz ve üst göğsü siyah, sırtı gri-kahverengi ve karnı açıktır; Karatavuk erkeği bütünüyle siyahtır.

Öter Ardıç daha küçük-kısa kuyruklu, sıcak kahverengi üstlü ve açık alt tarafta düzenli ok ucu beneklidir. Genç Karatavuk yoğun benekli olduğunda sırtındaki açık çizgiler, daha uzun kuyruk, yüz ve ebeveyn davranışı yardımcıdır. Dişi Karatavuk ile başka kahverengi ardıçlarda tek fotoğraf yetersizse ses ve yapısal işaret beklenir; yaygınlık teşhisin yerine geçirilmez.