Çok uzun gaganın pembe tabanı koyu uca doğru hafifçe yukarı kıvrılır.
Kıyı Çamurçulluğu
Limosa lapponica • Bar-tailed Godwit
Kıyı Çamurçulluğu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Kıyı Çamurçulluğu (Limosa lapponica; Bar-tailed Godwit), uzun gagalı ve kıyıda yürüyerek beslenen bir su kuşudur. İlkbaharda erişkinlerin alt tarafında yoğun kestane-kızıl renkler görülebilir; kış görünüşü gri ve kahverengiye döner. RSPB, uçuşta kuyruk başlangıcından alt sırta doğru sivrilerek uzanan beyaz alanı da vurgular. Bu açık alan özellikle Avrupa’da görülen kuşların tanınmasına yardım eder.
Genel Görünüm ve Duruş
Gagası uzun, ince ve çok hafif yukarı kıvrıktır. BTO’nun Avrupa hesabında kış kuşunda gaga tabanı pembe olarak tarif edilir; ucu koyu görünür. Bu ince kıvrım, gagası belirgin biçimde aşağı dönen kervançulluklarından farklıdır.
The Wildlife Trusts’ın Avrupa rehberinde Kıyı Çamurçulluğu, Çamurçulluğundan daha kısa boyunlu ve daha kısa bacaklı görünüşüyle anlatılır. Kışın sırt gri ve çizgili, alt taraf beyazdır. Uçuşta ayakları kuyruğun gerisine ancak biraz uzanır. Böylece uzun gagasıyla büyük görünen kuşun gövde-bacak oranı, daha ince ve uzun bacaklı benzerinden ayrılmaya yardımcı olur.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Üreme dönemindeki erkeğin yüzünden karnına kadar tekdüze kızıl-kiremit tonu yayılır; sırtında kahverengi, kızıl ve gri desenler vardır. Dişi genellikle daha iri ve uzun gagalıdır; alt tarafı daha açık, kızıllığı daha az olabilir. Oiseaux hesabı bazı dişilerin belirgin kızıl taşımadığını da söyler. Kışın iki eşeyin renkleri birbirine yaklaşır; mevsimsel görünüş farkı eşey farkıyla birlikte değerlendirilir.
Yeni Zelanda’da yeni gelmiş gençlerde, sırtın ve omuz bölümündeki tüylerin geniş devetüyü kenarları kuşu erişkinden daha benekli gösterir. Keith Woodley’nin uzman hesabı bu görünüşün kısa sürede tüy değişimiyle yenilendiğini anlatır. Genç kuşun sırt deseni, sade gri-kahverengi kış erişkininden bu nedenle farklıdır; örnek Yeni Zelanda’ya gelen baueri topluluğuna aittir.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta üst kanat büyük ölçüde sade görünür; beyaz kanat çizgisi ince ve siliktir. Kuyrukta art arda açık ve koyu enine çizgiler bulunur. Cornell’in teşhis hesabındaki bu düzen, kuş yerden kalkınca kapalı kanattakinden daha açık seçilir.
Cornell’in “Avrupa” görünüş grubunda alt kanat, kuyruk başlangıcı ve alt sırt daha beyazdır. “Sibirya” grubunda aynı bölümler yoğun kahverengi çizgili olabilir. Bu iki geniş görünüş grubu, güncel taksonomideki alt tür sayısını anlatmaz.
Doğrudan ilerleyen uçuşunda güçlü ve düzenli kanat vuruşları görülür. Oiseaux’nun uzman hesabı uçuşu bu şekilde anlatır.
Ses ve Davranış
Yeni Zelanda’daki baueri kuşlarında en sık uçuş sırasında duyulan çağrı “a-vik” hecelerini andırır. Yerde çoğu zaman daha sessizdirler; göç için ayrılmalarından hemen önce seslerin sıklığı ve gücü artabilir. Keith Woodley’nin tür hesabındaki bu davranış, kıyıda sessiz bir grubun hareketlenirken neden daha sesli hale gelebildiğini anlatır.
Üreme alanında yuvasını tehdit eden hayvanlara karşı belirgin biçimde savunmaya geçebilir. Cornell hesabı, başka kıyı kuşlarıyla birlikte yırtıcı kuşlara ve kuzgunlara karşı saldırılı uzaklaştırmaya katılmasını anlatır. Üreme sonrasında ise göçe hazırlanan kuşlar beslenme alanlarında topluca birikir.
Yuvayı iki eş birlikte hazırlar. Yerdeki sığ çukuru liken, yosun, kuru yaprak ve ince kuru köklerle döşerler.
BTO’nun Avrupa kaynaklarına dayanan derlemesinde tipik dört yumurta ve 20–21 günlük kuluçka verilir. Erkek kuluçka katkısı öne çıkarılır, dişinin de zaman zaman katıldığı belirtilir. Bunlar Türkiye’de izlenmiş bir üreme örnekleminden gelen sayılar değildir.
Yeni Zelanda hesabında doğudaki baueri kuşlarının Alaska’nın kıyı ve yüksek tundralarında ürediği belirtilir. Yavrular yumurtadan hareket edebilecek kadar gelişmiş çıkar; iki eş de kuluçka ve yeni çıkan yavru bakımını paylaşır. Uçuşa geçme 28–30 gün sonra olur. Gelişmiş yavrunun yerde hareket edebilmesi, aynı gün göç uçuşuna hazır olması anlamına gelmez.
Karıştırılabilecek Türler
Çamurçulluğu (Limosa limosa; Black-tailed Godwit), daha uzun bacaklı görünüşü yanında uçuş deseniyle karşılaştırılır. Kanatta geniş ve belirgin beyaz bant, kuyruğun beyaz tabanıyla siyah uç bölümü arasında da keskin bir sınır bulunur. Üreme giysisinde göğsü koyu enine çizgilidir; Kıyı Çamurçulluğunun erkeğindeki sade kızıl alt taraftan farklıdır. Oiseaux hesabı Çamurçulluğunun uzun gagasının son bölümünde de hafif yukarı yönelim olabileceğini belirtir. Bu yüzden yalnız “gaga biraz yukarı bakıyor” izlenimiyle iki tür ayrılmaz; uçuşta beyaz bandın genişliği ve kuyruğun deseni incelenir.
Kervançulluğu (Numenius arquata; Eurasian Curlew), aşağı doğru belirgin eğilen uzun gagasıyla farklıdır. Uzaktan daha açık alt taraflı kahverengi görünür; yakın görünüşte baş, boyun ve göğüste ince koyu çizgiler, yanlarda kahverengi desenler seçilir. Kıyı Çamurçulluğunun hafif yukarı kıvrık gagası bu yay gibi aşağı dönen biçimi taşımaz. Kuyrukta çizgi bulunması ise kervançulluklarında da görüldüğünden, iki türü ayıran tek özellik olarak kullanılmaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Uçuşta beyaz sağrının ardında siyah-beyaz ince enine bantlı kuyruk görülür.
Kanat üstü koyu ve görece sadedir; Kara Kuyruklu Çamurçulluğun kalın beyaz kanat bandını taşımaz.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kıyı lagünü, haliç ve çamur düzlüğünde kışlayan gri-kahverengi bireyleri arayın.
Şubat
Alçalan suda derin gaga darbeleriyle beslenen sürüleri gözleyin.
Mart
Kuzeye geçiş başlar; bazı erkeklerde kızıl tüyler belirir.
Nisan
Üreme tüyündeki kızıl bireylerde sağrı-kuyruk ve kanat desenini fotoğraflayın.
Mayıs
Geç göçmenler kıyıda kısa süre kalabilir; Türkiye'de üreme beklenmez.
Haziran
Arktik tundrada ürer; Türkiye kaydı olağandışı ve ayrıntılı belgelenmelidir.
Temmuz
İlk erişkin dönüşleri kıyı sulak alanlarına ulaşabilir.
Ağustos
Sonbahar geçişi güçlenir; erişkin ve gençleri kanat-kuyruk desenleriyle ayırın.
Eylül
Çamur düzlükleri ve sığ lagünlerde en uygun tarama dönemlerinden biridir.
Ekim
Kış tüyü baskınlaşır; Kara Kuyruklu ile doğrudan yapı karşılaştırması yapın.
Kasım
Kıyı sürüleri yüksek gelgitte kum adası ve setlerde toplu tüner.
Aralık
Beslenme alanı ile güvenli tünek arasındaki uçuşları rahatsız etmeyin.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Gelgit çamur düzlüğü
Solucan ve kabukluların açığa çıktığı geniş kıyı çamurlukları ve haliçler.
Kumluk kıyı ve lagün
Sığ kıyı lagünü, kum adası, tuzlu göl kenarı ve deniz kıyısı.
Güvenli toplu tünek
Yüksek su sırasında kullanılan açık kum seti, ada ve insan baskısı düşük kıyı şeridi.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kara Kuyruklu Çamurçulluğu
Limosa limosa- Uçuş
- Kalın beyaz kanat bandı
- Kuyruk
- Büyük ölçüde siyah, tabanı beyaz
- Yapı
- Daha uzun bacaklı ve dik
Kervançulluğu
Numenius arquata- Gaga
- Belirgin aşağı kıvrık
- Boyut
- Daha iri
- Kuyruk
- Kıyı Çamurçulluğundaki beyaz kama yok
Çamurçulluğu
Gallinago gallinago- Boyut
- Çok daha küçük ve kısa bacaklı
- Baş
- Boyuna açık çizgili
- Uçuş
- Zikzak kalkış
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Tundrada yer yuvasıKuru tümsek veya seyrek saz-çalının yakınındaki sığ çukur; çoğu kez yukarıdan gizlidir.
- 2Sade döşeli çanakİki eş çukuru hazırlar; liken, yosun, kuru yaprak ve ince kök lifleriyle döşer.
- 3Genellikle 4 yumurtaBTO aralığı 2–4; diğer ayrıntılı kayıtlarda 2–5. Yeşilimsi yumurtalar kahverengi lekelidir.
- 420–21 günİki eş katılabilir; BTO'da ağırlıkla erkek bildirilir. Tüylü yavrular kısa sürede yuvadan ayrılır.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kıyı Çamurçulluğu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çullukgiller (Scolopacidae) — 37 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Kıyı Çamurçulluğu
Çok uzun gaganın pembe tabanı koyu uca doğru hafifçe yukarı kıvrılır.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
