Hızlı Tanı

Küçük Yeşil Ağaçkakan, zeytin yeşili gövdeli, sarımsı yeşil sağrılı ve başı büyük ölçüde gri olan orta boy bir ağaçkakandır. Türkiye'de kuzeyin ve bazı batı-güney ormanlarının seyrek, yerel kuşudur. En yakın benzeri Yeşil Ağaçkakandan daha küçük, daha ince boyunlu ve daha sakin yüz desenlidir. Erişkin erkeğin yalnız alın-tepe önünde küçük kırmızı bir yaması vardır; dişinin başında kırmızı bulunmaz. Her iki eşeyde koyu bıyık çizgisi ince, yüzün geri kalanı gri ve göz koyu kırmızımsı-kahverengidir.

Sahada üçlü paket aranır: gri baş ve boyun, zeytin yeşili sırt ile sarı-yeşil sağrı ve Yeşil Ağaçkakana göre küçük, ince yapı. Erkeğin küçük kırmızı alın lekesi yardımcıdır; bütün başı kaplayan kırmızı taç beklenmez. Uçuşta sarımsı sağrı belirgin bir flaş oluşturabilir, fakat tek başına kesin değildir. Kuşun kapalı ormana bağlılığı, düzenli davul sesi ve daha yumuşak, hafif düşen çağrı dizisi tanıyı tamamlar.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde uzunca, baş yuvarlak, gaga düz ve güçlü, kuyruk sert destek teleklidir. Ağaç gövdesinde dik durur; iki öne iki arkaya yönelmiş parmakları ve sert kuyruğuyla kabuğa tutunur. Yerde karınca ararken gövdesini yataya indirip kısa sıçramalarla ilerleyebilir. Yeşil Ağaçkakana göre baş daha küçük, gaga daha ince ve genel siluet daha narin görünür.

Sırt, kanat örtüleri ve üst gövde zeytin yeşili; sağrı daha parlak sarı-yeşil; alt taraf soluk gri-yeşil veya kirli açık renktir. Başın büyük bölümü kül grisidir. Göz ile gaga arasındaki koyuluk Yeşil Ağaçkakanın geniş siyah yüz maskesi gibi değildir. Kuyruk zeytin-kahverengi, daha koyu enine işaretli olabilir. Kanatlar kapalıyken primerler kahverengimsi koyu, açık benekli görünür.

Işık, yaş ve alt tür tonu değiştirebilir. Yoğun gölgede sırt kahverengimsi, güneşte sağrı sarıya yakın görünür. Uzak bir kuşta küçük kırmızı alın lekesi kaybolabilir; bu yüzden kırmızının yokluğu tek başına dişi kararı değildir. Gövde oranı, yüz deseninin sadeliği, koyu göz ve habitat birlikte okunmalıdır. Bir ağacın arkasında yalnız sağrı görüldüyse tür teşhisi tamamlanmış sayılmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkeğin alın ve ön tepesinde sınırlı kırmızı bir alan vardır. İnce koyu bıyık çizgisi gaga kökünden geriye uzanır, fakat Yeşil Ağaçkakan erkeğindeki kırmızı merkezli geniş siyah bıyık kadar belirgin değildir. Başın geri kalanı gridir. Dişide kırmızı alın yoktur; baş bütünüyle gri, bıyık çizgisi koyu ve sade kalır. Bu belirgin fark iyi ışık ve başın doğru açısında eşey tayinine yardım eder.

Genç kuş erişkinden daha donuk ve çizgili görünür. Baş, boyun ve alt tarafta koyu ince çizgiler veya benekler bulunabilir; üst taraf daha mat yeşildir. Genç erkekte tepe önünde soluk kırmızı iz gelişebilir, genç dişide bulunmaz; fakat tüy değişimi sırasında ara görünümler oluşur. Yaş tayini için yalnız bir kırmızı teleğe güvenilmez; alt taraf çizgileri, kanat örtüsü ve telek aşınması birlikte değerlendirilir.

Erkek-dişi sürgüsü erişkinlerin gerçek baş farkını göstermelidir: erkekte küçük kırmızı ön tepe, dişide bütünüyle gri baş. Gövde rengi yapay biçimde tamamen farklı yapılmamalıdır. Uzak, arkadan veya başı gölgede kalan bireylerde kesin eşey etiketi verilmez. Yavru besleyen yetişkinlerin davranışı da tek başına eşey kanıtı değildir; iki eş ebeveyn bakımına katılır.

Uçuşta Görünüm

Uçuş tipik ağaçkakan uçuşudur: birkaç güçlü kanat vuruşuyla yükselir, ardından kanatlarını gövdeye kapatıp kısa bir yay üzerinde alçalır; bu döngü dalgalı bir hat oluşturur. Kanatlar geniş ve yuvarlak, kuyruk orta uzunluktadır. Ağaçlar arasında çoğunlukla kısa mesafe uçar; geniş açıklıkları geçerken dalgalanma daha kolay görülür.

Üstten veya hafif arkadan bakışta zeytin yeşili sırt ile parlak sarı-yeşil sağrı en yararlı renk ilişkisidir. Açılmış üstkanatta koyu uçuş telekleri üzerinde açık benek ve bantlar görülebilir. Alttan bakışta kanat altı daha koyu, açık bantlı; gövde açık gri-yeşildir. Altkanatta bu türe özgü tek ve kesin bir panel yoktur. Kanat şekli ile dalgalı uçuş başka ağaçkakanlarda da bulunur.

Uçuş ipucunda üst yüzey kullanılacaksa sağrı-sırt ilişkisi; alt yüzey kullanılacaksa yalnız açık gövde, koyu bantlı kanat ve genel oranlar anlatılır. Üstteki sarı sağrı, doğrudan alttan görünüyormuş gibi işaretlenmez. Kuş konduğunda gri baş, yüz maskesinin zayıflığı ve varsa küçük kırmızı alın doğrulanmadan uçuş işaretiyle kesin karar verilmez.

Ses ve Davranış

Çağrı çoğunlukla birbiri ardına gelen berrak, ıslığımsı notaların hafifçe alçalan ve yavaşlayan dizisidir. Yeşil Ağaçkakanın daha güçlü, kahkaha benzeri çağrısından genellikle daha yumuşak ve melankolik duyulur. Davul sesi görece uzun ve düzenli bir titreşimdir; tür Yeşil Ağaçkakana göre daha sık davul çalabilir. Sesin yazıyla taklidi yalnız hafıza yardımıdır; kayıt ve sonogram benzer türlerle karşılaştırılmalıdır.

Beslenirken gövde ve kalın dallarda tırmanır, çürük odunu yoklar, yerde karınca yuvalarını araştırır. Yeşil Ağaçkakandan daha çok kapalı, yaşlı ormanın içinde kalabilir. Üreme dışında geniş bir orman alanında sessizce dolaşır; kışın daha alçak yükseltiye veya besince zengin vadiye inebilir. Davul veya çağrı duyulduğunda kuşu yuvaya kadar izlemek ve uzun süre ses çalmak uygun değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Yeşil Ağaçkakan yaklaşık yüzde yirmi daha iri, boynu ve gagası daha güçlüdür. Her iki eşeyinde tepenin geniş bölümü kırmızı, göz çevresi siyah maskelidir ve sağrısı daha parlak sarıdır. Küçük Yeşil Ağaçkakanda baş çoğunlukla gri; erkek yalnız küçük ön tepe lekeli, dişi kırmızısızdır. Göz koyuluğu ve bıyık çizgisinin kapsamı destekleyicidir; ışıkta renk doygunluğuna tek başına güvenilmez.

Benekli Ağaçkakan ve diğer Dendrocopos türleri siyah-beyaz kanat desenleri, beyaz omuz alanları ve farklı kuyruk yapısıyla ayrılır. Orman içinde kısa uçuşta yalnız sarımsı sağrı görülürse Yeşil Ağaçkakan olasılığı dışlanmaz. Genç kuşların çizgili alt tarafı ve donuk başı karışıklığı artırır; boyut, baştaki kırmızının kapsamı, yüz maskesi, habitat, çağrı ve davul birlikte kullanılmalıdır.