kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek48 cm
dişi48 cm
Kanat Açıklığı
erkek110 cm
dişi110 cm
Ağırlığı
erkek602,5 g
dişi602,5 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Saz Delicesi
İngilizce İsim Western Marsh Harrier
Bilimsel İsim Circus aeruginosus
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Saz Delicesi, Circus aeruginosus, sazlıkların üzerinde alçaktan dolaşan, uzun kuyruklu ve geniş kanatlı bir yırtıcıdır. İngilizce adı Western Marsh Harrier’dır. Kanatlarını hafif yukarı kaldırarak sığ bir V oluşturur. Diğer delicelerden daha ağır yapılıdır; kuyruk dibinde onların belirgin beyaz alanı bulunmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi ince yapılı delicelerden daha dolgun, gagası daha kalın ve kancalıdır. Ayakları sarıdır. Konmuş kuşta uzun kuyruk gövdenin arkasında belirginleşir. Dişi genel olarak erkekten daha iridir; iki eşin yan yana görülmesi bu farkın anlaşılmasını kolaylaştırabilir.

Üreme dönemi dışında birden çok kuş, geceyi geçirmek üzere aynı bataklık veya sazlıkta toplanabilir. Bu, üreme dönemindeki çiftlerin yuvalanmasından farklı bir toplu alan kullanımıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Alışılmış erişkin erkekte sırt kahverengidir; kanatlar kahverengi, gri ve siyah bölümler taşır. Kuyruk gridir, gövdenin altı kestane rengi görünebilir. Açık renkli baş ve göğüs üzerinde koyu çizgiler seçilir. Bu üç renkli kanat görünümü, bütün erişkin erkeklerin aynı desende olduğu anlamına gelmez.

Fransa’nın batı-orta kesiminde 2006–2011’de yürütülen araştırma, dişiye benzeyen kahverengi giysisini üreme çağında da koruyan erkekler bulunduğunu gösterir. Bu kuşlar yalnız “henüz gri tüylerini kazanmamış genç erkekler” değildir. Araştırmacılar görünüşü bilinen yaş ve eşeyle karşılaştırarak, aynı tür içinde alışılmış rehber çizimlerinden çok daha fazla renk çeşitliliği olduğunu ortaya koymuştur.

Erişkin dişi genellikle koyu çikolata-kahverengidir; tepesi ve boğazı krem tonlarında olabilir. Kanadın ön üst bölümünde de açık bir alan görülebilir. Bunun büyüklüğü yaş için kesin bir ölçü değildir. Halkalama rehberi, gençlik giysisinde erkek ve dişinin yalnız tüylere bakılarak güvenilir biçimde ayrılamayacağını özellikle belirtir.

Yeni uçmuş gençlerde koyu kahverengi gövdeye eşlik eden açık baş alanları oldukça değişkendir. Fransız araştırmasında kimi gençlerin tepesi ve boğazı açıkken, kimilerinin yalnız ensesinde açık bir yama vardı; bütünüyle koyu başlı bireyler de görüldü. Çok taze tüylerde kuyruk, kanat ve kuyruk dibindeki tüylerin uçları açık renkli olabilir. Aynı dönemde oluşmuş ilk uçuş tüyleri, halkalama rehberinin yaş incelemesinde kullandığı özelliklerdendir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta geniş kanatlar ve gövdenin arkasına uzanan kuyruk, dolgun bir siluet oluşturur. Kuş alçaktan ilerlerken bir yana, sonra öbür yana yatar; kanat vuruşlarını süzülmeyle birleştirir. Sazlık boyunca izlenebilen bu sallantılı uçuş, türün alışılmış av arama görünüşüdür.

Gri giysili erkeğin kanat altındaki iç bölüm açık, dış uçuş tüylerinin oluşturduğu uç bölüm siyahtır. Örtü tüyleri hafif kızıl ton taşıyabilir. Gri kuyruk da açık görünür. Bu alt yüz deseni, kanat üstündeki kahverengi sırt ve örtülerin oluşturduğu görünüşle aynı değildir.

Ses ve Davranış

Üreme alanındaki erkek, kur uçuşunda dalıp yükselirken aralıklı tiz çağrılar çıkarır. Alarmı tekrarlı “kek” veya “kiek”, besin isteyen gencin sesi ısrarlı “piih” gibi tarif edilir.

Yuva, sık su bitkileri arasında saz saplarının biriktirildiği geniş bir platformdur; yapımını dişi üstlenir. BTO’nun el kitaplarına dayalı derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–5, dişinin kuluçka süresi 31–38 gündür. Oiseaux.net uzman hesabı, yavruların 35–40 günlükken uçtuğunu belirtir. Uçuş başladıktan sonra da yetişkinler bir süre onları beslemeyi sürdürür.

Karıştırılabilecek Türler

1. Çayır Delicesi (Circus pygargus) daha ince gövdeli ve dar kanatlıdır. Alışılmış erişkin erkekte kanadın iç bölümündeki soluk uçuş tüylerinin tabanında siyah bir çizgi bulunur; gri gövdenin karın kısmında kızıl-kahverengi işaretler görülür. Dişi ve gençlerde kuyruk dibindeki beyaz alan ile ince siluet önemlidir. Gençlerin alt tarafı büyük ölçüde tekdüze kızıl görünebilir.

2. Bozkır Delicesi (Circus macrourus) ince yapılı ve dar kanatlıdır. Erişkin erkek üstten çok açık gri, alttan beyaza yakın görünür; kanat ucundaki siyah kama dışında kanadı oldukça açıktır. Kahverengi dişi ve gençlerde beyaz kuyruk dibi, koyu yanak ve yanağın arkasındaki açık boyun halkası yardımcı olur. Bu halka, Saz Delicesi’ndeki açık tepeyle aynı yerde değildir.

3. Gökçe Delice (Circus cyaneus), Bozkır ve Çayır delicelerine göre daha geniş kanatlı ve dolgun yapılıdır. Erişkin erkekte üst taraf ve göğüs gri, karın beyaz, kanat uçları siyahtır. Dişi ve gençler kahverengi, alt tarafları çizgili veya kızıl tonludur. Geniş beyaz kuyruk dibi, koyu Saz Delicesi’nden ayrımda belirgindir.

4. Şahin (Buteo buteo) kahverengi olduğunda uzaktan benzer görünebilir. Daha kısa kuyruğu, iri başı ve boynu gövdeye gömülü gibi duran sıkı siluetiyle ayrılır. Kanat altındaki açık uçuş tüyleri ile koyu örtüler arasında güçlü karşıtlık, kuyrukta enine çizgiler görülebilir. Şahin de süzülürken kanatlarını hafif V biçiminde tutabilir; bu duruş Saz Delicesi’ne özgü değildir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Saz Delicesi saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
İri ve geniş kanatlı

Kanatlar sığ V biçiminde.

02
Saz üstünde alçak devriye

Yavaş ve sallantılı uçuş.

03
Beyaz sağrı yok

Yaş-eşey desenini ayrıca okuyun.

Gözlem Noktaları

Türkiye bireyleri için tek doğrulanmış sabit mesafe yok

Kayıt noktası rota veya üreme kanıtı değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 103 Yerel üreme, geçiş ve kışlama bölgeye göre örtüşür

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Saz Delicesi

Western Marsh Harrier
Circus aeruginosus

Kanatlar sığ V biçiminde.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...